فصلنامه راهبرد سیاسی

راهبردهای سایبری و مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در نظم امنیتی غرب آسیا

دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 33
تابستان 1404
صفحه 263-283
فصلنامه راهبرد سیاسی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

مهسا اکبری 1
رضا احمدی 2

1 دکتری تخصصی مدیریت دولتی، مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری تخصصی مهندسی صنایع گرایش مدیریت کیفیت وبهره وری، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران

چکیده
رشد شتابان فناوری و وابستگی فزاینده به زیرساخت‌های دیجیتال، مفهوم مسئولیت‌پذیری دولت‌ها را در فضای سایبری به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظم بین‌المللی معاصر بدل کرده است. نبود تعریف واحد از «تهاجم سایبری» و معیارهای روشن انتساب سبب شده دولت‌ها در مرز مبهم صلح و درگیری حرکت کنند و بدون پذیرش مسئولیت مستقیم، عملیات‌های پرهزینه‌ای انجام دهند. این پژوهش با رویکرد تبیینی ـ تحلیلی و روش کیفی تطبیقی، با تحلیل اسناد بین‌المللی، گزارش‌های امنیتی و رفتار دولت‌ها، چارچوبی سه‌لایه شامل «هنجارها و حقوق بین‌الملل»، «بازدارندگی و دفاع چندلایه» و «انتساب معتبر همراه با روایت‌سازی شفاف» ارائه می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ضعف سازوکارهای حقوقی و فقدان همکاری اطلاعاتی، مشروعیت پاسخ دولت‌ها را تضعیف کرده و خطر آسیب به غیرنظامیان را افزایش می‌دهد. فقدان استانداردهای شفاف و شبکه‌های اطلاعاتی معتبر، مشروعیت پاسخ دولت‌ها را تضعیف و خطر گسترش درگیری و آسیب به غیرنظامیان را افزایش می‌دهد. در مقابل، ترکیب همکاری فنی، هنجارسازی فعال و ارتقای شفافیت می‌تواند بازدارندگی پایدار ایجاد کند. پژوهش نتیجه می‌گیرد که تقویت همکاری‌های فنی، شفافیت در انتساب و نقش‌آفرینی فعال‌تر نهادهای بین‌المللی برای افزایش پاسخ‌گویی و حمایت از غیرنظامیان ضروری است.

کلیدواژه‌ها

جنگ سایبری
مسئولیت دولت‌ها
انتساب سایبری
بازدارندگی و دفاع سایبری
حقوق بین‌الملل سایبری
موضوعات

عنوان مقاله English

Cyber ​​strategies and international responsibility of states in the West Asian security order

نویسندگان English

mahsa akbari 1
reza Ahmadi 2
1 PhD in Public Administration, Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
2 PhD student in Industrial Engineering, Quality and Productivity Management, Malek Ashtar University of Technology, Tehran,
چکیده English

The rapid growth of technology and the increasing dependence on digital infrastructure have turned the concept of state responsibility in cyberspace into one of the most pressing challenges of the contemporary international order. The absence of a unified definition of “cyber aggression” and clear attribution standards has enabled states to operate in the gray zone between peace and conflict, conducting costly operations without direct accountability. This study, using an explanatory–analytical approach and a qualitative comparative method, analyzes international documents, security reports, and state behaviors to propose a three-layered framework: “norms and international law,” “multilayered deterrence and defense,” and “credible attribution with transparent narrative-building.” Findings reveal that weak legal mechanisms and a lack of intelligence cooperation undermine the legitimacy of state responses and increase the risk of civilian harm. Conversely, the combination of technical cooperation, active norm-building, and enhanced transparency can create sustainable deterrence. The study concludes that strengthening technical collaboration, improving attribution transparency, and enhancing the role of international institutions are essential for accountability and civilian protection.

کلیدواژه‌ها English

  • Cyber ​​warfare
  • state responsibility
  • cyber attribution
  • cyber deterrence and defense
  • international cyber law
رضایی، علی(۱۴۰۲). تحلیل تطبیقی دکترین بازدارندگی سایبری در ایران و رژیم صهیونیستی، امنیت ملی، ۳۴(1)، ۲۵–۵۴.
شهبازی، سید محمد؛ آقاجانی رونقی، امیر(۱۴۰۰). مسئولیت دولت‌ها در قبال عملیات سایبری فراملی: از حقوق عرفی تا رویه بین‌المللی، مطالعات حقوقی بین‌المللی، ۵۱(2)، ۴۵–۷۳.
صفری، احمد؛ احمدی، نسرین(۱۴۰۱). سیاست دفاع سایبری جمهوری اسلامی ایران: چالش‌ها و چشم‌اندازها»، مطالعات راهبردی، ۲۹(3)، ۱۱۲–۱۳۵.
قره‌باغی، مهدی؛ کشاورز، سارا(۱۳۹۹). حملات سایبری و مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها: مطالعه موردی ایران، سیاست جهانی، ۲۶(4)، ۸۸–۱۱۰.
موسوی، رضا(۱۳۹۶). حقوق بین‌الملل و چالش‌های جنگ سایبری، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
Bronk, C., & Tikk, E. (2013). The Cyber Attack on Saudi Aramco. Survival, 55(2), 81–96.
CISA / ICS-CERT. (2016). IR-ALERT-H-16-056-01: Cyber-Attack Against Ukrainian Critical Infrastructure. U.S. Department of Homeland Security.
Delerue, F. (2020). Cyber Operations and International Law. Cambridge University Press.
ENISA. (2023). ENISA Threat Landscape 2023. European Union Agency for Cybersecurity.
ESET Research. (2022). INDUSTROYER2: New Sandworm Malware Targeting Ukraine’s Energy Sector. ESET White Paper.
Greenberg, A. (2020). Sandworm: A New Era of Cyberwar and the Hunt for the Kremlin’s Most Dangerous Hackers. New York: Doubleday.
Hathaway, O. A., Crootof, R., Levitz, P., Nix, H., Nowlan, A., Perdue, W., & Spiegel, J. (2012). The Law of Cyber-Attack. California Law Review, 100(4), 817–885.
Healey, J. (Ed.). (2013). A Fierce Domain: Conflict in Cyberspace, 1986–2012. Washington, DC: Atlantic Council.
Klimburg, A. (2017). The Darkening Web: The War for Cyberspace. New York: Penguin Press.
Lindsay, J. R., Smeets, M., & Vu, A. (2021). Routledge Handbook of Cybersecurity. London: Routledge.
Maurer, T. (2018). Cyber Mercenaries: The State, Hackers, and Power. Cambridge: Cambridge University Press.
Nye, J. S. (2017). Deterrence and Dissuasion in Cyberspace. International Security, 41(3), 44–71.
Rid, T., & Buchanan, B. (2015). Attributing Cyber Attacks. Journal of Strategic Studies, 38(1–2), 4–37.
Roscini, M. (2020). Cyber Operations and the Use of Force in International Law. Oxford: Oxford University Press.
Schmitt, M. N. (Ed.). (2017). Tallinn Manual 2.0 on the International Law Applicable to Cyber Operations. Cambridge: Cambridge University Press.
Shackelford, S. J. (2014). Managing Cyber Attacks in International Law, Business, and Relations: In Search of a Common Language. Cambridge: Cambridge University Press.
The White House. (2023). National Cybersecurity Strategy. Washington, DC.
Tsagourias, N., & Buchan, R. (Eds.). (2021). Research Handbook on International Law and Cyberspace (2nd ed.). Cheltenham: Edward Elgar.
UN GGE. (2021). Report of the Group of Governmental Experts on Advancing Responsible State Behaviour in Cyberspace in the Context of International Security (A/76/135). United Nations.
UN OEWG. (2021). Final Report of the Open-ended Working Group on Developments in the Field of ICTs in the Context of International Security (A/75/816). United Nations.
UNIDIR. (2024). Norms, Rules, and Principles for Responsible State Behaviour in Cyberspace. Geneva: United Nations Institute for Disarmament Research.
Zetter, K. (2014). Countdown to Zero Day: Stuxnet and the Launch of the World’s First Digital Weapon. New York: Crown.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما