https://www.rahbordsyasi.ir/ فصلنامه راهبرد سیاسی fa daily 1 Thu, 23 Jul 2026 00:00:00 +0330 Thu, 23 Jul 2026 00:00:00 +0330 https://www.rahbordsyasi.ir/article_247520.html عدالت اجتماعی به عنوان یکی از اصول بنیادین توسعه پایدار، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی و کاهش نابرابری‌ها ایفا می‌کند. سیاستگذاری مطلوب، که بتواند عدالت اجتماعی را در تمام ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تحقق بخشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع تحقق عدالت اجتماعی و ارائه الگوی سیاست‌گذاری مطلوب مبتنی بر حکمرانی خوب در ایران انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، از رویکرد کیفی و روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها (CLA) بهره گرفته شد تا ساختارهای چندسطحی سیاسی، فرهنگی، گفتمانی و نهادی به‌طور جامع مورد بررسی قرار گیرد. داده‌ها ازطریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته در چهار سطح صورت گرفت: لایه اسطوره‌ای و استعاره‌ای، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی، علل ساختاری و گفتمان‌های سطحی. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری عدالت‌محور در ایران با موانعی جدی از جمله اقتدارگرایی ذهنی و نهادی، ضعف سرمایه اجتماعی، نگاه تقلیل‌گرایانه به عدالت به‌عنوان انفاق، فقدان نظام ارزیابی مؤثر و شعارگرایی گفتمانی مواجه است. بر اساس این نتایج، الگویی پیشنهادی برای سیاست‌گذاری عدالت‌محور تدوین شد که بر چهار محور اصلی مبتنی است: تحول گفتمانی، اصلاح نهادی، مشارکت‌محوری در فرآیند سیاست‌گذاری و بازتوزیع عادلانه منابع. این چارچوب می‌تواند راهنمایی عملی برای سیاستگذاران در بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری عدالت‌محور و کاهش نابرابری‌ها در ایران باشد. https://www.rahbordsyasi.ir/article_247334.html پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-توصیفی فرکلاف در پی استخراج گفتمان‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناسی در جنبش ترامپیست بود. تحلیل در سطح توصیف نشان‌دهنده کاربرد گسترده ترامپ از هم‌آیی واژگانِ قدرت؛ استفاده از کلمات تابو و تحقیر مخالفان، کنایه، تکرار و تأکید و وجهیت اخباری و امری است، در سطح تفسیر وی در بافتار خلا و نقص لیبرال دموکراسی آمریکایی ترویج کننده جنبش پوپولیسم ملی‌گرا و اقتدارگرایانه ای است که بیش‌ازپیش با بهره‌مندی از شکاف‌های واضح لیبرال دموکراسی درحرکت به‌سوی مولود خلف خود نئوفاشیسم نزدیک می‌شود؛ چنین وضعیتی در سطح تبیین، گفتمان‌های ترامپ را در قالب ترامپ ابرقهرمان جهانی؛ آمریکا برقرارکننده صلح جهانی با زور و قدرت، تعیین سرنوشت سایر ملل، دشمن‌تراشی و بیگانه خواندن مخالفان، بیرون راندن غیر سفیدپوستان از آمریکا و شکل‌دهی آمریکا به‌عنوان کشوری سفیدپوست و مسیحی و در آخر تروریست انگاری مسلمانان در سطح وسیع را نشان می‌داد. چنین گفتمانی منتج به پیامدهای فجیع در روابط انسانی؛ اعتماد درونی انسان به زیست خود؛ احساس عدم هویت و از بین رفتن امید به آینده بشریت همانند شرایط خاورمیانه در جریان است می‌شود. https://www.rahbordsyasi.ir/article_247521.html چین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قدرت‌های اقتصادی جهان، برنامه‌ای بلندمدت و جاه‌طلبانه برای دستیابی به جایگاه نخست اقتصاد جهانی در پیش گرفته است. در این راستا، تلاش می‌کند روابط خود را با مناطق مختلف جهان گسترش دهد که جهان اسلام، به‌ویژه پاکستان، از جمله مهم‌ترین این مناطق است. از این‌رو، مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است که دیپلماسی اقتصادی چین در قبال جهان اسلام چه تأثیری بر جایگاه پاکستان خواهد داشت؟ در پاسخ می‌توان این فرضیه را مطرح کرد که با توجه به حجم گسترده همکاری‌های اقتصادی میان دو کشور، اجرای پروژه‌های مشترک اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های عظیم چین در پاکستان، اسلام‌آباد را به متحد اقتصادی و تجاری پکن در جهان اسلام و نیز جنوب و غرب آسیا تبدیل خواهد کرد. