فصلنامه علمی راهبرد سیاسی

تبیین موضع گیری نظامی ایران پس از جنگ جهانی دوم (1325تا 1326ه.ش) بر اساس نظریه ی رئالیسم تدافعی

دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 25
تابستان 1402
صفحه 73-95
فصلنامه علمی راهبرد سیاسی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

فریبا ترجمان 1
فاطمه نصرالهی 2

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده
در پدیده جنگ و ناامنی مسائل امنیتی به ویژه مرزها اهمیت ویژه‌ای می‌یابند. این مسأله در ایران بعد از جنگ جهانی دوم که با اشغال نیروهای متفقین و توجه آمریکا به مسائل امنیتی خود روبرو شد صدق می کند اهمیت توجه به مرزها در برهه زمانی 1325 تا 1326ه.ش تا جایی بود که در قالب دستورالعملی از جانب وزارت کشور دولت پهلوی نظارت بر مسائل مرزی در دستور کار قرار گرفت. پژوهش حاضر تلاش دارد تا با استفاده از چهارچوب نظری رئالیسم تدافعی و بررسی اسناد آرشیوی در این سالها به تبیین موضع گیری نظامی ایران پس از جنگ جهانی دوم در فاصله‌ی سالهای(1325تا 1326) بپردازد. انتخاب این بازه زمانی به دلیل توجه ویژه دولت ایران به مسائل امنیتی مرزها تحت تاثیر فعالیت و عضوگیری حزب توده در مناطق مرزی کشور و سیاست سدنفوذ امریکا بود. نتایج بررسی ها نشان می‌دهد دولت ایران با توجه به رویکرد تدافعی سعی در حفظ خود در شرایط نظام آنارشیک را داشت و در این برهه از تاریخ استحکام‌بخشی مرزبانی‌ها در راستای حفاظت از سرحدات مملکت، افزایش قدرت نسبی، جلوگیری از اقدامات سوء دولت‌های همسایه ایران و حفظ بقا بود.

چکیده تصویری

تبیین موضع گیری نظامی ایران پس از جنگ جهانی دوم (1325تا 1326ه.ش) بر اساس نظریه ی رئالیسم تدافعی

کلیدواژه‌ها

مرز
مرزبانی
امنیت
جنگ جهانی دوم
رئالیسم تدافعی
موضوعات

عنوان مقاله English

Explanation of Iran's military stance after World War II (1325-1326 AH) Based on the theory of defensive realism

نویسندگان English

FARIBA Tarjoman 1
Fatima Nasralhi 2
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 Faculty member of the history department of Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

In the phenomenon of war and insecurity, security issues, especially borders, are particularly important. This issue applies to Iran after the Second World War, when it faced the occupation of the allied forces and the attention of the United States to its security issues. The importance of paying attention to the borders in the years 1325 to 1326 AH was such that in the form of a directive from the Ministry of Interior Pahlavi Border issues were put on the agenda. In this research using the theoretical framework of defensive realism and archival documents of these years, we will explain Iran's military position after the Second World War between 1325 and 1326. The choice of this time period was due to the special attention of the Iranian government to border security issues under the influence of Tudeh party's activities in the country's border areas and the US's barrier policy. The results of the investigations show that the Iranian government, with regard to the defensive approach, focused on strengthening the border guards, sought to protect the country's borders, increase its relative power, prevent the bad actions of Iran's neighboring governments, and preserve its survival

