پیامدهای اصلاحات اقتصادی نئولیبرال بر شاخص‌های کلان اقتصادی عراق (2003 تا 2023)

دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 33
تابستان 1404
صفحه 311-327

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار، گروه غرب آسیا و آفریقا، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد مطالعات عراق از دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
ایالات متحده پس از اشغال عراق در سال 2003 سیاست‌های اصلاح اقتصادی موسوم به تعدیل ساختاری را در عراق آغاز نمود. اما نتایج حاصل از این اصلاحات در طول دو دهه گذشته، پرسش‌های جدی را در مورد اثربخشی آن مطرح کرده است. مطالعه حاضر با استفاده از چارچوب نظری نئولیبرالیسم و روش‌های اقتصادسنجی، به بررسی ارتباط بین اصلاحات اقتصادی و شاخص‌های توسعه در عراق پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که رویکرد تعدیل ساختاری مبتنی بر اصول نئولیبرالیسم، نتوانسته به وعده‌های خود در زمینه رشد اقتصادی، کاهش بیکاری و بازسازی عراق جامه عمل بپوشاند. در واقع، اصلاحاتی که بانک مرکزی عراق تحت نظارت صندوق بین‌المللی پول در نرخ ارز (دینار عراقی) طی سال‌های 2003 تا 2023 اجرا نموده بر کاهش بیکاری تأثیر نداشته برعکس در افزایش آن سهیم بوده است. اصلاحات مربوط به قانون سرمایه‌گذاری و اعطای وام‌ها و تسهیلات اعتباری به سرمایه‌گذاران نیز تأثیری در رشد اقتصادی و کاهش بیکاری در عراق طی سال‌های 2003 تا 2023 نداشته است. این نتایج نشان می‌دهد که راه خروج اقتصاد عراق از بحران نه پیروی از سیاست‌های اجماع واشنگتن بلکه برنامه‌ریزی برای تنوع بخشی به اقتصاد تا رهایی از اقتصاد است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The consequences of neoliberal economic reforms on Iraq's macroeconomic indicators (2003 to 2023)

نویسندگان English

Roohollah Kohanhoosh Nejad 1
Ali pourazad 2
1 university of Tehran
2 Master of Arts in Iraqi Studies, University of Tehran
چکیده English

The United States, after occupying Iraq in 2003, initiated economic reform policies known as structural adjustment in the country. However, the outcomes of these reforms over the past two decades have raised serious questions about their effectiveness. The present study, using the theoretical framework of neoliberalism and econometric methods, examines the relationship between economic reforms and development indicators in Iraq.

The results indicate that the structural adjustment approach, based on neoliberal principles, has failed to deliver on its promises of economic growth, reducing unemployment, and rebuilding Iraq. In fact, the reforms implemented by the Central Bank of Iraq under the supervision of the International Monetary Fund regarding the exchange rate (Iraqi dinar) from 2003 to 2023 have not reduced unemployment; on the contrary, they have contributed to its increase. Reforms related to investment laws and the granting of loans and credit facilities to investors have also had no effect on economic growth or reducing unemployment in Iraq during the same period.

These findings suggest that the way out of Iraq's economic crisis is not to follow the policies of the Washington Consensus, but rather to plan for diversifying the economy to achieve independence from its current economic structure.

کلیدواژه‌ها English

  • economic reforms
  • neoliberalism
  • the United States
  • Iraq
  • econometric model
  • economic growth
  • unemployment
احمد عبد، زینب و یونس، عبد الزهرة فیصل (2021). التنمیة على وفق مبادئ" الفلسفة اللیبرالیة" فی العراق للمدة 2004-2020.
حسن، على سعد و صالح، یاسین عیج و محمود اسلام محمد (۲۰۲۰)، تقیم برامج الإصلاح الاقتصادی فی العراق بعد التعدیل للفترة (۲۰۱٦-۲۰۰۳)، مجلة کلیة بغداد للعلوم الإداریة الجامعة، العدد ٢٦، صص. 223-242.
ساری فارس، ناجی (2021). الاقتصاد العراقی ما بعد عام 2003 التحدیات والمعالجات. المجلة العراقیة للعلوم الاقتصادیة, 19(71), 126-146.
الشمری، ثامر عبد العالی کاظم (2017). واقع الاقتصاد العراقی و متطلبات إصلاحه. مجلة المثنى للعلوم الاداریة و الاقتصادیة، مج. 7، ع. 1، صص. 82-105.
عمران، ستار جابره (۲۰۱۹)، منهجیة الإصلاح الاقتصادی فی العراق دراسة تحلیلیة مجلة الإدارة والاقتصاد، المجلد ۲، العدد ۱۲۰، صص. 485-512.
عواد، خالد روکان، (۲۰۱۵). الإصلاح الاقتصادی فی العراق بعد عام ۲۰۰۳ التجربة والتحدیات، مجلة زانکو للعلوم الإنسانیة، المجلد 19، العدد 1 (28 فبرایر/شباط 2015)، صص. 59-72، 14.
فرج، ماردین محسوم (۲۰۱۷) اثر تحریر التجارة الدولیة على التنمیة المستدامة فی العراق مع إشارة إلى تقلیم کوردستان أطروحة دکتوراه جامعة المنصورة، جمهوریة مصر العربیة.
قنبرلو، عبداله. (1398). نقد نئولیبرالیسم از منظر مکتب فرانکفورت. غرب شناسی بنیادی، 10(1)، 175-198.
مرزه، محمدحسین و نجف زاده، رضا (1401). تعدیل ساختاری نئولیبرالیسم و تأثیرات آن بر عراق پس از 2003 م. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، 5(1)، 77-109.
الموسوی، عبدالوهاب محمد جواد، فرج، ماردین محسوم و محمد، هاوناز عمر (2023). أثر الإصلاح الاقتصادی على بعض المتغیرات الاقتصادیة الکلیة فی العراق للمدة (2003-2021).
مومنی، فرشاد (1386)، اقتصاد ایران در دوران تعدیل ساختاری، تهران: نقش و نگار.
وزارة التخطیط (2015)، قسم احصائات التنمیة البشریة، https://mop.gov.iq
الوقائع العراقیة (2004)، العدد ٣٩٧٨، آذار https://www.moj.gov.iq/view.2883
هاروی، دیوید (1386)، تاریخ مختصر نئولیبرالیسم، ترجمه محمود عبدالله زاده، تهران: اختران.
هیل، کارتر، سی لیم و گریفیتس (1397)، مبانی اقتصادسنجی، ترجمه روح‌اله کهن‌هوش نژاد، تهران: چالش.
Abboud, Samer (2008). Failures (and successes?) of neoliberal economic policy in Iraq, Susquehanna University, International Journal of Contemporary Iraqi Studies Volume 2 Number 3, http://dx.doi.org/10.1386/ijcis.2.3.425_1
AL. Yasiry, Enas (2020), Post 2003’s War: US' Failure in Political and Economic Restructure of Iraq, Journal of Scientific Papers Social development & Security, http://dx.doi.org/10.33445/sds.2020.10.5.1
Al-Rawi, Ahmed, Saud, Diaa Hussein, Hammadi, Ahmed Abbas (2021), Working. Capital Efficiency and the Reduction Risk-Case Study, Current Trends in Management and Information Technology, Volume (18).
Bremer, Paul (2006). “Operation Iraqi Prosperity” Wall Street Journal, 20 june.
CNN (2005), Audit: U.S. lost track of $9 billion in Iraq funds https://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/01/30/iraq.audit/
Khoury, D. R. (2021). Iraq After US Occupation. Catalyst: A Journal of Theory & Strategy, 5(2).
Looney, Robert (2005), Postwar Iraq's Financial System: Building from Scratch, Middle East Policy, Vol. XII, No. 1, Spring, https://doi.org/10.1111/j.1061-1924.2005.00191.x
World Bank (2003). The Reconstruction of
Worth, Robert F. “Inside the Iraqi Kleptocracy,” New York Times, July 29, 2020.