فصلنامه علمی راهبرد سیاسی

نقش بازیگران غیردولتی در ثبات و تعادل سیستم امنیتی و منطقه ای در خاورمیانه

دوره 7، شماره 3 - شماره پیاپی 26
پاییز 1402
صفحه 103-136
فصلنامه علمی راهبرد سیاسی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

حسین سیاحی 1
امیرعلی کتابی 2

1 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده
امروزه بازیگران غیردولتی نیز به در سیستمهای منطقه‌ای و بین‌الملل به کنشگری می‌پردازند. در خاورمیانه نیز گرو‌ه‌هایی وجود دارند که توانسته‌اند با کسب قدرت و افزایش‌ ظرفیت‌های نظامی لازم، جایگاه خویش در منطقه را به طرز قابل توجهی افزایش داده و به دنبال آن بر ثبات و ترتیبات امنیتی تاثیرگذار باشند. به سبب تنش‌های منطقه‌ای و بحران‌های موجود، بررسی نقش بازیگران غیردولتی خاورمیانه در این برهه از تاریخ در دستور کار پژوهشگران بسیاری قرار گرفته است. این نوشتار با استفاده از روش پژوهش کیفی، نمونه پژوهی و چارچوب تئوریک و همچنین با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی به دنبال پاسخ این پرسش است که بازیگران غیردولتی نظیر حزب الله در لبنان، حماس و جهاد اسلامی در نوار غزه و فلسطین، نیروهای شیعه در عراق و حوثی‌ها در یمن چه تاثیری بر ثبات و حفظ موازنه قدرت در سیستم منطقه‌ای در خاورمیانه دارند؟ در پاسخ این فرضیه مطرح می-گردد که در اصلی‌ترین رقابت‌مبتنی بر موازنه قدرت در خاورمیانه میان جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل، بازیگران غیردولتی به عنوان عامل بازدارنده می‌توانند از شکست موازنه قوای منطقه‌ای و وقوع جنگ فراگیر و سنگین جلوگیری نموده و به دنبال آن، مانع از بی ثباتی، عدم تعادل و تحول و فروپاشی سیستم‌منطقه‌ای شوند.

کلیدواژه‌ها

بازیگران غیردولتی
خاورمیانه
موازنه قدرت
بازدارندگی
ایران
اسرائیل
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Non-State Actors in the Stability and Balance of Regional System and Security Arrangements in the Middle East

نویسندگان English

Hossein Sayahi 1
amirali ketabi 2
1 PhD student of International Relations, Isfahan University, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

At present, non-state actors are also engaged in regional and international systems. In the Middle East, certain factions have successfully bolstered their influence in the region by attaining authority and bolstering their military capacities, thus impacting the stability and security arrangements. The current historical period has seen a significant focus on researching the role of non-state players in the Middle East, mostly due to regional tensions and ongoing crises. This article employs qualitative research methods, case study approaches, theoretical frameworks, and utilizes library and internet resources to investigate the influence of non-state actors, such as Hezbollah in Lebanon, Hamas and Islamic Jihad in Gaza and Palestine, Shia forces in Iraq, and the Houthis in Yemen, on the stability and power balance in the Middle East regional system. The hypothesis suggests that non-state entities have the potential to serve as a deterrence in the primary power struggle between the Islamic Republic of Iran and Israel in the Middle East. They have the ability to avert the disruption of regional power equilibrium and the occurrence of a widespread and highly intense conflict, therefore avoiding instability, imbalance, and the collapse and transformation of the regional system.

