سیاست‌گذاری ‌قضایی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تهدید فساد اقتصادی(با محوریت پیشگیری و شفافیت

دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 21
تابستان 1401
صفحه 113-140

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی دانشگاه خاتم‌الانبیاص. تهران، ایران .

2 دکتری علوم قرآن و حدیث، مدرس گروه معارف دانشگاه خاتم‌الانبیا(ص).تهران ،ایران.

چکیده
فساد اقتصادی، تهدیداتی برای کشورها و دولت‌ها وجود داشته و نوعی بدبینی در افکار عمومی دارد، تدابیر پیشگیرانه و ایجاد شفافیت بخشی از اعتماد را جبران نمود. اتخاذ سیاست های کیفری و مجازات مجرمین یکی از مهمترین اقدام دولت ها در طول تاریخ بوده است. در سیاست‌قضایی جمهوری‌اسلامی ایران به پیشگیری و شفافیت تأکید ویژه شده و در سند تحول آمده است، از جمله ویژگی قضات ، محاکم ویژه، تعدد قضات و ... . ابلاغ مواجهه انقلاب اسلامی ایران با جنگ اقتصادی و تحریم از سوی دشمن ‌به عنوان تاکتیک کوتاه‌مدت و راهبرد بلندمدت نظام اقتصادی‌ کشور توسط رهبرمعظم انقلاب، بر اهمیت این تحقیق افزوده است. این پژوهش درصدد آن است که سیاست‌گذاری ‌قضایی جمهوری اسلامی را در مواجهه با تهدید فساد اقتصادی با محوریت پیشگیری- شفافیت بررسی نماید. روش انجام پژوهش به صورت کتابخانه‌ای، اسنادی و با بررسی کتب، پژوهش‌های انجام شده، پایان‌نامه‌ها، مقاله‌های مرتبط می‌باشد. سوال اصلی این است که تاثیر شفافیت - پیشگیری سیاست قضایی در مواجهه با فساد اقتصادی چگونه است؟ نتایج پژوهش بیانگر آن است که با بهره‌گیری از روش‌های پیشگیرانه همچنین شفافیت‌های پیش‌بینی شده در قانون و رفع تعارض منافع می‌توان از فساد اقتصادی و تهدیدها کاست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Judicial policy of the Islamic Republic of Iran in the face of the threat of economic corruption (with a focus on prevention and transparency)

نویسندگان English

Ayatollah Esmaeili 1
Almas Salami 2
1 Islamic Education Group،University khatamolanbia.Tehran
2 Ph.D.in Quranic and Hadith sciences,lecturer of Department of Epistemology, khatam-ul-Anbiya university (pbuh),Tehran, Iran.
چکیده English

Economic corruption have existed for countries has caused pessimism in public opinion and dissatisfaction. With preventive measures and making financial information available to the public and creating transparency . In the judicial policy of the Islamic Republic of Iran, special emphasis is placed on prevention and transparency, a part of which is included in the reform document, among others, one can refer to the characteristics of judges ... The announcement of Iran's Islamic Revolution facing economic war and sanctions by the enemy as a short-term tactic and a long-term strategy of the country's economic system by the supreme leader of the revolution has added to the importance of this research. This research aims to examine the judicial policy of the Islamic Republic in the face of the threat of economic corruption, focusing on prevention and transparency. The method of conducting research is in the form of library, documents, and by reviewing books, researches, dissertations, and related articles. The main question is, what is the effect of judicial policy transparency-prevention of economic corruption? The results of the research show that by using economic corruption and the threats it creates for the country can be reduced to a large extent.