کلیدواژه‌ها English

  • border
  • border guard
  • security
  • World War II
  • defensive realism
ازغندی، علیرضا(1385). نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، تهران: قومس.
ازغندی، علیرضا(1388). روابط خارجی ایران 1320-1357، تهران: قومس.
امینی، رضـا(1341). اسـناد‌ مهم‌ سیاسی‌ از وقایع شهریور 1320، سالنامه دنـیا، 21.
آبادیان، حسین(1390). آمریکا و اهمیت نظامی ایران در جنگ جهانی دوم»، تاریخ روابط خارجی، 12(37)، 30-1.
آرشیو اسناد ملی ایران.
آرشیو اسناد وزارت امو خارجه.
برزگر، کیهان(1388)، سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تدافعی و تهاجمی، روابط خارجی، 1(1)، 153_113.
بیل، جیمز(1371). شیر و عقاب، ترجمه: برلیان فروزنده، تهران: فاخته.
تاج‌بخش، احمد(1374). سیاست‌های استعماری روسیه، انگلستان و فرانسه در ایران، تهران: اقبال.
حافظ­نیا، محمدرضا(1380). نقش ژئواستراتژیک ایران در جنگ جهانی دوم، تاریخ روابط خارجی، سال 2(9)، 72-61.
خطابی، غلام‌حسین (1374). مرزبانی، بی جا: معاونت آموزش ناجا.
دانلی، جک(1391). واقع گرایی در اسکات برچیل و دیگران ؛نظریه های روابط بین الملل، ترجمه حمیرا مشیر زاده و روح الله طالبی آرانی، تهران: نشر میزان.
راجی، پرویز(1374). خدمت گزار تخت طاووس، ترجمه حامد، مهران، تهران: اطلاعات.
رکابیان، رشید؛ خندان، سیروس(1400). نقش جریان شناسیِ «نفوذ»برعدم دستیابی انقلاب اسلامی به تمام آرمانها واهدافش (باتاکیدبردهه1390). راهبرد سیاسی، 5(19)، 113-134.
    زرقانی، هادی(1386). مقدمه‌ای بر شناخت مرزهای بین‌المللی، بی جا: دانشگاه علوم انتظامی.
سردارنیا، خلیل اله؛ بدری، کوروش(1400). سنجش و تحلیل رابطه بین هویت و اعتماد سیاسی: مطالعه موردی کرمانشاه. راهبرد سیاسی، 5(19)، 197-220.
طباطبایی، محمدحسین(1356). روابط ایران و غرب، بی جا: چاپ اول.
 عاقلی، باقر(1372). روزشمار تاریخ ایران: از مشروطه تا انقلاب اسلامی، جلد 1، تهران: گفتار.
عظیمی، فخرالدین(1374). بحران دموکراسی در ایران، ترجمه: عبدالرضا هوشنگ مهدوی و بیژن نوذری، تهران: البرز.
   فالاچی، اوریانا(1375). مصاحبه با تاریخ، ترجمه: پیروز ملکی، ج 2، چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
   فونتن، آندره(1364). یک بستر و دو رؤیا تاریخ تنش زدایی(1962-1981)، ترجمه: عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: نشر نو.
 کاتم، ریچارد(1371). ناسیونالیسم در ایران، ترجمه: فرشته سرلک، تهران: نشر گفتار.
کامل، سید روح الله(1383). مقدمه‌ای بر رئالیسم تهاجمی، نگاه، 4(38).
گراهام، رابرت(1358). ایران: سراب قدرت، ترجمه: فیروز فیروز نیا، بی جا: سحاب کتاب.
گنج بخش زمانی، محسن(1386). تحلیل اشغال ایران در جنگ جهانی دوم در چارچوب اهداف و استراتژیهای کلان متفقین، تاریخ روابط خارجی، 2(10)، 143_152.
محمدی، منوچهر(1377). سیاست خارجی ایران در دوره پهلوی، تهران: انتشارات دادگستر.
مدنی، سیدجلال الدین(1369). تاریخ روابط خارجی ایران، جلد2، قم: اسلامی.
مرشدی زاد، علی(1380). روشنفکران آذری و هویت ملی و قومی، تهران: نشر مرکز.
مشیرزاده، حمیرا(1384). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: سمت.
الموتی، ضیاء الدین(1370).  فصولی از تاریخ سیاسی و اجتماعی مبارزات ایران، تهران: چاپخش.
نجاتی، غلامرضا(1371). تاریخ سیاسی بیست‌وپنج‌ساله ایران، جلد۱، تهران: رسا.
ندائی، علی اکبر(1400). روش های یادگیری در سیاست گذاری عمومی. راهبرد سیاسی، 5(19)، 135-160.
هاگت، پیتر(1376). جغرافیای ترکیبی نو، ترجمه: شاپور گـودرزی‌نژاد، جلد2، تهران: سمت.
هوشنگ ‌مهدوی، عبدالرضا(1368). تاریخ روابط خارجی ایران از پایان جنگ جهانی دوم تا سقوط رژیم پهلوی، تهران: انتشارات مولف.
یزدان فام، محمود(1386). دگرگونی در نظریه‌ها و مفهوم امنیت بین‌المللی، مطالعات راهبردی، 10(38)، 750_725.
Dikshit, Ramesh (1995), Political Geography; published by Tata-MCGRAW-HILL.
Glassner, Martin Ira (1993).Political‌ geograPhy; New‌ York: John‌ Wiley sons.
 Jervis, Robert (1999). ‘Realism, Neoliberalism, and Cooperation: understanding the debate, International Security’. Summer, 24(1):42-63.
Kristof, Ladis (1959). The Nature of frontiers and boundaries, in Annals Association of American Geographers, No. 49.
Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy ofGreat Power Politics. New York: W.W. Norton
Prescott, J.R.V (1987). The Geography of frountiers and boundaries.NewJersey. Pub: Taylor&Francisprimacy in the Persian Gulf”, Diplomatichistory, 36.
Rose, Gideon (1998). Neoclassical Realism and Theories of Foreign Policy. World Politics, Vol. 51, No. 1, Oct., 1998, pp. 144-172
Steimo, Sven; Thelen, Kathleen and Longstreth, Frank )1992( Structuring Politics: Historical Institutionalism in Comparative Analysis / edited by Sven Steinmo, Kathleen Thelen, and Frank Longstreth.
Walt, S. M; Alliances, Threats and U.S (1992). Grand Strategy: A Reply toKaufmann and Labs. Security Studies, 1 (3), pp. 448–482
Waltz, Kenneth (1979). Theory of International Politics. Mass: Addison.
Wesley.Zakaria, Fareed. (1998) From wealth to power: theUnusualoriginsof America s world role. Princeton. Nj: Princeton University Press.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما