واکاوی مفاهیم رشد، کمال، سعادت و عدالت، در نسبت با وظایف حکمرانی مطلوب؛ بر مبنای اندیشه سیاسی شهید مطهری

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، عضو هیأت علمی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، عضو هیأت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
از جمله مباحثی که درباره حکمرانی مطلوب مطرح می‌شود، وظایف حکومت است. مکاتب مختلف، نظریّات گوناگونی درباره وظیفه حکومت دارند؛ از جمله آزادی، عدالت، توسعه اقتصادی و... در آثار شهید مطهّری، تعابیر مختلفی برای هدف و وظیفه حکومت مطرح شده است، از جمله رشد، کمال، سعادت، عدالت و تحقّق انسانیت حقیقی. ایشان به تبیین هر یک از این مفاهیم پرداخته‌اند، اما بررسی تطبیقی این موارد در کنار هم و نسبت آن با وظیفه حکومت، صورت نپذیرفته‌است. در این پژوهش تلاش شده‌است با مراجعه به آثار مختلف شهید مطهّری، به بررسی تطبیقی این مفاهیم پرداخته و نتایج و لوازم آن در رابطه با وظیفه حکومت مورد واکاوی قرار گیرد. از مقایسه این مفاهیم نتیجه می‌شود حدّ نهایی رشد، همان کمال حقیقی است که معادل با سعادت حقیقی فرد و جامعه است؛ و از آن جا که از دیدگاه تشیّع، حکومت ذیل نبوّت تعریف شده و هدف غایی نبوت، توحید و هدف آلی آن عدالت است، وظیفه حکومت به‌سعادت‌رساندن جامعه است، می توان نتیجه گرفت وظیفه حکومت از دیدگاه شهید مطهّری، همان تحقّق عدالت خواهدبود و تربیت، امنیت و آزادی، عوامل مورد نیاز برای نیل به عدالت و رشد و کمال مطلوب هستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Exploration of the Concepts of Growth, Perfection, Happiness, and Justice in Relation to Desirable Governance Duties; based on the Political Thought of Ayatollah Mutahhari.

نویسندگان English

Zahra Fayazbakhsh 1
Ali Motahari 2
Ali Larijani 3
1 Faculty of Theology and Islamic Studies University of Tehran
2 Associate Professor Faculty of Theology and Islamic Studies University of Tehran
3 Associate Professor Faculty of Literature and Human sciences of UT University of Tehran
چکیده English

Among the topics discussed regarding desirable governance is the duties of government. Various schools of thought have different theories about the duty of government, including freedom, justice, economic development, etc. In the works of Ayatollah Mutahhari, various interpretations of the goal and duty of government have been presented, including growth, perfection, happiness, justice, and the realization of true humanity. This study attempts to explore a comparative analysis of these concepts by referring to various works of Ayatollah Mutahhari and to examine the results and implications in relation to the duty of government. Comparing these concepts leads to the conclusion that the ultimate limit of growth is indeed true perfection, which is equivalent to true happiness for the individual and society. Furthermore, from the perspective of Shia Islam, government is defined under Prophethood, and the ultimate goal of Prophethood is unity, with its instrumental purpose being justice. Therefore, the duty of government is to bring happiness to society. It can be concluded that from the perspective of Ayatollah Mutahhari, the duty of government will be the realization of justice, and education, security, and freedom are necessary factors for achieving justice and desirable growth and perfection.

کلیدواژه‌ها English

  • growth
  • perfection
  • happiness
  • justice
  • Ayatollah Motahari
ابن سینا، حسین‌بن‌عبدالله(1381). الإشارات و التنبیهات. قم: ب‍وس‍ت‍ان‌ ک‍ت‍اب‌ ق‍م‌ (مرکزالنشرالتابع لم‍ک‍ت‍ب‌ الإع‍لام‌‌الإس‍لامی‌‌) .
ارسطو(1368). اخلاق نیکوماخوس (جلد 2). (محمّدحسن. لطفی، مترجم) تهران: خوارزمی.
افلاطون(1380). دوره کامل آثار افلاطون. (محمّدحسن. لطفی، مترجم) تهران: خوارزمی.
راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمّد(1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم.
طباطبایی، محمّدحسین(1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه‌الأعلمی للمطبوعات.
مصطفوی، حسن(1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن‌الکریم. بیروت- قاهره- لندن: دارالکتب العلمیة- مرکز نشر آثار علّامه مصطفوی‏.
مطهری، مرتضی(1367). انسان کامل. تهران، قم: صدرا.
مطهری، مرتضی(1369). بیست گفتار. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1374). امدادهای غیبی در زندگی بشر. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). انسان در قرآن. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). انسان و ایمان. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). جامعه و تاریخ. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). جهان‌بینی توحیدی. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). وحی و نبوت. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1378). آزادی معنوی. تهران، قم: صدرا.
مطهری، مرتضی(1382). نبرد حق و باطل. قم، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1390). هدف زندگی. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1396). جامعه و تاریخ در قرآن. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1396). مقدّمه‌ای بر حکومت اسلامی. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1397). انقلاب اسلامی از دیدگاه فلسفه تاریخ. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1398). فطرت در قرآن. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1398). فطری‌بودن دین. تهران: صدرا.