واکاوی مفهوم آزادی و نسبت آن با حکمرانی مطلوب؛ بر مبنای دیدگاه شهید مطهّری

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، عضو هیأت علمی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، عضو هیأت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
از مهم‌ترین مباحثی که امروزه در ادبیات سیاسی و به‌عنوان مهم‌ترین وظیفه حکومت در بسیاری از مکاتب (از جمله لیبرالیسم) مطرح می‌شود، مسأله آزادی است. در عین حال، از جمله مفاهیمی که دامنه تعاریف آن بیشترین تغایر و حتی تضاد را داشته‌‌است، مفهوم آزادی است. به همین دلیل آزادی از موضوعاتی است که شهید مطهّری به آن توجّه ویژه‌ای داشته و در آثار مختلف خود، از زوایای گوناگون به تبیین آن پرداخته‌است؛ مانند تعریف صحیح آزادی و اقسام آن از جهات مختلف، بررسی نسبت بین آزادی اجتماعی و آزادی معنوی و برنامه اسلام برای تحقّق هر یک، تفاوت نگاه اسلام و مکاتب غربی از جمله لیبرالیسم به مقوله آزادی، تفاوت آزادی تفکّر با آزادی عقیده و موضوع آزادی فرد و قدرت دولت. در این پژوهش تلاش شده‌‌است با مراجعه به آثار مختلف شهید مطهّری، موارد فوق تبیین‌گردد. همچنین با ایراد نقدهای مختلف به نگاه غرب به مسأله آزادی، کاستی‌های این دیدگاه روشن‌گردد. در نهایت کوشش‌شده وظایف حاکمیت مطلوب در راستای تحقّق آزادی افراد در جامعه مشخّص‌گردد، به‌نحوی‌که همه استعدادهای افراد رشد یابند، نه این که آزادی یک استعداد به نحوی باشد که به رشد سایر استعدادها لطمه واردشود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Exploring the Concept of Freedom and Its Relationship with Desirable Governance; based on the Perspective of Ayatollah Mutahhari

نویسندگان English

Zahra Fayazbakhsh 1
ali motahari 2
Ali Larijani 3
1 Faculty of Theology and Islamic Studies University of Tehran
2 Associate Professor Faculty of Theology and Islamic Studies University of Tehran
3 Associate Professor Faculty of Literature and Human sciences of UT University of Tehran
چکیده English

One of the most important topics that is discussed in today's political literature is the issue of freedom. At the same time, one of the concepts that has had the greatest range of definitions and even contradictions is the concept of freedom. For this reason, freedom is one of the subjects to which Ayatollah Mutahhari paid special attention, and in his various works, he has addressed its explanation from various aspects, such as the correct definition of freedom and its various types, the difference in the view of Islam and Western schools of thought including liberalism on the concept of freedom, the difference between “freedom of thought” and “freedom of belief”, and the subject of individual freedom and government power. In this research, an attempt has been made to explain these issues by referring to various works of Ayatollah Mutahhari. Also, by criticizing various aspects of the Western view on the issue of freedom, the shortcomings of this perspective are clarified and ultimately, to specify the duties of desirable governance in achieving the freedom of individuals in society, so that all talents grow, rather than freedom of a talent harms the growth of other talents.

کلیدواژه‌ها English

  • Freedom
  • Social Freedom
  • Spiritual Freedom
  • Freedom of Thought
  • Freedom of Belief
  • Ayatollah Mutahhari
ابن بابویه، محمّدبن‌علی(1363). من لایحضره الفقیه (جلد 4). قم: جماعة‌المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی.
اکبری، حمدلله(1399). اعلامیه جهانی حقوق بشر. تهران: ترفند.
کجوری گشنیانی، یونس؛ باقری دولت آبادی، علی؛ فتاحی زاده، ابوذر و نیکفر، جاسب(1402). روحانیت و کنشگری آن در مبارزات انقلاب اسلامی: تحلیل محتوای مکاتبات امام خمینی(ره) (1340-1350). راهبرد سیاسی، 7(1)، 7-34.
لیثی واسطی، علی‌بن‌محمّد(1376). عیون الحکم و المواعظ. قم: دار الحدیث.
محمودپناهی، سید محمدرضا(1402). الگوی جامعه پردازی نظام مردم سالاری دینی بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. راهبرد سیاسی، 7(3)، 9-32.
مطهری، مرتضی(1362). آینده انقلاب اسلامی ایران. قم: صدرا.
مطهری، مرتضی(1369). بیست گفتار. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1374). امدادهای غیبی در زندگی بشر. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). انسان در قرآن. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). جامعه و تاریخ. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1375). وحی و نبوت. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1378). آزادی معنوی. تهران، قم: صدرا.
مطهری، مرتضی(1380). پانزده گفتار. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1394). بردگی در اسلام. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1396). مقدمه‌ای بر حکومت اسلامی. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1397). انقلاب اسلامی از دیدگاه فلسفه تاریخ. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1398). فطرت و تربیت. تهران: صدرا.
نقی لو، علی(1401). نقش انقلاب اسلامی در نظریات انقلاب. راهبرد سیاسی، 6(1)، 199-210.