کلیدواژه‌ها English

  • Non-State Actors
  • Middle East
  • Balance of Power
  • Deterrence
  • Iran
  • Israel
اسلامی، سعید؛ سلمان تبارسوته، محمد(1400). بازتاب انقلاب اسلامی ایران در آمریکای لاتین(مطالعه موردی: جمهوری بولیواری ونزوئلا). راهبرد سیاسی، 5(19)، 109-128.
امیری، سروش(1400). بررسی جامعه شناسی قدرت انقلاب اسلامی ایران با انتخاب تبریز به عنوان پایتخت گردشگری جهان اسلام در سال ۲۰۱۸. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 111-136.
آرایی، وحید(1400). مبانی سیاستگذاری نظارت بر اعمال دولت در نظام جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 147-162.
باقری دولت آبادی، علی؛ کمالی زاده، محمد(1400). مبانی نظری و شاخص های «جامعه اسلامی» در اندیشه سیاسی حضرت آیت الله خامنه ای(مدظله العالی). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 45-65.
پورقربان، محمد(1401). نقش انقلاب اسلامی ایران در افول قدرت آمریکا در اندیشه و مکتب دفاعی امام خامنه ای (حفظه الله). مطالعات دفاع مقدس، 8(4)، 115-142.
پیری، هادی مراد(1400). جایگاه "سیاست بازدارندگی و مهار هژمونی آمریکا"در استراتژی دفاعی حضرت امام خامنه‌ای(مدظله العالی). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 199-214.
چهرآزاد، سعید(1400). تبارشناسی «تراگذرنده گیِ تحریم های ضد ایرانی» در جامعه شناسی سیاسی پساانقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 51-72.
حسن خانی، سعید(1400). ایران و محیط امنیتی تغییر یافته(الزامات و راهبردها). راهبرد سیاسی، 5(19)، 23-62.
رنجبر، مقصود، عابدی، محمد(1395). تحلیل ابعاد منطقه­ای جنگ­های اسرائیل با حزب­الله و حماس بر مبنای رویکرد موازنه قدرت، پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، 6(3)، 77-99.
زرقانی، سید هادی؛ بخشی شادمهری، فاطمه؛ حجی پناه، نرگس؛ عابدی شجاع، فرزاد(1401). بررسی و تبیین فلسفه و ماهیت دفاع مقدس از منظر حضرت امام (ره). مطالعات دفاع مقدس، 8(3)، 35-65.
سمیعی اصفهانی، علیرضا؛ باقری­نژاد، سیداصغر و خسروی، حمیدرضا(1401). تببین الگوی دوستی جمهوری اسلامی ایران و حزب­الله لبنان در قالب محور مقاومت با تاکید بر نظریه موازنه قدرت، دانش تفسیر سیاسی، 4(13)، 128-157.
سیف­زاده، سید حسین(1386). نظریه­پردازی در روابط بین­الملل: مبانی و قالب­های فکری، تهران: انتشارات سمت.
سیفی، عبدالمجید(1402). موازنه گری پویا: چارچوبی برای تحلیل موازنه گری عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی ایران، مطالعات بین­المللی، 20(1)، 81-100.
عراقی، عبدالله؛ بیدگلی، محمد؛ رجبی ده برزوئی، اصغر(1401). واکاوی اهداف جنگ شناختی دشمن و راهکارهای تاب آوری مقابله با آن با تاکید بر آموزه های قرآن. مطالعات دفاع مقدس، 8(4)، 143-162.
عنوانی، سید حامد؛ فخار نوغانی، وحیده؛ سید موسوی، سید حسین؛ حسینی شاهردوی، سید مرتضی(1400). واکاوی تأثیر ابداع « واژه سازی» و «نهاد سازی» در سبک زندگی سیاسی امام خمینی(ره). راهبرد سیاسی، 5(19)، 63-83.
قاسمی، فرهاد(1396). اصول روابط بین­الملل، تهران: نشر میزان.
کریمی، حانیه؛ مدرس، محمد ولی؛ کریمی، غلامرضا(1400). سیاست های تهاجمی منطقه ای عربستان در قبال ایران از سال 2003 تا 2020. راهبرد سیاسی، 5(19)، 161-178.
مرزبانی، حسین؛ ترابی، محمد؛ شیرخانی، علی(1401). نقش دیپلماسی دفاعی درتحقق امنیت تمدن اسلامی در عصر جهانی شدن. مطالعات دفاع مقدس، 8(4)، 163-188.
نیل فروشان، عباس؛ نقی زاده، حمید؛ جوانمرد، محمد؛ جواهری، مهدی(1401). نقش و کارکرد بسیج در تحقق انتظام ملی و امنیت داخلی. مطالعات دفاع مقدس، 8(3)، 9-33.
Al-Aloosy, Massaab (2022): Deterrence by insurgents: Hezbollah’s military doctrine and capability vis-à-vis Israel. In Small Wars & Insurgencies 33 (6), pp. 999–1016.
Bahgat, Gawdat (2023): US‐Iran Relations: Challenges and Opportunities. In The Muslim World 113 (1-2), pp. 108–119.
Berejikian, Jeffrey D. (2002): A Cognitive Theory of Deterrence. In Journal of Peace Research 39 (2), pp. 165–183. DOI: 10.1177/0022343302039002002.
Blachford, Kevin (2021): The balance of power and the power struggles of the polis. In Journal of International Political Theory 17 (3), pp. 429–447. DOI: 10.1177/1755088220942876.
Chitsazian, Mohammad Reza (2020): Great Powers and Iran-Saudi Relations. In Iranian Review of Foreign Affairs 11 (31), pp. 221–246.
Devetak, Richard; George, Jim; Percy, Sarah (2017): An introduction to international relations: Cambridge University Press.
Duman, Bilgay; Sönmez, Göktuğ (2018): An Influential Non-state Armed Actor in the Iraqi Context: Al-Hashd Al-Shaabi and the Implications of its Rising Influence. In Murat Yeşiltaş, Tuncay Kardaş (Eds.): Non-State Armed Actors in the Middle East, vol. 18. Cham: Springer International Publishing, pp. 169–187.
Englehart, Neil A. (2016): Non-state Armed Groups as a Threat to Global Security: What Threat, Whose Security? In J Glob Secur Stud 1 (2), pp. 171–183. DOI: 10.1093/JOGSS/OGW003.
Furlan, Marta (2019): Israeli–Saudi Relations in a Changed and Changing Middle East: Growing Cooperation? In Israel Journal of Foreign Affairs 13 (2), pp. 173–187. DOI: 10.1080/23739770.2019.1670500.
Gilpin, Robert (1981): War and change in world politics. Cambridge, Milton Keynes UK, New York: Cambridge University Press; Lightning Source UK Ltd.
Huang, Qingming (2021): The pandemic and the transformation of liberal international order. In Journal of Chinese Political Science 26 (1), pp. 1–26.
Juneau, Thomas (2021): How war in Yemen transformed the Iran-Houthi partnership. In Studies in Conflict & Terrorism, pp. 1–23.
Kaufman, Joyce P. (2022): Introduction to international relations: Theory and practice: Rowman & Littlefield.
Kausch, Kristina (2017): State and Non-State Alliances in the Middle East. In The International Spectator 52 (3), pp. 36–47. DOI: 10.1080/03932729.2017.1347250.
Kaye, Dalia Dassa; Efron, Shira (2023): Israel's evolving Iran policy. In : Survival August-September 2020: Crisis and response: Routledge, pp. 7–29.
Knights, Michael (2020): Back into the Shadows? The Future of Kata’ib Hezbollah and Iran’s Other Proxies in Iraq. In CTC Sentinel 13 (10), pp. 1–22.
Stevanović, Olga (2023): The Biden Administration’s Policy Towards the Kingdom of Saudi Arabia 2021-2022. In The Review of International Affairs 74 (1187), pp. 107–141.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما