اصول فهم و حل مسأله در سیاستگذاری عمومی با تأکید بر نهج البلاغه

دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 29
تابستان 1403
صفحه 321-303

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده
در دانش سیاستگذاری مسأله عبارت است از یک موضوع مشکوک یا دشوار که فهم یا انجام یا مقابله با آن دشوار است و نیاز به راه‌حل دارد و حل مسأله به‌معنای توانایی تجزیه ‌و تحلیل منطقی و عقلانی مسأله، شناسایی چالش‌ها و ارائه راه‌حل‌های موثر است؛ راه‌حل‌هایی که به سیاستگذار کمک می‌کند تا از پیچیدگی‌های فرایند سیاست گذاری و تصمیم سازی عبور نموده و تصمیمات آگاهانه بگیرد و نیز بتواند به‌طور فعال مسائل و مشکلات احتمالی آینده را پیش‌بینی و برای پیشگیری یا کاهش اثرات آن اقدام نماید. هدف پژوهش حاضر تبیین اصول حاکم بر فهم و حل مسأله در سیاستگذاری عمومی با تأکید بر منظومه فکری و اندیشه ای امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج البلاغه است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و نتایج نشان می دهد که با توجه به اصول و آموزه های مستخرج از کتاب شریف نهج البلاغه، فهم و حل مسأله در فرایند سیاستگذاری عمومی بیش از هر چیزی نیازمند توجه به اصولی همچون اصل پرهیز از ساده نگری، پرهیز از نگاه صفر و یکی؛ پیچیده بودن مسائل اجتماعی؛تدریج؛ اقناع افکار عمومی، پرهیز از آمریت؛ پیگیری آرمانها در عین دیدن واقعیت ها، روشن شدن تمام زوایای مسأله، غلبه بر هیجانات و پرهیز از لجاجت می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Principles Governing Understanding and Solving Problems in Public Policy Making with Emphasis on Nahj al-balagha

نویسنده English

farzad jahanbin
Assistant Professor of, Department of Islamic thoughts, Shahed University, Tehran, Iran
چکیده English

In the science of policy making, a problem is a doubtful or difficult issue that is difficult to understand, do, or deal with and requires a solution. Problem solving means the ability to logically and rationally analyze the problem, identify challenges, and provide effective solutions; solutions that help the policymaker navigate the complexities of the policy and decision-making process and make informed decisions, as well as actively anticipate potential future issues and problems and take action to prevent or reduce their effects. In this regard, the aim of the present study is to explain the principles governing understanding and solving problems in public policy-making, with emphasis on on the views of Imam Ali (AS) in Nahjul-Balagha. The research method is analytical and inferential, and The results show that, according to the principles and teachings extracted from the noble book of Nahjul-Balagha, understanding and solving problems in the public policy-making process requires, more than anything else,

کلیدواژه‌ها English

  • PPrinciples
  • Problem
  • Public Policymaking
  • Complexity
  • Nahj al-balagha
ابن منظور، محمد بن مکرم (1408ق)، لسان عرب، جلد اول، بیروت، ناشر: دارإحیاء التراث العربی
اشتریان، کیومرث(1386)، سیاستگذاری عمومی در ایران، چاپ اول، تهران: نشرمیزان.
آمدی، عبدالواحدبن‌محمد(1391)، غرر الحکم و درر الکلم؛کلمات قصار امیرالمومنین علی(ع)، محمدعلی انصاری و مهدی انصاری‌قمی، چ6، تهران: انتشارات امام عصر(عج).
بلعمی، ابو علی(1371)، تاریخ نامه طبری، ج۴، به کوشش: محمد روشن، تهران: انتشارات البرز.
پوپر، کارل(1388)، زندگی سراسر حل مسأله است، ترجمه‌ی شهریار خواجیان، تهران: نشر مرکز.
ثقفی، ابراهیم بن محمد(1410ق)، الغارات، قم: دار الکتاب.
جهان بین، فرزاد و مطلبی، مسعود(1403)، ارائه چرخه سیاستگذاری عمومی ارتقا یافته در فرآیند فهم و حل مسائل عمومی، سیاستگذاری تحول در علوم انسانی، 3(2)، 104-79.
جهان بین، فرزاد(1394)، کتاب زمانه ما و نهج البلاغه؛ برداشت هایی از نهج البلاغه پیرامون مسائل روز، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
دلشاد تهرانی، مصطفی(1387)، دولت آفتاب: اندیشه سیاسی و سیره حکومتی علی(ع)، چ4، تهران: نشر دریا.
رابینگن، ارل و واینبرگ، مارتین(1397)، رویکردهای هفتگانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمه رحمت الله صدیق سروستانی، تهران: دانشگاه تهران.
رضاییان، علی؛ رضایی، سید عابد و اکبری، خدیجه(1390)، به کارگیری تدابیر سیاسی بر مبنای سبک های حل مساله (مورد مطالعه: کارمندان دانشگاه شهید بهشتی)، پژوهشنامه مدیریت تحول، 3(5)، 23-1.
رنجبر، رضا؛ وکیل زاده، رحیم و عالی ملک طالش، سلیمان(1390)، رویکرد فازی در نظام شریعت، فقه و حقوق اسلامی، 2(3)، 144-119.
سیف، علی اکبر (1382)، روان شناسی پرورشی، تهران: انتشارات آگاه.
علوی، سید جعفر(١٣٩٢)، مهارت های زندگی با نگاه دینی، مشهد: نشر دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
فروزنده، لطف‌اله و وجدانی، فؤاد (1388)، سیاست‌گذاری عمومی‌چیست، اطلاعات سیاسی اقتصادی، 24(270)، 207-180.
کلینی، محمد بن یعقوب(1407ق)، الکافی، محقق و مصحح، علی اکبر غفاری و محمدآخوندی، جلد 8، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مجلسی، محمدباقر(1382)، بحار الانوار، جلد77، چاپ چهارم، تهران: انتشارات کتابفروشی اسلامیه.
مستوفی قزوینی، حمد الله(1381)، تاریخ گزیده، چ4، تهران: انتشارات امیرکبیر.
مولر، پیر(1382)، سیاستگذاری عمومی، ترجمه حمیدرضا ملک‌محمدی، تهران: انتشارات میزان.
نادری باب اناری، مهدی(1387)، مولفه های حاکم برسیاست گذاری عمومی در اسلام، رهیافت انقلاب اسلامی، 2(6)، 72-61.
ندائی، علی اکبر(1401)، تاثیر دین و ارزش‌های دینی در سیاست‌گذاری عمومی، دین پژوهی و کارآمدی، 2(6)، 112-93.
نهج البلاغه (١٣٧٩)، ترجمه محمد دشتی، قم: موسسه انتشارات مشهور
یعقوبی هیق، سید شهاب الدین؛ نوبری، علیرضا؛ حاجی بابایی، حمیدرضا و حق گو، جواد(1403)، مدل مفهومی سیاستگذاری در دولت اسلامی با تحلیل محتوای خطبه سوم از کتاب «تمام نهج‌البلاغه»، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 7(13)، 33-76.
Ackoff, Russell L., (1987), the Art of Problem Solving, New York, Publisher: John Wiley & Sons Inc,
Anderson, James (1984), Public Policy and Politics in America, Monterey: Books/Cole.
Bransford, J.D. and Stein, B.S. (1984), The Ideal Problem Solver: A guide for Improving Thinking, Learning, and Creativ- ity. Freeman, New York.
Dye, Thomas R (2002), Understanding Public Policy, New Jersey: Prentice Hall.
Kirkley, Jamie (2003), Principles for Teaching Problem Solving. Indiana: Plato Learning, Inc.
Lasswell, H.D. (1951), "The Policy Orientation", in H. D. Lasswell, and D. Lerner, The Policy Sciences, Stanford: Stanford University Press, pp. 3-15
Peters, B. G. (2004), American Public Policy: Pomise and Performance (7 Ed.) N. Y.: CQ Press.
Robbins, S.P. (1998) Organisational Behavior—Concepts, Controversies, and Applications. 8th Edition, Prentice Hall, Upper Saddle River.