روحانیت و کنشگری آن در مبارزات انقلاب اسلامی: تحلیل محتوای مکاتبات امام خمینی(ره) (1340-1350)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانشیار روابط بین الملل گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 - استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

4 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده
در پیروزی انقلاب اسلامی اقشار و گروههای مختلف ایفای نقش کردند. سوال اصلی پژوهش این است که واکنش روحانیت به مهمترین تحولات سیاسی دهه 1340 چه بود و چه مناسباتی بین امام خمینی(ره) به عنوان رهبر انقلاب با روحانیت در این دهه برقراربود؟ فرضیه مقاله این است که نیمه اول دهه 1340 کنشگری فعالانه روحانیت در عرصه سیاسی کشور را شاهد هستیم و در نیمه دوم از شدت واکنش آنها نسبت به رویدادهای سیاسی کاسته می شود. برای پاسخ به سوال اصلی پژوهش از روش ترکیبی کمّی-کیفی استفاده شده است. در روش کمّی تمامی مکاتبات امام خمینی(ره) بین سال های 1340 تا 1350 به صورت آماری برحسب مخاطب، تاریخ و محتوا تنظیم گردید و در گام بعدی این مکاتبات با روش تحلیل محتوای کیفی از نوع هدفمند مورد واکاوی قرارگرفت. یافته های پژوهش ضمن تایید فرضیه اصلی نشان دادند در نیمه دوم دهه 1340 امام خمینی(ره) نسبت به انفعال روحانیت نگران گردیده و سرگرم شدن آنها به امور آموزشی و یا مسائل کم اهمیت را یک آسیب برای نهضت تلقی می‌نمایند. اظهارنظرهای امام خمینی(ره) تایید می‌کنند که روحانیت به صورت یکدست و منسجم با انقلاب همراهی نکرده و اقدامات برخی از آنها در این دهه برای نهضت آسیب‌زا بوده است.

چکیده تصویری

روحانیت و کنشگری آن در مبارزات انقلاب اسلامی: تحلیل محتوای مکاتبات امام خمینی(ره) (1340-1350)

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Clergy and its Actions during the Struggle for Victory of Islamic Revolution: Content Analysis of Imam Khomeini's Correspondence (1960-1970)

نویسندگان English

younes Kojuri geshniani 1
ali bagheri Dolatabadi 2
abouzar Fattahizadeh 3
jaseb nikfar 4
1 Ph.D. candidate in Political Science at Yasouj University
2 Associate Professor of international relations, Yasouj University, Yasouj, Iran
3 assistant professor, department of political science. yasouj university
4 associate professor. department of political science, yasouj university
چکیده English

Different classes and groups played a role in the victory of the Islamic Revolution. The question is that what was the reaction of the clergy to the most important political developments of the 1960s and what relationship existed between Imam Khomeini and the clergy during this decade? The hypothesis of the article is that in the first half of the 1960s, the clergy had the most actions in the country's political arena, and in the second half, its reaction to political events decreased. To answer the main question, a quantitative-qualitative method has been used. In the quantitative method, all the correspondences of Imam Khomeini between the years 1961 and 1970 were statistically arranged according to the audience, date, and content, and in the next step, these correspondences were analyzed using the qualitative content analysis method. The research findings showed that in the second half of the 1960s, Imam Khomeini became concerned about the inactivity of the clergy and their attention to educational issues or less important issues. The statements of Imam Khomeini confirm that the clergy did not support the revolution uniformly and the actions of some of them were harmful to the movement in this decade.

