واکاوی ماهیت امنیت برون زا بر منطقه گرایی کشورهای عربی خلیج فارس

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

استادیارگروه علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران.

چکیده
منطقه خلیج فارس بدلیل اهمیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک از اهمیت بسزایی برای بازیگران منطقه ای و فرا منطقه ای برخور دار است. منطقه خلیج فارس دارای کارکرد دوگانه؛ صلح/ جنگ و همگرایی/ واگرایی و امنیت درونزا/ برونزا بوده است. آنچه در این نوشتار مهم است واکاوی ماهیت امنیت برون زا بر مکانیسم منطقه گرایی کشورهای عربی خلیج فارس در حوزه سیاست داخلی و خارجی آنها می باشد. سئوال اصلی تحقیق اینست که امنیت برون زا بر مکانیسم منطقه گرایی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس چه تاثیری دارد ؟ فرضیه اصلی بر این است که منطقه گرایی کشورهای خلیج فارس بر اساس امنیت برون زا و متکی بر تامین امنیت منطقه ای از سوی قدرت های فرا منطقه ای استوار است و نگرش های پان عربی، ژئوپلیتیک شیعه و سنی ،حفظ سیستم سیاسی و اتحاد در مقابل بازیگران بزرگ منطقه ای باعث تشدید این استراتژی شده است. مطرح نمودن عناوینی مانند ناتوی عربی حتی در سطح نظری و موافقتنامه های دفاعی دوجانبه و چند جانبه با قدرت های بزرگ در راستای تکمیل پروزه امنیت برون زا می باشد.روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر روش گردآوری کتابخانه ای و اینترنتی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the nature of exogenous security on the regionalism of the Arab countries of the Persian Gulf

نویسنده English

ghaffar zarei
Department of political science
چکیده English

Due to its geopolitical and geoeconomic importance, the Persian Gulf region is of great importance for regional and extra-regional actors. The Persian Gulf region has a dual function; peace/war and convergence/divergence and endogenous/exogenous security. What is important in this article is the analysis of the nature of exogenous security on the regionalism mechanism of the Arab countries of the Persian Gulf in the field of their domestic and foreign policy. The main question of the research is what effect does exogenous security have on the regionalism mechanism of the Arab countries of the Persian Gulf? The main hypothesis is that the regionalism of the Persian Gulf countries is based on exogenous security and relies on the provision of regional security by extra-regional powers, and pan-Arab attitudes, Shiite and Sunni geopolitics, maintaining the political system and unity against Large regional players have intensified this strategy. Bringing up topics such as Arab NATO even at the theoretical level and bilateral and multilateral defense agreements with great powers is in line with the completion of the exogenous security project. The research method is descriptive-analytical and based on library and internet collection methods

کلیدواژه‌ها English

  • regionalism
  • Persian Gulf
  • endogenous security
  • Arab countries
  • Political competition
ازغندی، علیرضا و آقاخانی، مهدی (1392).«بررسی عوامل منطقه ای واگرایی در روابط ایران و جهان(1390-1384)»، فصلنامه سیاست، دوره 43، شماره 2، صص 243-225.
اسدی، بیژن (1381). خلیج فارس و مسائل آن، تهران: انتشارات سمت.
افتخاری، اصغر (1372). مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیت ملی، ترجمه پژوهش‌های اجتماعی، تهران: نشر بینش.
برزگر، کیهان (1386). «ایران، عراق جدید و  نظام  امنیت منطقه ای خلیج فارس»، فصلنامه راهبرد، شماره 43، صص59 -75.
بوزان، باری (1387). مردم، دولت‌ها و هراس، تهران: ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی.
رسولی ثانی‌آبادی، الهام (1393). «ماهیت اتحادها در خاورمیانه؛ قدرت یا هویت؟»، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 17، شماره65، صص 171-196.
رهبر، عباسعلی و صحیح النسب، جواد (1393). «بررسی چالش‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و انگلستان در خلیج فارس»، فصلنامه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دوره 7، شماره 26.
سریع القلم، محمود (1379). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بازنگری و پارادیم ائتلاف، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
سیمبر، رضا (1385). «منطقه گرایی و صلح سازی در جهان با تاکید بر خلیج فارس»، فصلنامه چشم انداز جغرافیایی، شماره 1، بهار.
ظهرا البوشی، عبدالله (1378). مجموعه مقالات دهمین همایش بین المللی خلیج فارس، تهران، ترجمه جمشید زنگنه، مرکز مطالعات خلیج فارس، دفتر مطالعت سیاسی و بین المللی.
عبدالله خانی، علی (1383). کتاب آمریکا (2) ویژه سیاست‌های امنیتی ایالات متحده در عراق، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران، چاپ اول.
عبدالله خانی، علی (1389). نظریه‌های امنیت، تهران: موسسه مطالعاتی و تحقیقاتی بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
کریمی فرد، حسین (1395). «تبیین رئالیستی سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال بحران­های خاورمیانه (2015-1979)»، فصلنامه پژوهش­های روابط بین‌الملل، دوره نخست، شماره بیست و یکم، صص 109-79.
مایل افشار، فرحناز و عزت الله، عزتی (1389). «تحلیلی بر نقش قدرتهای مداخله گر در خلیج فارس و تأثیر آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، سال هفتم، شماره 2، صص76-53.
مجتهد زاده، پیروز (1379). ایده‌های ژئوپلوتیک و واقعیت‌های ایران، مطالعه روابط جغرافیا و سیاست در جهان دگرگون شونده، تهران: نشر نی، چاپ اول.
معین الدینی، جواد (1386). «دگرگونی ژئوپلیتیک خاورمیانه و امنیت خلیج فارس»، فصلنامه سیاسی و اقتصادی، شماره 226-225.
ملک‌محمدی، حمیدرضا و مدنی، سید مهدی (1391). «فرهنگ حاکم بر تعاملات ایران و عربستان از منظر تحلیل سازه انگارانه»، فصلنامه سیاست، دوره 43 شماره 4، صص 78-61.
مورگان، پاتریک و لیک، دیوید (1381). نظم‌های منطقه‌ای امنیت سازی در جهان نوین، ترجمه سید جلال دهقانی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
موسوی، سید حسین (1386). «الگوی امنیت منطقه‌ای در خلیج فارس، تجربه‌ها و موانع»، فصلنامه راهبردی، سال دهم، شماره 4، صص831-866.
نصوحیان، محمد مهدی ( 1386 ). «موانع همگرایی و ثبات در منطقه خلیج فارس»، فصلنامه ره آورد سیاسی، شماره 17، صص 162-143.
واعظی، محمود (1385). «ترتیبات امنیتی خلیج فارس»، فصلنامه راهبرد، شماره40، صص36-23.
هرسیج، حسین؛ ابراهیمی پور، حوا و نوعی باغبان، سید مرتضی (1393). «روابط کشورهای عرب منطقه ی خلیج فارس و ایران از منظر منطقه گرایی»، فصلنامه سیاست دفاعی، سال  بیست و دوم، شماره 88، صص9-38.
Buzan, Barry (1991). People, States, and Fear: The Agenda for International Security Studies in the Post-Cold War Era., ST edion Hertfordshire: HarvesterWheatsheaf, 1991 and 2008.
Buzan, B. and Weaver, O. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security, Cambridge: Cambridge University Press.
CrossRef Wendt (1995). 'Building International Politics', International Security, Vol. 20, no 1 (Summer).
De Witte, B. (2015). “Network Games, Information Spread and Endogenous Security, Master Thesis Applied Mathematics Faculty of Electrical Engineering”, Mathematics and Computer Science (EEMCS), University of Twente, Available at: https://www.utwente.nl/en/eemcs/sacs/teaching/Thesis/witte.pdf [accessed 2 September 2020].
Miller, R. (2019). “Managing Regional Conflict: The Gulf Cooperation Council and the Embargo of Qatar”, Global Policy, 10(2): 36-45, DOI: 10.1111/1758-5899.12674.
https://www.entekhab.ir/fa/news/690635.
https://www.entekhab.ir/fa/news/600988.