کلیدواژه‌ها English

  • judicial policy
  • threat
  • economic corruption
  • prevention
  • transparency
احمدی، علی و همکاران،(۱۳۹۱)، فلسفه، ضرورت و  راهبردهای اصلی اقتصاد مقاومتی، همایش اقتصاد مقاومتی دانشگاه علم و صنعت.
اسماعیلی، آیت اله،(1395) پیشگیری از جرایم جنسی از دیدگاه آموزه های اسلام، انتشارات پژوهش پارسی.
اعظمی­مقدم، مجید،(1390)، مفهوم­شناسی جرم اقتصادی یا فساد اقتصادی، کارآگاه، 4(16).
آزادمنش، ابوالفضل (1398). کارشناسی ارشد«واکاوی جرایم اقتصادی دولت و مقابله با آن در قانون مجازات اسلامی 1392»دانشگاه آزاد اسلامی واحد تفت، گروه حقوق
آل‌کجباف، حسین، انصاریان، مجتبی، (۱۳۹۳)، تاثیر تحریم‌های یک جانبه و چند جانبه بر‌ ایران از منظر حق بر سلامت شهروندان ایرانی. حقوق پزشکی. ۸(۲۹) :۱۱-۵۰
بیانات مقام­معظم رهبری(مدظله­العالی) 19/10/1380
پزشکی، روزبه، عسگرخانی، ابومحمد، عطاشنه، منصور،(1400) « ساز و کارهای پیشگیرانه برای مقابله با تحریم های اقتصادی آمریکا علیه ایران»، مطالعات پیشگیری از جرم، 16(58)، ۱ - ۲۵.
تقوی­نصرآبادی، میرزامحمدباقر،(1400) ، کارشناسی ارشد«جرم شناختی بزه دیدگی در جرائم اقتصادی»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، دانشکده علوم انسانی
تنگستانی، محمد قاسم، (۱۳۹۸)، حدود و لوازم اختیارات رئیس قوه قضاییه در ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری در نظام حقوقی ایران، حقوق اداری، 6(19).
جانی، فرزانه، سجادی‌پناه، (1397)، پایان­نامه کارشناسی ارشدبررسی ابعاد شفافیت اقتصادی در اقتصاد اسلامی،  دانشگاه تبریز
جوانمرد، رضا ، (1396)، پایان­نامه کارشناسی ارشد چگونگی تاثیر شفاف‌سازی اقتصادی بر رشد اقتصادی کشورهای خاورمیانه طی دوره 2015-2003، دانشگاه خوارزمی، دانشکده علوم اقتصادی.
حاجی­حسنی، محمدرضا، (1400)، کارشناسی­ارشد« مطالعه تطبیقی مبحث جرائم اقتصادی در حقوق جزای ایران، فقه امامیه و حقوق جزای فرانسه»، موسسه آموزش عالی رضویه، گروه حقوق.
حیدری، زهرا، (1397)، پایان­نامه کارشناسی ارشداصول پیشگیری غیرکیفری از جرم، دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی (ره)، دانشکده علوم انسانی.
خسروآبادی، امیرحسین، (1399)، رساله دکترا جایگاه عدالت اجتماعی در الگوی سیاست­گذاری کیفری؛بررسی مقررات کیقری اسلام و اسناد حقوق بشر و مقایسه آن با رویکرد جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق.
دشتی، فرزانه، پوردانش، سیدسامر، باقری‌نیا، حدیث، مکرمی‌پور، محمد باقر،(۱۴۰۰) ، مولفه‌های قدرت نرم و اقتصاد مقاومتی، دولت‌پژوهی جمهوری اسلامی ایران، دوره‌جدید، 7(3)، ۷-۳۳.
رادمان، امین، قدسی،(1397)، رساله دکترا رویکرد حقوق کیفری ایران به جرم اختلاس با تأکید بر سیاست گذاری‌جنایی قضایی، دانشگاه مازندران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
رایجیان اصلی، مهرداد(1397)، درآمدی بر جرم شناسی، چ1، تهران: سمت.
رحیمی نژاد، اسماعیل، (۱۳۹۴)، جرم‌شناسی، چاپ چهارم، تبریز، نشر فروزش.
زمانی، علی­اکبر، (1388)، درآمدی بر ابعادمفاسد و جرایم­اقتصادی و پیامدهای آن بر امنیت ملی، کاراگاه، 2(7).
سجادی‌پناه، سیدمصطفی،  (1398)، پایان­ نامه ­کارشناسی ­ارشد  بررسی ابعاد شفافیت اقتصادی در اقتصاد اسلامی، دانشگاه مفید، دانشکده اقتصاد.
سند استراتژی امنیت ملی ایالات متحده آمریکا، ۲۰۱۷.
سند تحول­قضایی، فصل­اول:1399
سیاست‌های‌اقتصاد مقاومتی، ۱۳۹۲.
سیاه­بیدی­کرمانشاهی، سعید(1400)، بررسی تعارض منافع مقامات قضایی، دانش حقوق عمومی، 10(32)، ۱۹-۴۶.
صالح نیا، علی، بختیاری حسین(1397)  اولویت‌بندی تهدیدات امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با روش تحلیل سلسله مراتبی( AHP))، مطالعات راهبردی سیاسیت­گذاری عمومی، 8، 27. ویژه‌نامه­انرژی­و­جامعه­بخش­ویژه انقلاب، تابستان  صفحه 255-277.
صنیعی، سحر،(1395)، تبیین مفهوم فساداقتصادی و سیاسی در جامعه توسعه محور، پژوهش ملل، 2(15).
