تحلیل نشانه‌شناختی قدرت در روایات ‌امامان شیعه‌(ع)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان

1 دانشیار اندیشه سیاسی در اسلام، گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 دانشیار روابط بین الملل گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده
قدرت از جمله مفاهیمی است که تاکنون از منظرهای مختلف تعریف شده است. تقسیم قدرت به گونه‌های مختلف سخت، نرم، هوشمند و... حاکی از گستردگی دیدگاه‌ها در مورد این مفهوم است. بحث از قدرت، منابع و شیوه‌های اعمال آن همراستا با اندیشه های غربی در مطالعات اسلامی نیز مطرح بوده است. سؤال اصلی مقاله این است که قدرت اشاره‌شده در روایات امامان ‌شیعه(ع) چه نوع قدرتی است؟ فرضیه مقاله این است که در روایات امامان ‌شیعه(ع) منظومه‌ای از نشانه‌ها قابل استنتاج است که ما را به سوی مفهوم قدرت‌متعالی رهنمون‌می‌سازد. برای پاسخ به سوال فوق از روش نشانه‌شناسی استفاده گردید و هدف مقاله شناسایی نشانه‌های قدرت در روایات‌شیعه است. یافته‌های پژوهش نشان‌داد که منبع قدرت، صاحبان‌قدرت، هدف قدرت و شیوه‌های اعمال قدرت با گونه‌های مرسوم قدرت در نظریه‌های سیاسی که موسوم به سخت، نرم و شبکه‌ای است متفاوت است. دلالت معنایی روایات‌شیعه نشان می‌دهد که قدرت کالایی نیست که به تملک انسان‌ها درآید، هدف اعمال قدرت نیز سلطه انسان بر انسان نیست و قدرت مشروع نیز نه با اجبار بلکه از سر رضایت است. افزون بر این، قدرت الزاما معادل قدرت رسمی و نهادی نیست و طیفی از روش‌ها چون سکوت، تقیه، دوستی و مردم‌داری قدرتی تولید می‌کنند.

چکیده تصویری

تحلیل نشانه‌شناختی قدرت در روایات ‌امامان شیعه‌(ع)

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Semiotic Analysis of Power in the Hadiths of Shia Imams

نویسندگان English

Hamdallah Akvani 1
Seyyed Dawood Mousavi 2
ali bagheri Dolatabadi 3
1 Associate Professor of Political Thought in Islam, Department of Political Science, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 Graduated from Yasouj University
3 Associate Professor of international relations, Yasouj University, Yasouj, Iran
چکیده English

Power is one of the concepts that have been defined from different aspects. The division of power into different types of hard, soft, intelligent, etc. indicates the wide range of views about this concept. The study of power, sources and methods of its application in line with Western ideas has also been done in Islamic studies. The main question of the article is, what are the characteristics of the mentioned power in the hadiths of the Shia imams? The hypothesis of the article is that a set of signs can be deduced in the hadiths of Shia imams, which lead us to the concept of transcendental power. The semiotics method was used to answer the above question and the aim of the article is to identify the signs of power in Shia hadiths. The findings of the research showed that the source of power, the holders of power, the purpose of power and the ways of exercising power are different from the conventional types of power in political theories, which are known as hard, soft and network.

کلیدواژه‌ها English

  • soft power
  • hard power
  • transcendental power
  • Shia hadiths
  • semiotics
ابراهیم‌نژاد، محمدرضا (1393)، «بررسی تولی و تبری در اسلام و مهجوریت آن در امت اسلامی»، سراج منیر، شماره16، صص 131-150.
ابن‌اثیر، علی‌بن‌محمد (1417ق)، الکامل‌فی‌التاریخ، جلد3، بیروت: دارالکتاب‌العربی.
ابن‌شعبه‌حرانی، حسن‌بن‌علی (1380)، تحف‌العقول، ترجمه بهرادجعفری، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.
ابن‌طاووس، علی(1375)، کشف‌المحجه ‌لثمره‌المهجه، تصحیح محمدحسون، چاپ‌دوم، قم: بوستان‌کتاب.
ارسطا، محمدجواد (1379)، «اهتمام به آرای عمومی و دید مردم در نگاه امام علی(ع)»، حکومت‌اسلامی، شماره17، صص 110-128.
اکوانی، حمداله (1398)، «سیاست معنا در گفتمان‌شیعه»، مطالعات انقلاب اسلامی، سال16، شماره58، صص 135-154.
امینی، نوروز؛کریمی‌آخورمه، ثریا (1393)، «نقش سکوت و سخن نخبگان در تکامل جامعه از دیدگاه قرآن و روایات»، مهندسی فرهنگی، شماره 81، صص 79-97.
بخشی، معصومه (1389)، «عوامل وحدت و انسجام در قرآن و حدیث»، فصلنامه جستار، دوره 9، شماره پیاپی27، صص 124-139. 
پوراحمدی، حسین (1389)، قدرت نرم و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، قم: بوستان کتاب.
تمیمى‏آمدی، عبدالواحدبن‌محمد (1410ق)، غررالحکم‌ودررالکلم، جلد1، قم: دارالکتاب‌الاسلامی.
جعفریان، رسول(1391)، گزیده حیات سیاسی و فکری امامان شیعه. قم: دفتر نشر معارف.
جعفری‌پناه، مهدی؛ پوراحمدی، حسین (1391)، «قدرت نرم از دیدگاه اسلام و کاربرد مؤلفه‌های آن در جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات قدرت نرم، سال دوم، شماره6، صص 113-97.
جمال‌زاده، ناصر؛ خواجه‌علی، محمد (1395)، «تبیین فرایند پیروزی انقلاب اسلامی ایران براساس مدل قدرت شبکه‌ای مانوئل کاستلز»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال ششم، شماره1، صص 99-118.
حرعاملی، محمد‌بن‌حسن (1412ق)، وسائل‌الشیعه، جلد11، قم: مؤسسه‌آل‌البیت(ع).
خوانساری، جمال‌الدین (بی‌تا)، شرح بر غررالحکم و دررالکم ، جلد3، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
درخشه، جلال؛ حسین‌فائق، سیدمحمدمهدی (1394)، «مؤلفه‌های سیاست ورزی در سیره‌ی امام رضا(ع)»، فرهنگ رضوی، سال سوم، شماره12، صص 7-34.
راثی‌تهرانى، حبیب (1388)، نظریه هژمونى، کتاب ماه علوم اجتماعی.
سیدنژاد، میرصادق (1381)، «شهادت امام حسن مجتبی(ع)»، مجله گلبرگ، شماره 29، صص 1-5.
شاکری، روح‌الله؛ لک‌زایی، رضا (1396)، «منابع نرم قدرت متعالی در اندیشه سیاسی امام خمینی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال‌چهاردهم، شماره51، صص 51-70.
شامی، یوسف‌بن‌حاتم (1420ق)، الدر النظیم فی مناقب الائمه اللهامیم، قم: جامعه مدرسین.
شهیدی، سیدجعفر (1371)، ترجمه و شرح نهج‌ابلاغه، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
شیخ‌مفید، محمدبنمحمد (1413ق) تصحیح‌اعتقادات‌الامامیه، قم: مامؤتمر العالمی‌الألفیه الشیخ‌المفید.
طبرسی، احمد بن علی (1403ق)، الاحتجاج علی أهل اللجاج، محقق محمد باقر خرسان، جلد‏2، مشهد: نشر مرتضی.
عاشوری‌لنگرودی، حسن (1389)، «ائمه(ع) و رازداری»، فرهنگ کوثر، شماره81، صص 10-20.
عالم، عبدالرحمن (1388)، بنیادهای علم سیاست، چاپ بیستم، تهران: نشر نی.
عالم، عبدالرحمن (1400)، تاریخ فلسفه سیاسی غرب، تهران: وزارت امورخارجه.
عباس‌زاده فتح‌آبادی، مهدی (1394)، «مؤلفه‌های سیاسی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه‌ مطالعات‌سیاسی، سال‌هشتم، شماره29، صص 181-204.
عطاردی، عزیزالله (1391)، مسندالامام‌الجواد، چاپ‌دوم، ناشر: عطارد.
علی‌بن‌ابی‌طالب (ع) (1379)، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم: ایران.
علیخانی، علی‌اکبر؛ اصغری‌شورستانی، محمدرضا (1392)، «نگاهی به دیدگاه‌های سیاسی امام هادی(ع)»، حکومت اسلامی، سال‌هجدهم، شماره2، صص 165-185. 
عمید‌زنجانی، عباسعلی (1367)، انقلاب‌اسلامی و ریشه‌های آن، تهران: نشر کتاب سیاسی.
عنایت، حمید (1362)، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاالدین‌خرمشاهی، تهران: انتشارات خوارزمی.
فوکو، میشل (۱۳۷۵)، ایرانی‌ها چه رؤیایی در سر دارند، تهران: نشرنی.
کلینی، محمدبن‌یعقوب (1365)، اصول‌کافی، ترجمه سیدجواد مصطفوی، جلد3، قم: حوزه علمیه اسلامی.
مجلسی، محمدباقر (1360)، بحارالأنوار، جلد49، 53، 32، بیروت: داراحیاءالتراث‌العربی.
محمدى‏رى‏شهرى، محمد (1384)، میزان‌الحکمه با ترجمه‌فارسی، مترجمه حمیدرضاشیخی، جلد1، قم: موسسه علمى فرهنگى دارالحدیث.
محمدى‏رى‏شهرى، محمد (1392)، میزان‌الحکمه با ترجمه‌فارسی، ترجمه حمیدرضاشیخی، جلد7، قم: موسسه علمى فرهنگى دارالحدیث.
محیطی‌اردکانی، احمد (1385)، معصومین(ع) و فرهنگ شهادت، فرهنگ کوثر، شماره66، صفحات 98-108.
مطهری، مرتضی (1361)، عدل الهی، چاپ دوم، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی (1399)، نهضت‌های اسلام صد سال اخیر، تهران: صدرا.
معدل، منصور (1375)  طبقه، سیاست و ایدئولوژی در انقلاب، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
مغنیه، محمدجواد؛ غریری، سامی (1388)، در سایه‌سار نهج‌البلاغه، ترجمه محمدجوادمعموری، جلد4، قم: دارالکتاب‌‌الاسلامیه.
مکارم‌شیرازی، ناصر(1380). حکومت جهانی مهدی. قم: انتشارات نسل جوان.
مورگنتا، هانس‌جی (1374)، سیاست میان ملت‌ها: تلاش در راه قدرت و صلح، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: مؤسسه انتشارات وزارت امورخارجه.
میرزایی، محمد (1394)، «قدرت نرم و منابع آن در آینه‌ی آیات قرآن»، آموزه­های قرآنی، دوره 14، شماره 21، صص 51-78.  
نصرتی، علی‌اصغر(1383)، نظام‌سیاسی اسلام، قم: نشر هاجر(وابسته به مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران)
نیشابوری، فتال (1366)، روضةالواعظین، ترجمه محمودمهدی‌دامغانی، جلد1، تهران: نشرنی.
وبر، ماکس (1367)، مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی، ترجمه احمدصدارتی، چاپ‌اول، ناشر: نشر مرکز.
وحیدی، موسی الرضا (1386)، «فراتکنولوژی و تحول مفهوم قدرت در روابط بین الملل»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دهم، شماره4، صص 697-724.
Nye, J. S. (1990), “Soft Power”, Foreign Policy. No. 80: pp. 153–171
Wilson, Ernest, j. (2008), “Hard Power, Soft Power, Smart Power”, The Annals of the American Academy of Political and Social Science, March.