واکاوی و تحلیل چرایی و چگونگی استمرارساختار نئوپاتریمونیالیسم در دوران مدرن(موردمطالعه حکمرانی بن‌سلمان در عربستان سعودی)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده
پژوهش پیشرو باهدف بررسی و تحلیل ساختار اقتصادی و سیاسی نئوپاتریمونیالیسم عربستان سعودی در دوران معاصر نگارش شد. تکیه‌بر ساختار اقتصادی نفت‌محور، ارتباط گسترده با شرکت‌های نفتی معتبر دنیا، سازه‌های موروثی قدرت و بینش‌های قبیله-ای، بازتولید اقتدار و ثبات حکمرانی را برای نظام سیاسی عربستان سعودی در پی داشته است. بازخورد این تحولات نهادینگی و استمرار خودکامگی درجامعه و نظام سیاسی این کشور بوده که با نوع نظام درآمدی ـ تولیدی بی‌ارتباط نیست، پژوهش پیشرو کوشید با بهره‌گیری از روش تحلیل کیفی (نوع تبیین علی) ابتدا داده‌های موردنیاز از منابع (کتب، مقالات و اسناد) در مورد شاخصه‌های نئوپاتریمونیالیسم سیاسی ـ اقتصادی احصا و سپس بر اساس چارچوب مفهومی نئوپاتریمونیالیسم رفاقتی، پیوند میان متغیرهای حل مسئله مورد تبیین وتحلیل قرار گیردسؤال اصلی پژوهش این است رابطه و نسبت استمرار و ثبات نظام پادشاهی عربستان با ساختار اقتصادی و مالی این کشور چگونه بوده است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که درعربستان سعودی بنیان‌های اقتصاد رفاقتی با ویژگی‌هایی همچون (شبکه‌های حمایتی، رفیق‌بازی، فساد، رانت‌جویی، انحصارات اقتصادی – مالی و ...) پیوندهایی بین گروه‌ها و بخش‌های استراتژیک جامعه به‌ویژه بخش تجاری با دولت به وجود آورده که برآیند این درهم تنیدگی، تحکیم و تداوم نظام سیاسی نئوپاتریمونیال باثبات دراین کشور بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of why and how the structure of neopatrimonialism continues in the modern era (case study of Bin Salman's rule in Saudi Arabia)

نویسندگان English

seyyed zakarya mahmoudiraja 1
Hosein sourei Ghorilvand 2
1 Assistant Professor of Political Science, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Yasouj univercity
چکیده English

پژوهش پیشرو باهدف بررسی و تحلیل ساختار اقتصادی و سیاسی نئوپاتریمونیالیسم عربستان سعودی در دوران معاصر نگارش شد. تکیه‌بر ساختار اقتصادی نفت‌محور، ارتباط گسترده با شرکت‌های نفتی معتبر دنیا، سازه‌های موروثی قدرت و بینش‌های قبیله-ای، بازتولید اقتدار و ثبات حکمرانی را برای نظام سیاسی عربستان سعودی در پی داشته است. بازخورد این تحولات نهادینگی و استمرار خودکامگی درجامعه و نظام سیاسی این کشور بوده که با نوع نظام درآمدی ـ تولیدی بی‌ارتباط نیست، پژوهش پیشرو کوشید با بهره‌گیری از روش تحلیل کیفی (نوع تبیین علی) ابتدا داده‌های موردنیاز از منابع (کتب، مقالات و اسناد) در مورد شاخصه‌های نئوپاتریمونیالیسم سیاسی ـ اقتصادی احصا و سپس بر اساس چارچوب مفهومی نئوپاتریمونیالیسم رفاقتی، پیوند میان متغیرهای حل مسئله مورد تبیین وتحلیل قرار گیردسؤال اصلی پژوهش این است رابطه و نسبت استمرار و ثبات نظام پادشاهی عربستان با ساختار اقتصادی و مالی این کشور چگونه بوده است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که درعربستان سعودی بنیان‌های اقتصاد رفاقتی با ویژگی‌هایی همچون (شبکه‌های حمایتی، رفیق‌بازی، فساد، رانت‌جویی، انحصارات اقتصادی – مالی و ...) پیوندهایی بین گروه‌ها و بخش‌های استراتژیک جامعه به‌ویژه بخش تجاری با دولت به وجود آورده که برآیند این درهم تنیدگی، تحکیم و تداوم نظام سیاسی نئوپاتریمونیال باثبات دراین کشور بوده است.

کلیدواژه‌ها English

  • Saudi Arabia
  • political economy
  • crony capitalism
  • neopatrimonialism
  • Westernism
آقا علیخانی، مهدی(1392). نقد و معرفی کتاب؛ عربستان سعودی در توازن: اقتصاد سیاسی، جامعه و امور خارجی، سیاست خارجی، 27(2).
برزگر، کیهان(1389). عربستان آخرین حلقه تحولات منطقه، روزنامه شرق، 18 اسفند.
پورقربان، محمد(1402). عادی‌سازی روابط عربستان با رژیم صهیونیستی و تاثیر آن بر امنیت ملی ایران. راهبرد سیاسی، 7(1)، 35-52.
زارعت پیشه، نجف(1384). برآورد استراتژیک عربستان سعودی (سرزمینی – سیاسی)، تهران، موسسه ابرار.
سمیعی اصفهانی، علیرضا(1394). تبیین سازوکارهای بازتولید سلطه پادشاهی سعودی در پرتو بهار عربی، سیاست جهانی، 4(2)،
شرابی، هشام(1380)، پدرسالاری جدید، ترجمه‌ی احمد موثقی، تهران: انتشارات کویر.
طاهایی، سید جواد(1382). پارادوکس عربستان، راهبرد، 27، 191-231.
کاره، اولیویه(1378). شبه‌جزیره عربستان در عصر حاضر، مترجم اسدالله علوی، مشهد، بنیاد پژوهش­های اسلامی.
کریمی، حانیه؛ مدرس، محمد ولی و کریمی، غلامرضا(1401). تقابل هویتی و ایدئولوژیکی عربستان سعودی و ایران در مطالعه یمن. راهبرد سیاسی، 6(1)، 63-79.
کلاپو، اسمیت(1380). فهم سیاست جهان سوم، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
گودین، ویلیام(1383). عربستان سعودی، ترجمه فاطمه شاداب، چاپ اول، تهران، انتشارات ققنوس.
مهرنیا، حسینعلی(1402). واکاوی روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در راستای نظریه توازن قدرت منطقه‌ای. راهبرد سیاسی، 7(4)، 189-206.
میری، سید احمد(1378). تأثیر ساختار نظام سیاسی بر فرهنگ‌سیاسی مردم ایران با تأکید بر سال­های 1357 – 1332، اطلاعات سیاسی – اقتصادی، 139و140، 76- 81.
میلتون ادواردز، بیورلی(1382). سیاست و حکومت در خاورمیانه، ترجمه رسول افضلی، تهران؛ نشر موسسه بشیر علم و ادب.
نادری، عباس(1388). بررسی جامعه‌شناختی نظام سیاسی عربستان سعودی، سیاست خارجی، 23(3)، 803- 818.
همدانی، عبدالرضا(1364). وضعیت مشارکت سیاسی در عربستان سعودی، مطالعات خاورمیانه، 12(4)، 67- 88.
Al- sadiq, ali(2014), economis convergence in Saudi arab: economist, international monetary fund.
Bill james A. And sprigborg Robert (2000), politics in Middle East.london: longman. Macquarie University.
Anthony H. Cordesman(2015), Military Spending and Arms Sales in the Gulf, Center For Strategic and International Studies.
Bank, André & Richter Thomas (2010) "Neopatrimonialism in the Middle East and North Africa: Overview, Critique and Alternative Conceptualization", GIGA German Institute of Global and Area Studies, Hamburg.
Bratton, Michael& Van De Wale Niconlas (1994) New-patrimonial, Regimes & Political Iran Sitions in africd. World Politics, No.A6, July.
Bronson, Rachel, (2006), Copyrighterial Excerpts from Thicker than Oil: America’s Uneasy Partnership with Saudi Arabia, A Council on Foreign Relations Book.
Lancaster, Carol & Nicholas van de Walle(2013), Development and Underdevelopment in the Middle East & North Africa, Chapter prepared for Oxford Handbook of Development, Melani Cammett Dept. of Political Science Brown University.
Dahi, O (2011), Understanding the Political Economy of the Arab Revolts, Middle East Report 259, 41 (Summer).
Eberharde-Karls(2004), Patrimonial Capitalism, Economic Reform and Economic Order, in the Arab World, Tubingen, den 26.04.
Gause, F.G. (2011b), Saudi Arabia in the New Middle East. New York (NY): Council on Foreign Affairs, Center for Preventive Action, Special Report, No. 63.
Geddes, Barbara (2003) Paradigms and Sand Castles: Theory Building and Research Design in Comparative Politics. Ann Arbor: The University of Michigan Press.
Jackson,N.J. (2010). The role of external factors in advancing non-liberal democratic forms of political rule: A case study of Russia’s influence on Central Asian regimes. Contemporary Politics 16(1): 101–118.
Jeriehow, Anders (1998), the Saudi File: People, Politics, Curzon Press.
Jones,T. (2003), Social Contract for Saudi Arabia, Middle East Report 228. Available at: http://www.merip.org/mer/mer228/mer228.html.
Kaufmann, Daniel, Aart Kraay, and Massimo Mastruzzi(2009), Governance matters VIII: aggregate and individual governance indicators, 1996-2008, World bank policy research working paper.
Linnemann, Hannah(2015), Politics and Business IN Saudi Arabia: Characteristics of an Interplay, Paris School of International Affairs Institut Detudes Politiques Paris.
Malik, A & AwadallahT, B (2011). The Economic of the Arab Spring. University of Oxford: Center ror the Study of Ofrican Economic, CSAE Working Paper, WPS/ 2011-23.
Nawaz, Farzana(2008), Corruption and resource distribution in neopatrimonial systems, Transparency International, 11 September.
Nazar, F(2013), Saudi Code Prevents Arab Spring in Kingdom, Journal of Politics, vol 87.
Russel E. lucas(2004), Monarchical Authoritarianism: Survival and Political Liberalization in a Middle Eastern Regime Type, Int. J. Middle East Stud. 36, 103–119, Printed in the United States of America.
Russel, J.A. (2003b), In Defense of the Nation: Terror and Reform inSaudi Arabia, Strategic Insights 2(5): October. Available at: http://www.ccc.nps.navy.mil/si/oct03/ middleEast2.asp.
Van Soest, Christian (2015), Democracy prevention: The international collaboration of authoritarian regimes, European Journal of Political Research, GIGA German Institute of Global and Area Studies, Hamburg, Germany. doi: 10.1111/1475-6765.12100.
Wei, Shang-gin(2001), domestic crony capitalism and international fickle capital: is there a connection international finance 4:1, 2001:pp. 15-45
Economist Intelligence Unit (EIU) (2005), the Dynamics of Democracy in the Middle East (Special Report), London: Economist Intelligence Unit.
Freedom in the World (2003), New York: Freedom House.
The World Bank(2014a),Human Development Report :Sustaining Human Progress Reducing Vulnerability and Building Resilience.
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html, 2009- 2016.
Rundell, David (2020). Vision or Mirage: Saudi Arabia at the Crossroads. London: I.B. Tauris.
Hubbard, Ben (2020). MBS: The Rise to Power of Mohammed bin Salman. NewYork: Tim Duggan Book.