بررسی تطبیقی حقوق شهروندی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان، زنجان، ایران

چکیده
حقوق شهروندی، مجموعه‌ای از حقوق و آزادی‌هاست که به هر فرد به دلیل عضویت در یک جامعه سیاسی اعطا می‌شود. این حقوق، بنیاد اصلی دموکراسی و تضمین‌کننده کرامت انسانی و عدالت اجتماعی هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی حقوق شهروندی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد و معاهدات اتحادیه اروپایی، به دنبال شناسایی شباهت‌ها، تفاوت‌ها و چالش‌های موجود در این دو نظام حقوقی است. در این راستا، ضمن مرور پیشینه تاریخی و مبانی نظری حقوق شهروندی، به تفصیل به بررسی جایگاه حقوق شهروندی در قانون اساسی مشروطیت، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوقی اتحادیه اروپا پرداخته می‌شود. سپس، با استفاده از روش تطبیقی، مقایسه‌ای جامع بین این دو رویکرد صورت گرفته و در نهایت، چالش‌ها، خلأها و راهکارهای عملی برای تقویت حقوق شهروندی در ایران ارائه می‌گردد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه هر دو نظام بر اصول اساسی حقوق بشر تأکید دارند، اما تفاوت‌های عمده‌ای در نحوه تفسیر، اجرا و تضمین این حقوق، به ویژه در حوزه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی وجود دارد که نیازمند توجه و اصلاح است

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

a

نویسنده English

fatemeh motevli khamene
a
چکیده English

a

کلیدواژه‌ها English

  • a
اردبیلی، محمدعلی(۱۳۹۳). حقوق جزای عمومی. جلد ۱. تهران: میزان.
حبیبی، حسن(۱۳۸۷). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: چاپ و نشر عروج.
روحانی، حمید(۱۳۶۸). نهضت امام خمینی. جلد ۱. قم: انتشارات دارالفکر.
طباطبایی، سید جواد(۱۳۷۴). تاریخ اندیشه سیاسی در ایران. جلد ۱: مشروطیت ایران. تهران: نگاه.
قاضی شریعت‌پناهی، ابوالفضل(۱۳۷۹). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: میزان.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۵۸، بازنگری ۱۳۶۸).
قانون اساسی مشروطیت و متمم آن (مصوب ۱۲۸۵ و ۱۲۸۶ ه.ش).
کاتوزیان، ناصر(۱۳۷۶). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. جلد ۱: کلیات و مبانی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
مدنی، سید جلال‌الدین(۱۳۶۸). تاریخ سیاسی معاصر ایران. جلد ۱. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
موسی‌زاده، رضا(۱۳۹۰). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: میزان.
هاشمی، سید محمد(۱۳۷۸). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. جلد ۱: اصول و مبانی. تهران: میزان.
Aristotle. (1988). The Politics (S. Everson, Ed.). Cambridge University Press.
European Union. (2000). Charter of Fundamental Rights of the European Union. Official Journal of the European Communities, C 364, 18.12.2000, pp. 1-22.
European Union. (2007). Treaty of Lisbon amending the Treaty on European Union and the Treaty establishing the European Community. Official Journal of the European Union, C 306, 17.12.2007, pp. 1-271.
Habermas, J. (1998). The Inclusion of the Other: Studies in Political Theory. The MIT Press.
Kagan, R. A. (2009). Adversarial Legalism: The American Way of Law. Harvard University Press.
Locke, J. (1988). Two Treatises of Government (P. Laslett, Ed.). Cambridge University Press.
Marshall, T. H. (1950). Citizenship and Social Class and Other Essays. Cambridge University Press.
Plato. (2000). Republic (G. M. A. Grube, Trans., C. D. C. Reeve, Rev.). Hackett Publishing Company.
Rousseau, J.-J. (1997). The Social Contract and Other Later Political Writings (V. Gourevitch, Ed. & Trans.). Cambridge University Press.
Steiner, H., & Alston, P. (2000). International Human Rights in Context: Law, Politics, Morals (2nd ed.). Oxford University Press.