فصلنامه علمی راهبرد سیاسی

عدالت توزیعی در دولت‌های مدرن اسلامی: بررسی تطبیقی انتقادی فقه اسلامیِ صدر و لیبرالیسم هایک


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 تیر 1405
فصلنامه علمی راهبرد سیاسی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان

سید رضا صالحی 1
عبدالرضا بای 2
مسعود مطلبی 3
محمد مهدی نادری 4

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد آزاد شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

2 گروه روابط بین الملل، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

3 گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه فلسفه اسلامی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

چکیده
عدالت توزیعی یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث در نظام‌های سیاسی-اقتصادی معاصر است. این مقاله به تحلیل تطبیقی و انتقادی دیدگاه‌های سید محمدباقر صدر، به عنوان نظریه‌پرداز پیشرو در اقتصاد اسلامی، و فردریش فون هایک، فیلسوف برجسته لیبرال، در باب عدالت توزیعی می‌پردازد. در حالی که هایک عدالت اجتماعی را به دلیل مداخله در «نظم خودجوش» بازار، «سرابی» خطرناک برای آزادی فردی می‌داند، صدر بر ضرورت مداخلات قاعده‌مند دولت در مرحله تولید و توزیع برای تحقق عدالت اخلاقی و تأمین اجتماعی تأکید می‌ورزد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل کیفی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان میان چارچوب فقهی صدر و الزامات بازار آزاد هایک در دولت‌های مدرن اسلامی تعادل ایجاد کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه این دو نظام در مبانی هستی‌شناختی متفاوت‌اند، اما می‌توان از رهیافت هایک برای ارتقای کارآمدی نهادهای اقتصادی و از رویکرد صدر برای جهت‌گیری اخلاقی و حمایتی دولت بهره برد. این مقاله نتیجه می‌گیرد که الگوی مطلوب برای دولت‌های اسلامی نه در تقابل مطلق، بلکه در پیوند میان نظم رقابتی و عدالتِ مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی نهفته است.

کلیدواژه‌ها

"عدالت توزیعی"
"سید محمدباقر صدر"
"فردریش فون هایک"
"اقتصاد اسلامی"
"نظم خودجوش"
"دولت مدرن اسلامی"
موضوعات

عنوان مقاله English

Distributive Justice in Modern Islamic States: A Critical Comparative Study of Sadr’s Islamic Jurisprudence and Hayek’s Liberalism

نویسندگان English

Seyyed Reza Salehi 1
abdolreza bay 2
masoud motallebi 3
Mohammad Mehdi Naderi 4
1 PhD Student in Political Science, Azadshahr Branch, Islamic Azad University, Azadshahr, Iran
2 Department of International Relations, Azadshahr Branch, Islamic Azad University, Azadshahr, Iran
3 Department of Political Science, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Department of Islamic Philosophy, Azadshahr Branch, Islamic Azad University, Azadshahr, Iran
چکیده English

Distributive justice remains one of the most contentious issues in contemporary political-economic systems. This article provides a critical comparative analysis of the perspectives of Sayyid Muhammad Baqir al-Sadr, a leading theorist in Islamic economics, and Friedrich von Hayek, a prominent liberal philosopher, regarding distributive justice. While Hayek considers social justice a “mirage” that threatens individual liberty by interfering with the “spontaneous order” of the market, Sadr emphasizes the necessity of rule-based state intervention in production and distribution to achieve moral justice and social security. Using a qualitative analytical method, this study explores how a balance can be struck between Sadr’s jurisprudential framework and the requirements of a free-market economy within modern Islamic states. The findings suggest that although these two systems differ in their ontological foundations, the efficiency of Hayekian economic institutions can be complemented by Sadr’s approach to the moral and protective role of the state. The article concludes that the ideal model for contemporary Islamic states lies not in absolute confrontation, but in bridging the gap between competitive market order and justice grounded in moral values.

کلیدواژه‌ها English

  • "
  • Distributive Justice"
  • Muhammad Baqir al-Sadr"
  • Friedrich von Hayek"
  • Islamic Economics"
  • Spontaneous Order"
  • , "
  • Modern Islamic State"

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما