بررسی جایگاه توسعه سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
     توسعه به عنوان یکی از مهم‌ترین مفاهیم پیچیده و اساسی مورد توجه بسیاری از تحلیلگران بوده است. توسعه جنبه های مختلفی مانند رشد اقتصادی، تکامل اجتماعی و پیشرفت انسانی را در بر می‌گیرد. این شامل تغییرات مثبتی است که برای بهبود کیفیت زندگی افراد، استفاده کارآمد از منابع با در نظر گرفتن تناسب فرهنگی، اقتصادی و فناوری طراحی شده است. محققان توسعه را از طریق مراحل سازماندهی اجتماعی، از جوامع عشایری گرفته تا جوامع فراصنعتی دنبال می‌کنند و بر اهمیت نهادهای اجتماعی در تحریک پیشرفت تاکید می‌کنند. مفهوم توسعه از تمرکز صرف بر رشد اقتصادی به یک رویکرد کل نگرتر تبدیل شده است که شامل برابری، عدالت، پایداری و بهبود کیفی در زندگی مردم است. تفاوت بین کشورهای صنعتی و کشورهای در حال توسعه که به «شکاف توسعه» معروف است، موضوع اصلی ادبیات توسعه است. سوال پژوهش حاضر این است که توسعه سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران چه روند و جایگاهی دارد؟ می‌توان اذعان نمود تحولات سیاسی در ایران تحت تأثیر رویدادهای تاریخی مهمی مانند حمله اعراب، ظهور صفویان و انقلاب اسلامی شکل گرفته است که چشم‌انداز دینی-سیاسی کشور را دگرگون کرد. طی چند دهه گذشته، ایران چالش‌هایی را در دستیابی به رشد اقتصادی فراگیر، سرکوب سیاسی و تخریب محیط زیست تجربه کرده است. در دوران پس از انقلاب، علیرغم موانعی که وجود داشت، تلاش‌هایی برای توسعه فرهنگی-سیاسی صورت گرفت که منجر به تحولات مثبت در فضای سیاسی کشور شد. دولت ایران از بدو تأسیس جمهوری اسلامی رویکردهای مختلفی را برای توسعه سیاسی با تمرکز بر همسویی سیاست‌ها با اهداف انقلابی دنبال کرده است. در حالی که دموکراسی همچنان یک هدف برای بسیاری از ایرانیان است، شکلی که ممکن است در آینده به خود بگیرد هنوز نامشخص است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

aa

نویسنده English

ali naghiloo
a
چکیده English

aa

کلیدواژه‌ها English

  • a
احمدی، حمید و بیدالله خانی، آرش(1393). پساتوسعه‌گرایی و بازنمایی های انتقادی از گفتمان توسعه: رویکردی مردمی، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 5(3)، 47-64.
احمدی‌طباطبایی، محمدرضا و اسدی، مهدی(1396). بررسی تاثیر عملکرد نخبگان سیاسی بر فرآیند پیشرفت سیاسی جمهوری اسلامی ایران، رهیافت انقلاب اسلامی، 11(40)، 24-3.
اخوان کاظمی، مسعود و شکرانه ارزنقی، امید(1400). واکاوی تئوری بحران در فرآیند توسعه سیاسی براساس نظریه لوسین پای، راهبرد توسعه، 17(3)، 69-42.
اسلامی، سعید؛ سلمان تبارسوته، محمد(1400). بازتاب انقلاب اسلامی ایران در آمریکای لاتین(مطالعه موردی: جمهوری بولیواری ونزوئلا). راهبرد سیاسی، 5(19)، 109-128.
بشیریه، حسین(1380). موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران: گام نو.
بشیریه، حسین(1382). عقل در سیاست، تهران: نگاه معاصر.
بشیریه، حسین(1386). عقل در سیاست، تهران: نگاه معاصر.
جمشیدی، محسن و محبوب، فاطمه(1397). موانع عدم توسعه سیاسی جمهوری اسلامی ایران در دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی(1368-1376)، پژوهش‌های راهبردی انقلاب اسلامی، 1(3)، 136-113.
حاجتی،یوسف؛ عبدالخانی، لنا؛ جلال‌پور، شیوا و کریمی‌فرد، حسین(1400). پژوهشی تطبیقی در باب توسعه سیاسی در ایران، جستارهای سیاسی معاصر، 12(1)، 208-185.
حسن خانی، سعید(1400). ایران و محیط امنیتی تغییر یافته(الزامات و راهبردها). راهبرد سیاسی، 5(19)، 23-62.
خضرایی راد، جواد؛ قالیباف، محمدباقر؛ احمدوند، علی محمد؛ محکی، علی اصغر(1401). راهکارهای انتقال آموزه‌های فرهنگی دفاع مقدس به نسل‌های‌آینده. مطالعات دفاع مقدس، 8(2)، 35-56.
دبیری‌مهر، امیر(1393). گونه‌شناسی مطالعات توسعه سیاسی از نظر نظریه‌های جامعه‌محور تا نظریه‌های دولت‌گر، راهبرد، 70، 209-179.
شفیعی‌فر، محمد(۱۳۹۴). روند توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی، سیاست، ۴۵(1)، 103-123.
عباس تبار مقری، رحمت(1402). چشم انداز انقلاب اسلامی در تحقق تمدن نوین اسلامی – ایرانی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 7-22.
علایی، حسین(1401). بررسی و ارزیابی راهبردهای رژیم بعث عراق در جنگ با جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاع مقدس، 8(3)، 185-208.
علی پورگرجی، محمود؛ سامری، نادیا(1400). دگردیسی‌ قدرت سیاسی شیعیان عراق با تأثیرپذیری از انقلاب اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 103-119.
علیزاده، عظیم(1401). تبیین عوامل موثر در آینده پژوهی راهبردی دفاعی. مطالعات دفاع مقدس، 8(2)، 81-114.
عنوانی، سید حامد؛ فخار نوغانی، وحیده؛ سید موسوی، سید حسین؛ حسینی شاهردوی، سید مرتضی(1400). واکاوی تأثیر ابداع « واژه سازی» و «نهاد سازی» در سبک زندگی سیاسی امام خمینی(ره). راهبرد سیاسی، 5(19)، 63-83.
قوام، عبدالعلی(1374). نقد نظریه‌های نوسازی و توسعه سیاسی، تهران: انتشارات شهید بهشتی.
قوام، عبدالعلی(1393. چالش‌های توسعه سیاسی، تهران: قومس.
کریمی، حانیه؛ مدرس، محمد ولی؛ کریمی، غلامرضا(1400). سیاست های تهاجمی منطقه ای عربستان در قبال ایران از سال 2003 تا 2020. راهبرد سیاسی، 5(19)، 161-178.
محمدپور، احمد(1389). روش در روش: درباره ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: جامعه‌شناسان.
معصومی، ابراهیم؛ اسلامی، سعید؛ پولادی، کمال(1400). بررسی مقایسه ای جامعه شناسی اسلام سیاسی شیعی مبتنی بر امامت و رویکردهای انقلاب اسلامی و اسلام سیاسی نوسلفیه مبتنی بر خلافت با تاکید برداعش. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 159-178.
نساج، مریم(1401). تبیین الگوی شایستگی فرماندهی و مدیریت در هشت سال دفاع مقدس؛ مطالعه موردی شهید احمد کاظمی. مطالعات دفاع مقدس، 8(3)، 67-85.
نقدی پور، محمود(1400). مساله فلسطین از جنبش خلافت مسلمانان هند تا انقلاب اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 179-198.
وفایی، خسرو(۱۳۹۳). توسعه سیاسی و سیاست مدرن آسیب‌ها و چالش‌های توسعه سیاسی در ایران معاصر، علوم سیاسی، 10(29)، 31-53.