تأثیر طبقه متوسط بر رقابت‌های سیاسی در جمهوری اسلامی ایران (موردمطالعه: 1392-1376)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

استادیار علوم سیاسی دانشگاه امام حسین (علیه السلام)، تهران، ایران

چکیده
انقلاب اسلامی ایران با هر تحلیلی که در مورد وقوع آن عرضه شده است، باعث تغییرات وسیعی در جامعه ایران شد. این تغییرات در ساختار طبقاتی جامعه نیز مؤثر واقع‌شده و دگرگونی‌هایی در آن به وجود آورد. به‌طوری‌که با وجود مشارکت اقشار طبقه متوسط اعم از سنتی و جدید در فرآیند پیروزی انقلاب اسلامی؛ ولی تدریج با گذر زمان اقشار طبقه متوسط سنتی در رقابت با اقشار طبقه متوسط جدید تأثیرگذاری بیشتری بر فرآیند تصمیم‌گیری سیاسی و تسلط بر سرمایه‌ها و منابع اقتصادی و سیاسی دست پیدا کردند. نوشتار حاضر با هدف تبیین چگونگی و چرایی تأثیر طبقه متوسط سنتی و جدید بر رقابت‌های سیاسی دوره جمهوری اسلامی ایران ویژه در دهه 1370 و دهه 1380 به رشته تحریر درآمده است. به لحاظ روش‌شناسی از نوع مطالعه توصیفی- تحلیلی می‌باشد که برای جمع‌آوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و اسنادی استفاده شده است. درمجموع نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با وجود شکل‌گیری و رشد طبقه متوسط سنتی و جدید در دوره سازندگی، ولی در دوره اصلاحات شاهد اوج کنش سیاسی طبقه متوسط جدید و در دوره اصول‌گرایی، شاهد اوج کنش سیاسی طبقه متوسط سنتی در رقابت‌های سیاسی هستیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The influence of the middle class on political competitions in the Islamic Republic of Iran (case study: 1997-2013)

نویسنده English

Alijan Moradi joo
Assistant Professor of Imam Hossein (AS) 0fficers University
چکیده English

Iran's Islamic revolution, with every analysis that has been presented about its occurrence, caused vast changes in Iranian society. These changes have also been effective in the class structure of the society and brought about changes in it. So that despite the participation of the middle class, both traditional and new, in the victory process of the Islamic Revolution; But gradually, with the passage of time, the traditional middle class strata in competition with the new middle class strata gained more influence on the political decision-making process and control over economic and political funds and resources. In terms of methodology, it is a descriptive-analytical study that has been used to collect information from library and documentary methods. In total, the results of the research show that despite the formation and growth of the traditional and new middle class in the period of construction, but in the period of reforms, we witness the peak of the political action of the new middle class and in the period of fundamentalism, we witness the peak of the political action of the traditional middle class in political competitions.

کلیدواژه‌ها English

  • middle class
  • traditional middle class
  • new middle class
  • political competition
  • Islamic Republic of Iran
احتشامی، انوشیروان (1385)، گذار از بحران جانشینی، ترجمه زهره پوستین چی و ابراهیم متقی، تهران: قومس.
اردستانی، حجر (1391)، قدرت طبقه متوسط سنتی در ایران، تهران: نشر مرزوبوم.
باقیان زارچی، مرتضی (۱۳۸۸)، علل و زمینه‌های پیروزی احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.
بشیریه، حسین (1381)، دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران، چ 4، تهران: نشر نگاه معاصر.
بشیریه، حسین (1382)، موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران: گام نو.
بشیریه، حسین (1374)، جامعه‌شناسی سیاسی، نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی، تهران: نشر نی.
پای، لوسین و دیگران (۱۳۸۰)، بحران‌ها و توالی‌ها در توسعه سیاسی، ترجمه غلامرضا خواجه‌سروی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
جلائی­پور، حمیدرضا (1381)، جامعه‌شناسی جنبش‌های اجتماعی با تأکید بر جنبش اصلاحی دوم خرداد، تهران: طرح
خواجه‌سروی، غلامرضا (1382)، رقابت سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
خورشیدی، غلامحسین (۱۳۸۱)، «نابرابری در توزیع ثروت و فرصت‌های اجتماعی سبب رانش طبقه متوسط»، روزنامه مردم‌سالاری، ش 2/7/1381.
دارابی، علی (1388)، رفتار انتخاباتی در ایران: الگوها و نظریه‌ها، تهران: سروش.
دوورژه، موریس (۱۳69)، جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه ابوالفضل قاضی، تهران: دانشگاه تهران.
دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۷۷)، لغت‌نامه دهخدا، ج 8، تهران: دانشگاه تهران.
راوش، بهنام (۱۳۹۴)، مبانی جامعه‌شناختی انتخابات ریاست جمهوری در سال ۸۴، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی.
زنجانی، محمدمهدی (4 خرداد 1396)، «انتخابات ایران؛ آگاهی و گیج شدگی طبقاتی»، روزنامه جمهوریت.
زیباکلام، صادق (1389)، «علل روی کار آمدن خاتمی بر اساس تئوری توسعه نامتوازن ساموئل هانتینگتون»، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، سال دوم، شماره 3.
عیوضی، محمدرحیم (1380)، طبقات اجتماعی و رژیم شاه، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
عیوضی، محمدرحیم (۱۳۸4)، «انتخاب نهم»، مجله زمانه، سال چهارم، شماره ۳۵.
عیوضی، محمدرحیم (۱۳۸۵)، مشارکت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
غنی‌نژاد، موسی (1384)، «طبقه متوسط در ایران بعد از انقلاب»، نشریه سرمایه، شماره 14.
فوزی، یحیی و رمضانی، ملیحه (1388)، «طبقه متوسط جدید و تأثیرات آن در تحولات سیاسی بعد از انقلاب اسلامی در ایران»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال پنجم، شماره 17.
قاسمی سیانی، علی‌اصغر و دیگران (پاییز ۱۳۹۵)، «واکاوی و تحلیل جامعه‌شناختی انتخابات ریاست جمهوری در ایران (مطالعه موردی انتخابات سال ۱۳۸۴)»، فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر، سال هفتم، شماره 3.
قوچانی، محمد (۱۳۸۱)، جمهوری مقدس: برشی از تاریخ جمهوری اسلامی، تهران: نقش و نگار.
کدی، نیکی. آر (1383)، نتایج انقلاب ایران، ترجمه مهدی حقیقت‌خواه تهران: ققنوس.
مسعودنیا، حسین و محمدی فر، نجات (بهار 1390)، «طبقه متوسط جدید در ایران تهدید یا فرصت»، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 283.
موثقی، سید احمد (1385)،  نوسازی و اصلاحات در ایران (از اندیشه تا عمل)، تهران: قومس.
موسوی، نظام‌الدین (1384)، انتخابات دور نهم ریاست جمهوری، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
نوبهار دیلمی، ریحانه (1390)، نقش طبقه متوسط در فرآیند توسعه سیاسی پس از انقلاب اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی قزوین، ایران.