کلیدواژه‌ها English

  • Clergy
  • Islamic Revolution
  • Imam Khomeini
  • seminary
  • Political Activates
اخگری، محمدرضا (1367). ولایتهای بی ولایت: انجمن حجتیه، تهران: محمدرضا اخگری.
افراسیابی، بهرام (1367). ایران و تاریخ، تهران: نشر علم.
باقی، عمادالدین (1363). در شناخت حزب قاعدین زمان، قم: نشردانش اسلامی.
بهبودی، هدایت الله (1396). الف لام خمینی: زندگی نامه امام روح الله موسوی خمینی، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی.
تیلی، چارلز (1385). «آیا مدرنیزاسیون باعث انقلاب می شود؟»، در جک گلدستون، مطالعاتی نظری، تطبیقی و تاریخی در باب انقلاب ها، ترجمه محمد تقی دلفروز، تهران: کویر.
جعفریان، رسول (1393). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران سال‌های ۱۳۲۰ الی ۱۳۵۷، چاپ دوم، تهران: علم.
دهباشی، حسن (1395). «زندگی سیدکاظم بجنوردی به روایت موسوی بجنوردی»، پایگاه ایلنا، 10 بهمن 1395، کد خبر453328.
دوانی، علی (1394). نهضت روحانیون ایران، ج 3 و4، تهران: مرکز نشر اسناد انقلاب اسلامی.
دورکیم، امیل (1387). درباره تقسیم کار اجتماعی، ترجمه باقرپرهام، چاپ سوم، تهران: چاپ مرکز.
رنجبر کرمانی، علی‌اکبر (1381). مسی به رنگ شفق (خاطرات)، تهران: نشر نی.
روحانی، حمید (۱۳۷۴). نهضت امام خمینی، تهران: مرکز اسنادانقلاب اسلامی .
زیباکلام، صادق (1395). مقدمه ای بر انقلاب اسلامی، چاپ سوم، تهران: روزنه.
صورت مذاکرات مجلس شورای ملی(1349). دوره 22، جلسه 8.
عاقلی، باقر(1370). روزشمار تاریخ ایران: از مشروطه تا انقلاب اسلامی، ج1، تهران: گفتار.
عُلیا نسب، ضیاء الدین؛ علوی نیک، سلمان (1385). جریان‌‌شناسی انجمن حجتیه، قم: زلال کوثر.
عمیدزنجانی، عباسعلی (1369). انقلاب اسلامی و ریشه­های آن، تهران: طوبی.
کدی، نیکی (1390). ریشه­های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: علم.
کمالی، مسعود (1381). جامعه مدنی، دولت و نوسازی در ایران معاصر، تهران: باز.
کوشکی، محمد صادق (1378). تبار ترور، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
گلدستون، جک (1396). «انقلاب»، ترجمه آسیه حائری یزدی، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 7، شماره 26.
گلدستون، جک (1397). «بازاندیشی در مورد انقلاب­ها: ترکیب سرچشمه­ها، فرایندها و برایندها»، ترجمه حمیرا مشیرزاده، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 8، شماره 28.
گولد، جولیوس؛ کولب، ویلیام (1376). فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه محمد جواد زاهدی، تهران: مازیار.
مختاری اصفهانی، رضا (1401). «نواندیشی دینی»، ماهنامه اندیشه پویا، س12.ش82.
مدنی، جلال الدین (1391). تاریخ سیاسی معاصر ایران، جلد 1، تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
مظفری، آیت (1394). «نقش روحانیت در پیروزی انقلاب اسلامی»، مجله پیام، شماره 116، صص 24-38.
موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی (1389)، سازمان مجاهدین خلق: پیدایش تا فرجام، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
موسوی خمینی، روح­الله (1378). صحیفه امام، ج 1، 2 و3، تهران: موئسسه تنظیم و نشرآثار امام.
موسوی خمینی، روح­الله (1387). پیوندهای رژیم شاه و اسرائیل، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
میلانی، محسن (1385). شکل­گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی، ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو.
نظری، علی­اشرف؛ حسن­پور، علی (1391). «مسجد و فرایندهای فرهنگی قدرت در نظام جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، دوره 1، شماره 4، صص 87-111.
هاشمی رفسنجانی، علی­اکبر (1377). «نقش روحانیت در انقلاب اسلامی و رسالت کنونی آن»، اندیشه حوزه، شماره 15.
January, Brendan (2008). The Iranian Revolution, Minneapolis: Twenty-First Century Books.
Wagner, Heather Lehr. (2010). The Iranian Revolution, New York: An imprint of Infobase Publishing.