عباس‌نیا، سید محمد، بت‌شکن، محمدهاشم، دهقان­دهنوی، محمدعلی، محقق‌نیا، محمدجواد، اصلی­پور، حسین، (۱۳۹۸)، طراحی شبکه عوامل موثر بر عیوب‌ ساختاری در تنظیم گری صندوق های بازنشستگی(در راستای تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و بیانیه گام دوم انقلاب)، مطالعات راهبردی بسیج، سال بیست و دوم، ۸۴.
عباسی، حسن، ( 1399)، کارشناسی ارشد«مسئولیت بین المللی دولت در جرایم اقتصادی با بررسی کنوانسیون پالرمو»، دانشگاه پیام نور استان بوشهر، مرکز پیام نور عسلویه.
عباسی­کلاش، مصطفی، ( 1397)، پایان­نامه کارشناسی ارشد« شناسایی معیارهای کنترل پیشینی فساد برای نهادهای منتخب ایران؛ ارائه‌ی معیارهایی برای تحقق بند نوزدهم سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی»، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد.
علی‌محمدی، محبوبه، ( ۱۳۹۸ ). «گفتمان‌سازی بیانیه گام دوم انقلاب، تبیین منظومه فکری مقام  معظم رهبری(مدظله العالی) درباره محورهای هفتگانه‌بیانیه». تهران:انتشارات مرکز تحقیقات صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران. صفحه ۱۷۱.
علیمردانی، محمود، (1398)، رساله ­دکتری تحلیل اختیارات­ قضایی از منظر سیاست­ جنایی ایران،  دانشگاه عدالت، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی.
قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳92
قانون­اساسی
کاشانی، جواد و امیرهوشنگ فتحی­زاده.(1398). «اصل شفافیت در معاملات­دولتی و افراد». مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال ۱۱، شماره ۲۴، ۳۷ تا ۶۴.
کیماسی، مسعود، رضایی، سولماز، غفاری­نژاد، امیرحسین،(۱۳۹۵) ، تاثیر تحریم­های­نظام­بانکی کشور بر سودآوری آنها. پژوهش‌های­پولی­بانکی. ۹(۲۸) :۱۷۱-۱۹۷.
گنجعلی­دارانی، وحید؛ تجری، محمدعلی. (1398). پایان نامه کارشناسی­ارشد«مستندات قرآنی و روایی بیانیه گام دوم انقلاب در حوزه اقتصاد». دانشگاه قم. دانشکده الهیات و معارف اسلامی.
محقق، محمدجواد،(1389) ، بررسی مفاسد اقتصادی از دیدگاه اسلام، مجموعه مقالات همایش ارتقای سلامت اداری، شورای هماهنگی دستگاه­های نظارتی، انتشارات زمان نو
محمد نسل، غلامرضا،(1389) ، مقاله فرآیند پیشگیری از جرم، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 40، شماره 1، بهار.
مراد، امیرحسین، (1398) پایان­نامه کارشناسی ارشد« اعمال نفوذ بر خلاف حق در رویه قضایی ایران وکنوانسیون مبارزه با فساد»، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق
مصلی‌نژاد، عباس،(۱۳۹۶) سیاستگذاری اقتصادی کنترل تحریم در فرایند دیپلماسی هسته ای، فصلنامه سیاست، ۴۷ ۳، ۷۹۱ -۸۱۳.
معاونت پیشگیری از جرم قوه قضاییه­. (1398). « بازخوانی تفسیر و تحلیل بیانیه­گام­دوم­انقلاب مقام­معظم­رهبری خطاب به ملت ایران»، 21/3/ 1398.
نای، جوزف، (۱۳۸۹ )، آموزش عالی، فرهنگ عامه و قدرت نرم، ترجمه حسن روحانی، تهران، دانشگاه امام صادق علیه السلام.
نریمانی، شعیب،( 1399) ، پایان­نامه کارشناسی ارشد «نقش مشارکت شهروندان در افشای فساد اقتصادی ایران و آمریکا»، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق.
Bayne,Nicholas, and woodlock, Stephen (2003). The NewEconomic Diplomacy.
Clinton,Bill(2000). A Foreign policy for the Global Age. Address to University of Nebraska,www. Clintonfoundation. org.
Cullen,P. J. and Reichborn-Kjennerud,E. (2017). MCDC  Countering Hybrid  Warfare project: Understanding Hybrid Warfare,A Multinational Capability  Development Compaign project,Baseline Assessment  document and detailed case studies. available at:https//wss. apan. org
Eyler,R(2007),Economics sanction International policy and political Economy at Work,Palgrave Macmillan.
Katzman,K. 2016. Iran's foreign policy. Congressional  Research Service. Report N. 7:1-51. Retrieved from