تهدیدها و فرصت‌های پیش روی جمهوری اسلامی ایران در نظم نوظهور منطقه‌ای در غرب آسیا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوپلیتیک، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران،

2 دانشجوی دکتری، رشته مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران

چکیده
منطقه غرب آسیا با قرارگیری در یک نقطه ژئواستراتژیکی و ژئوپلیتیکی در طول تاریخ مورد هجوم قدرت‌های بزرگ جهانی و درگیری بین قدرت‌های منطقه‌ای بوده است. با شروع قرن بیست و ‌یکم که با سردمداری و هژمونی ایالات‌متحده آمریکا منطقه وارد منازعات و تنش‌های جدیدی شده که به شکل‌گیری قدرت‌های منطقه‌ای جدید در غرب آسیا شده است. ازاین‌رو پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی در پی شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی جمهوری اسلامی ایران در نظم نوظهور منطقه‌ای در غرب آسیا هست.‌ بدین منظور با انجام مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه با خبرگان و کارشناسان صاحب‌نظر در این حوزه، فرصت‌ها و تهدید‌های مدنظر احصاء گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد فرصت‌های پیش‌رو شامل بیداری اسلامی، گسترش روابط و توسعه همکاری اقتصادی با همسایگان، توسعه روابط با قدرت‌های جهانی، ایجاد نقش‌آفرینی فعال در بهبود و حل بحران‌های منطقه‌ای، تقویت محور مقاومت و همچنین استفاده از موقعیت استراتژیک جغرافیایی خود و تهدیدهای احصاء شده شامل افزایش نفوذ رقبای منطقه‌ای،حضور نظامی و سیاسی قدرت‌های خارجی، تحریم‌های اقتصادی و فشارهای بین‌المللی، ناپایداری‌های داخلی، اتحاد کشورهای عربی اسلامی با رژیم صهیونیستی، تغییرات ژئوپلیتیکی، گسترش درگیری رژیم صهیونیستی با محور مقاومت و در بخش پایانی پژوهش به تجزیه‌وتحلیل تهدیدها و فرصت‌های احصاء شده پرداخته شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Threats and opportunities facing the Islamic Republic of Iran in the emerging regional order in West Asia

نویسندگان English

aliakbar shadalizadeh 1
Hossein Kohsarian 2
Massoud Mossadegh 3
1 Master's student in Geopolitics, Faculty of Social Sciences, Aja Command and Headquarters University, Tehran, Iran.
2 PhD student, Defense Management, Command University and Aja Headquarters, Tehran, Iran
3 Department of Geography, Command University and Aja Headquarters, Tehran, Iran
چکیده English

The West Asian region, which is located at a geostrategic and geopolitical point,has been invaded by major world powers and conflicts between regional powers throughout history.With the beginning of the 21st century,with the leadership and hegemony of the United States of America,the region entered into new conflicts and tensions,which led to the formation of new regional powers in West Asia. Therefore,the present study,with a descriptive-analytical approach,seeks to identify the challenges and opportunities facing the Islamic Republic of Iran in the emerging regional order of West Asia.The considered opportunities and threats were calculated.The findings of the research showed that the upcoming opportunities include Islamic awakening,expanding relations and developing economic cooperation with neighbors,developing relations with world powers,playing an active role in improving and solving regional crises,strengthening the axis of resistance,and also using It is strategic.The geographical location and the mentioned threats include the increasing influence of regional rivals,the military and political presence of foreign powers,economic sanctions and international pressures,internal instability,the union of Arab Islamic countries with the Zionist regime,geopolitical changes,and the expansion of the Zionist regime's conflict.With the axis of resistance and in the final part of the research,it was done with the aim of analyzing threats and opportunities.

کلیدواژه‌ها English

  • threats
  • opportunities
  • emerging order
  • regional
  • West Asia
  • Islamic Republic of Iran
اخباری، محمد(1399). پیامد ژئوپلیتیک بحران قره‌باغ بر مناسبات جمهوری اسلامی ایران در قفقاز، آمایش سیاسی فضا، 3(1)، 20-30.
اسدی، بیژن(1386). تأثیر توان هسته‌ای ایران بر توان قدرت، روابط و امنیت منطقه‌ای، پژوهش‌نامه علوم سیاسی، 2(1)، 1-31.
پیری سارمانلو، ازدر(1394). ژئوپلیتیکی خلیج‌فارس: تهدیدها و فرصت‌های فراروی جمهوری اسلامی ایران، پژوهش ملل، 1(2)، 1-23.
ترکی، لیلا و مظاهری، باران(1401). تأثیرات اقتصادی تحریم‌های مالی بر اقتصاد ایران، پژوهش‌های اقتصادی، 22(4)، 69-98.
جاسیز، احمد و رضا پور، دانیال(1402). نوموس، محور مقاومت و نظم منطقه‌ای در غرب آسیا، سیاست پژوهی جهان اسلام، 9(2)، 41-63.
حاجی عبدالباقی معمار، علیرضا و روحی دهبنه، مجید(1403). بررسی نقش بازیگران غیر دولتی همسو با جمهوری اسلامی ایران بر محیط امنیتی غرب آسیا بعد از تحولات امنیتی 2011 میلادی، محیط شناسی راهبردی ج.ا. ایران، 8(1)، 50-82.
دادگستر، هادی ذکاء و محمدی، محمدشاه (1401). بررسی سیاست خارجی ایالات‌متحده آمریکا بر امنیت منطقه‌ای بر غرب آسیا (2001- 2022)، دانش تفسیر سیاسی، 14(12)، 54-85.
دانش‌نیا، فرهاد(1391). دیپلماسی اقتصادی و سیاست خارجی توسعه‌گرا؛ ابزارهای موفقیت راهبرد توسعه‌ای ج.ا.ا. در اقتصاد جهانی، مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، 3(9)، 67- 86.
درج، حمید و مسعود نیا(1398). تجزیه تحلیل رویکرد و منافع ژئوپلیتیکی سه کشور ایران، ترکیه و عربستان در قبال تحولات سوریه، پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، 4(3)، 106-132.
رفیعی راد، جواد؛ صفوی، سید یحیی؛ زارعی، سعدالله و اصغر بیک، علی(1399). بررسی بسترهای امکانی منطقه غرب آسیا در بروز جنگ‌های ترکیبی با تأکید بر نظریه امنیت منطقه‌ای، امنیت ملی، 10(36)، 35-68.
زارعی، ‌غفار؛ فدایی‌دولت، ‌غلام‌عباس و نریمانی، حسن(1399). بررسی روابط عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی 2010 تا 2020. مطالعات منافع ملی، 20(5)، 1-22.
عباسی، مجید؛ محمود زاده، فاطمه(1401). تحلیلی بر حمایت ایدئولوژیک ایران از محور مقاومت اسلامی در غرب آسیا، مطالعات دفاع مقدس، 8(2)، 117-136.
فرهادی، فرشید؛ هدایتی، محمدرضا(1400). آینده نظم منطقه‌ای در خاورمیانه در افق 2030، آینده پژوهی دفاعی، 6(22)، 37-67.
فقه مجیدی، علی؛ صمدی پور، شهلا و سلامی، فریبا(1398). تأثیر ابعاد جهانی شدن بر رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه، سیاست‌های راهبردی و کلان، 7(25)، 30- 45.
قنبرلو، عبداله(1388). مفهوم و ماهیت قدرت منطقه‌ای، مطالعات راهبردی، 12(4)، 38-66.
قیصری، نوراله؛ ذاکر اصفهانی، علیرضا و جلال زاده، وحید(1401). ناپایداری توسعه در جمهوری اسلامی ایران، اجماع نخبگان، فرایندهای مشارکتی، تمرکز‌زدایی، مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایران، 10(1)، 8-27.
لویمی، خدیجه؛ کریمی‌نیا، محمدمهدی و انصاری مقدم، مجتبی(1400). تحلیل نقش نظم نوین جهانی در خاورمیانه، پژوهش‌های معاصر در علوم تحقیقات، 3(27)، 1-13.
مطلبی، مسعود؛ عباسی، مهدی و قدیم ملالو، علی(1397). خلیج‌فارس در هندسه قدرت نظام جهانی و نقش قدرت‌های فرا منطقه‌ای در آن، راهبرد سیاسی، 1(4)، 39-60.
نصری، قدیر(١٣٩٠). تاملی نظری در یافته‌ها و دشواری‌های باری بوزان در بررسی امنیت ملی، مطالعات راهبردی، 14(14)، ١٠٥- ١٣٤.
یزدان پناه درو، کیومرث؛ خاتونی، مجتبی(1396). ظهور بازیگران جدید در حوضه ژئوپلیتیک و نقش رسانه‌های اجتماعی با تأکید بر تروریسم، جغرافیا و ماطق منطقه‌ای، 8(1)، 7-16.
یزدان‌فام، محمود(1385). تحریم‌های بین‌المللی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، مطالعات راهبردی، 4(8)، 790- 821.
Bulent Ares and Shaban Kardash (2021). Geopolitics of the new Middle East: perspectives from inside and outside, Journal of Balkan and Near East Studies, pp. 396-403
Florio, J. (2022). Queen Anna's New World of Words; Or, Dictionarie of the Italian and English Tongues. DigiCat.‏
Krieg, A. (2016). ”Externalizing the Burden of war: the Obama Doctrine and USForeign Policy in the Middle East”, International Affairs, Vol. 92, No. 1.
Martin Beck (2020). Intensification of the struggle for regional power in the Middle East: American allies Saudi Arabia and Israel against Iran, Foreign Policy Quarterly, Number One, Volume 11, Pages 84-92.
Mersheimer, John J. and M. Walt Stephen (2016). The Case for Offshore Balancing: A Superior U.S. Grand Strategy.Council on Foreign Relations. Number 4. Volume 95. Page 70-83.
Miller. T (2017). China's Asian Dream: Building an Empire Along the New Silk Road, Yellow Books, 1st ed.
Mohseni, Payam (2013). Islamic Awakening: Iran's Great Narrative of the Arab Uprisings,
Parsons, K. J., Robinson, B. W., & Hrbek, T. (2003). Getting into shape: an empirical comparison of traditional truss-based morphometric methods with a newer geometric method applied to New World cichlids. Environmental Biology of Fishes, 67, Pp 417-431.
Shaban K and Bulent. A. (2021). Geopolitics of the New Middle East: Perspectives from Inside and Outside, Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 23(3), pp. 402-397.
Taj Center for Middle East Studies, No. 71, pp. 14-3Rafati, Naisan (2012). After the Arab Spring: Changing power in the Middle East? Iran and the Arab Spring
Volker Peretz, Hans W. Mol(2018). The Middle Eastern Regional Order, Oxford Academic pp143-160