جایگاه سیاست توسعه‌ی موشک بالستیک در راهبرد امنیتی مستقل ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد روابط بین‌الملل، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده
راهبرد نظامی جمهوری اسلامی ایران، همواره رکن اصلی تامین‌کننده‌ی امنیت ملی و تاثیرگذار بر امنیت منطقه‌ای غرب آسیا بوده است. بنابر اقتضائات داخلی، تحولات ناشی از جنگ تحمیلی، شرایط منطقه‌ای نظیر ورود قدرت‌های فرامنطقه‌ا‌ی، ائتلاف با دول منطقه و ادراک تهدید رهبران ایران، توسعه‌ی صنایع موشک‌ بالستیک و فناوری فضایی گزینه مناسب در جهت رفع ضعف‌های نظامی ناشی از تحریم و عقب‌ماندگی تکنولوژیکی نظامی ایران تشخیص داده شده است. سوال پژوهش فوق، بدین صورت است: جایگاه موشک بالستیک، در راهبرد امنیتی ایران چگونه ارزیابی می‌گردد؟ در فرضیه پژوهش، تاثیر بازدارنده موشکی بر تامین امنیت و حفظ قابلیت تهاجمی ایران در راستای اهداف منطقه‌ای، و پشتیبانی از ساختار مقاومت مورد تایید قرار گرفته است. تاثیرات مثبت از جهت تامین منافع و پرستیژ سیاسی، بیشینه‌سازی قدرت و نفوذ منطقه‌ای برای ایران به ارمغان آمده است. بازدارندگی پیوسته و حفظ امنیت مراکز استراتژیک، از نتایج کارکردی در ورای راهبرد امنیتی مستقل ملی است. چارچوب نظری پژوهش فوق، رئالیسم و نظریه بازدارندگی می‌باشد. روش به کارگیری اطلاعات تحلیلی و تبیینی است و از منابع کتابخانه‌ای و مقالات در استخراج مطالب بهره‌گیری شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The position of ballistic missile development policy in Iran's independent security Strategy

نویسندگان English

Mohammad naderi chelav 1
Ali Akbar Jafari 2
1 Phd student of Political Science, University of Science and Research, Tehran, Iran.
2 Professor of International Relations, Department of Political Sciences, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran,
چکیده English

The military strategy of the Islamic Republic of Iran has consistently been a key pillar in ensuring national security and influencing regional security in West Asia. Due to internal exigencies, the developments stemming from the imposed war, regional conditions such as the presence of extra-regional powers, alliances with regional states, and the perception of threats by Iranian leaders, the development of ballistic missile industries and space technology has been identified as a suitable option to address the military weaknesses caused by sanctions and Iran's technological military backwardness. The research question posed here is: How is the role of ballistic missiles evaluated within Iran's security strategy? In the research hypothesis, the missile deterrence capability is affirmed to contribute to securing Iran's defense and maintaining its offensive capabilities in line with regional objectives, as well as supporting the structure of resistance. Positive effects, such as ensuring political prestige, maximizing regional power and influence, are highlighted. Continuous deterrence and the protection of strategic centers are functional results beyond the scope of an independent strategy. The theoretical framework of this research is based on realism and deterrence theory. The methodology involves analytical and explanatory approaches, utilizing library sources and articles for content extraction.

کلیدواژه‌ها English

  • Deterrence"
  • ballistic missiles"
  • security strategy"
  • resistance"
  • "
  • West Asia"
ادریسیان، محمد؛ شمس دولت‌آبادی، سید محمود؛ قربان جافری، محمد(1397). تدوین راهبردهای دفاع همه‌جانبه در حوزه‌ی فرهنگی. مطالعات دفاعی استراتژیک، 16(74)، 98-75.
ازغندی، علیرضا و روشندل، جلیل(1380). مسائل نظامی و استراتژیک معاصر، تهران. سمت.
اکبری، حسین(1388). پدیده مقاومت، بسترساز اعمال قدرت فراملی جمهوری اسلامی ایران. سیاست دفاعی، 17(66)، 193-151.
میری، سروش و کیانی، جواد(1396). خاستگاه منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بحران ژئوپلیتیکی یمن. راهبرد سیاسی، 1(2)، 57-25.
باقری دولت آبادی، علی(1392). نقش عنصر بازدارندگی در راهبرد نظامی ایران، سیاست دفاعی، 2(86). 87-37.
برزگر، کیهان(1388). سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تهاجمی و تدافعی. روابط خارجی، 1(1)، 113-153.
برزنونی، محمدعلی و فرهادی، فرشید(1399). آینده پژوهی راهبردهای امریکا برای مقابله با ایران بر پایه سناریونویسی. آفاق امنیت، 13(46)، 124-91.
سرخی‌لله‌لو، فراد و شفق کلوانق، جلیل(1392). بررسی و شناخت جنگ‌های نامتقارن. پژوهش‌های مدیریت و فرماندهی نظامی، 13(44)، 180-161.
سلیمانی، رضا(1400). روندپژوهی راهبرد جنگ روانی و تهدید نظامی اسراییل علیه برنامه هسته‏ ای ایران (از افشاء برنامه تا پایان مذاکرات برجام). سیاست و روابط بین الملل، 5(10)، 121-99.
چگنی‌زاده، غلامعلی(1391). موازنه قوا و روابط راهبردی چین با ایالات متحده آمریکا. روابط خارجی، 5(5)، 263-228.
جعفری، علی‌اکبر(۱۳۹۲). استراتژی موازنه تهدید و امنیت دولت‌های اسلامی منطقه خاورمیانه. مطالعات سیاسی جهان اسلام، 2(7)، ۳۴_۱۱.
عسگرخانی، ابومحمد و رحمتی، رضا(1389). نظریه واقع گرایی و امنیت بین الملل. سیاست خارجی، 24(93)، 156-139.
غفاری چراتی، علی اصغر؛ خداوردی، حسن؛ کشیشیان سیرکی، گارینه(1401). آینده پژوهی حضور نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس. سیاست خارجی، 3(36)، 93-67.
قاسمی، فرهاد(۱۳۹۹). اصول روابط بین‌الملل. انتشارات میزان.
قوام، سیدعبدالعلی(1394). اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل، تهران، سمت.
قانون برنامه پنج­ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۰- ۱۳۹۶). قابل دسترسی در https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1014547.
موسوی، سیدفضل اله، و لهراسبی، امیر(1400). کاربرد تسلیحاتی موشک های بالستیک از منظر حقوق بین الملل بشردوستانه. حقوقی بین المللی، 17(65)، 79-102.
یاری، احسان و خوش‌گفتار، حسن(1398). توسعه صنایع موشکی جمهوری اسلامی ایران و سیاست‌های دفاعی  امنیتی شورای همکاری خلیج‌فارس. روابط خارجی، 11(43)، 131-97.
یاری، احسان(1398). الزامات ژئوپلیتیک و ضرورت‌های راهبردی برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران در محیط آنارشیک نظام بین الملل. آفاق امنیت، 12(43)، 17-1.
Alcaro, ricardo(2024). Iran'S Retaliatory Attack on Israel Puts the Middle East on the Brink. Istituto Affari Internazionali. Available at https://www.iai.it/sites/default/files/iaicom2416.pdf.
Arkin, William M., Kristensen, Hans M.(2020), “US Deploys New Low-Yield Nuclear Submarine Warhead”, Retrieved from: https://fas.org/blogs/security/2020/01/w76- 2deployed/, Last Visit: 6/2020.
Anthony H. Cordesman(2019), The Iranian Missile Challenge . CSIS | Center for Strategic and International Studies . available at https://www.csis.org/analysis/iranian-missile-threat .
Davenport, Kelsey.(2020), Worldwide Ballistic Missile Inventories, Retrieved from: https://www.armscontrol.org/factsheets/missiles, Last Visit: 4/2020.
Defense Intelligence Agency (2019, Nov), Iran Military Power  , https://www.dia.mil/NewsFeatures/Articles/ArticleView/Article/2020456/defense-intelligence-agency-releases-report-iran-military-power.
Elleman, Michael.(2016), Statement of Mr. Michael Elleman Iran’s Ballistic Missile Program Before the U.S, Senate Committee on Banking, Housing, andUrbanAffairs,RetrievedJUN15,2017,Availableat:https://www.banking.senate.gov/public/_cache/files/f64d023ad6fc4dc484a7ea10ba8192cf/90DC029490361D182584B92FCAD76111.052416-ellemantestimony.pdf
Elleman, Michael, (2024). Iran's ballistic Missile program, available at https://iranprimer.usip.org/resource/irans-ballistic-missile-program.
Izewicz, P.(2017), Iran's Ballistic Missile Programme: Its Status and the Way Forward, The European network of independent non-proliferation think tanks, No. 57, available in https://www.sipri.org/publications/2017/eu-non-proliferation-and-disarmament-papers/irans-ballistic-missile-programme-its-status-and-way-forward. 
Missile Defense Project, Missiles of Iran," Missile Threat .Center for Strategic and International Studies, June 14, 2018, last modified August 10, 2021, https://missilethreat.csis.org/country/iran .
McKenzie Jr, K, Spleeters, D,  Lincy, v. (2023), Iran's Military Drone Program, Security Implications and Policy Responses. Policy Analysis,  available at: https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/irans-military-drone-program-security-implications-and-policy-responses.
Meridor, D., & Eldadi, R. (2019), Israel’s national security doctrine, The report of the Committee on the Formulation of the National Security Doctrine (Meridor Committee) ten years later. Tel Aviv: Institute for National Security Studies (No. 187)Memorandum.
Powell, J (2010), Weapons & Warfare , Warfare Culture and Concepts, Salem Press.
Saikal,A.,& Vestenskov, D. (2020). Iran’s National Security and Operational Capability. Scandinavian Journal of Military Studies, 3(1), 18–30. https://doi.org/10.31374/sjms.29.