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که گسترش روابط اقتصادی چین و پاکستان می‌تواند ضمن تقویت جایگاه و تصویر منطقه‌ای و بین‌المللی چین، زمینه ارتقای جذب سرمایه‌گذاری خارجی در پاکستان را نیز فراهم سازد. https://www.rahbordsyasi.ir/article_250362.html این مقاله به بررسی تحول سیاست خارجی عربستان سعودی از الگوی «موازنه تهدید» به «موازنه منافع» و پیامدهای امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. فرضیه پژوهش بر این استوار است که سیاست ریاض در بازه زمانی ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۰ عمدتاً بر مهار نظامی ایران و ائتلاف‌سازی ضدایرانی متمرکز بود، اما پس از ۲۰۲۱ به سمت اولویت‌دهی به منافع اقتصادی، ثبات منطقه‌ای و تنوع‌بخشی به شرکا حرکت کرد. این گذار پیامدهای دوگانه‌ای برای ایران ایجاد کرده است. با این حال، در بلندمدت، احتمال شکل‌گیری ائتلاف‌های جدید با محوریت عربستان و اسرائیل و نیز تبدیل ریاض به بازیگری مستقل‌تر با همکاری‌های متنوع با چین و روسیه، می‌تواند چالش‌های امنیتی تازه‌ای برای تهران ایجاد کند. روش پژوهش کیفی و از نوع مطالعه موردی با ردیابی فرآیند است. داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری و با تحلیل محتوا و چارچوب نظری ترکیبی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این گذار عمدتاً ناشی از کاهش تعهدات امنیتی آمریکا، فرسایش هزینه‌های جنگ یمن و نیاز حیاتی عربستان به ثبات برای اجرای «چشم‌انداز ۲۰۳۰» بوده است. https://www.rahbordsyasi.ir/article_247022.html هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ متعاقب آن در غزه، تنها یک میدان نظامی نبود، بلکه عرصه نبرد گفتمان‌ها بر سر معنا، مشروعیت و آینده جغرافیای سیاسی فلسطین بوده است. این پژوهش با هدف تحلیل ژئوپلیتیکی رقابت گفتمان امنیتی اسرائیل و گفتمان حاکمیتی فلسطین در نظم پس از هفت اکتبر انجام شده است. داده‌ها دو مقاله شاخص از بنیاد کارنگی است که نماینده دو گفتمان مسلط هستند. با استفاده از چارچوب نظری ترکیبی تحلیل گفتمان لاکلا و موف و ژئوپلیتیک انتقادی، نحوه شکل‌گیری و منازعه معنا بررسی می‌شود.یافته‌ها نشان می‌دهد هفتم اکتبر موجب گسست در دال مرکزی «امنیت اسرائیل» و تضعیف مفصل‌بندی‌های پیشین مانند بازدارندگی و برتری اطلاعاتی شد. در مقابل، گفتمان فلسطین با برجسته‌سازی پایان اشغال و یکپارچگی سرزمینی، زنجیره هم‌ارزی جدیدی حول دال «حاکمیت ملی» شکل می‌دهد. این تقابل، صرفاً اختلاف بر سر راه‌حل نیست، بلکه نبردی هژمونیک بر سر هستی‌شناسی سیاسی بنیادین: «امنیت» در برابر «حق حیات و حاکمیت» است. همچنین این مطالعه به درک عمیق‌تری از نقش گفتمان در تثبیت خشونت ساختاری و امکان‌زدایی از صلح در منازعات خاورمیانه کمک می‌کند. https://www.rahbordsyasi.ir/article_246596.html مبنای این پژوهش چهارچوب نظریه سیستمی است، که نظام اداری و جامعه مدنی را زیرسیستم هایی از یک سیستم بزرگتر و در حال تعامل با محیط خود می داند. بی شک در جوامع پیچیده امروزی با بحران های مختلف، بوروکراسی به عنوان جزئی از حکمرانی می بایست در رابطه متقابل با جامعه و پیرامون خود باشد. از آنجا که نظریه سیستمی به رابطه دولت و مردم توجه دارد، و بوروکراسی با وجهه کارکردی و خدمات رسانی دولت مرتبط است، توجه به نظارت پذیری نظام اداری و ارتباط آن با جامعه مدنی به عنوان دو مؤلفه مهم رویکرد سیستمی، موجب شفافیت، پاسخ گویی و کارآمدی نظام اداری می شود، و به تبع آن نظام سیاسی و اداری با مشروعیت عملکردی و تأسیسی مواجه خواهد شد. بنابراین سوال این است؛ سازوکارها و موانع تحقق نظارت پذیری مؤثر نظام اداری ایران در ارتباط با جامعه مدنی از منظر نظریه سیستمی چیستند؟ فرض بر این است که، ضعف در ارتباط سازمان یافته بین دو زیرسیستم نظام اداری و جامعه مدنی مانع از نظارت پذیری مؤثر بوروکراسی می شود. هدف از تحقیق این است که؛ نقش نظارتی جامعه مدنی، از طریق افزایش تعامل، شفافیت و ارائه بازخورد، برای کارآمدی بوروکراسی و حکمرانی خوب حیاتی است.