جایگاه قواعد حقوق بین‌الملل در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) (با تاکید بر حکم قتل سلمان رشدی)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

چکیده
سابقه اندیشه سیاسی افراد را معمولاً در متونی که بیانگر این اندیشه‌هاست جستجو می‌کنند، ولی در خصوص سیاستمداران، بررسی عملکردها و موضع‌گیری‌های سیاسی آنان نیز علاوه بر آثار مدون آنان مورد توجه واقع می‌شود. از طرف دیگر نگاه موجود به قواعد حاکم بر صحنه بین‌المللی و الگوهای جداسازی حکومت‌ها (وجه خارجی حاکمیت) و جداسازی افراد در صحنه بین‌المللی (تابعیت) می‌تواند در تبیین نگاه ویژه آن‌ها به قواعد بین‌الملل روشنگر باشد. سؤالی که در اینجا مطرح است آن است که آیا در نگاه امام خمینی(ره) قواعد حاکم بر صحنه بین‌المللی بطور مطلق قابل پذیرش هستند؟ اگر نیستتند ملاک و میزان پذیرش یا عدم پذیرش این قواعد در چیست؟. مسلم آن است که همه کشورها در چارچوب منافع ملی خود و بر اساس قدرت خویش قائل به محدودیت‌هایی برای این قواعد هستند. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی – توصیفی به این نتیجه رسیده‌ایم که در نگاه امام خمینی(ره) شاخص مهم دیگری به ملاک‌های فوق اضافه  شده و آن «عدم تعارض این قواعد با اصول ثابت و مسلم اسلامی» است و چنین به نظر می‌رسد که ایشان با مبنا قرار دادن این اصول، آن بخش از قواعد حقوق بین‌الملل را که صرفاً بر مبنای اندیشه‌های غرب شکل گرفته را به چالش می‌کشاند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The stance of the principles of international law in the political thought of Imam Khomeini (emphasizing the murder of Salman Rushdie)

نویسنده English

abbas taghvaee
Islamic Moaref Departement, Lahijan branch, Islamic Azad University, Lahijan, Iran.
چکیده English

Generally individuals' history of political thought can be searched in texts representing these ideologies. But for politicians, performance and policy positions they have, will be considered in addition to their written works. On the other hand, the viewpoint towards the norms governing international scenes and paradigms to separate governments (outside aspect of governments) and categorizing individuals in international scenes (subordination) can be informative in their special viewpoints toward international norms. The question that arises here is whether in Imam Khomeini's terms the norms governing the international scene are acceptable in absolute terms? If the answer is a negative one another question arises that what criteria exist for acceptance or not acceptance of these norms? It is clear that all countries based of their national interests and power, set restrictions to these rules. In Imam Khomeini's viewpoint another important index is added to these criteria, and that is the congruence of these norms with fixed principles of Islam. It seems that by benchmarking them, he challenges part of the principles of international law which is just on the basis of western thinking.

کلیدواژه‌ها English

  • International law
  • Political thought
  • Imam Khomeini
  • The Satanic Verses
  • Salman Rushdie
قرآن کریم.
ابراهیمی، سید نصرالله(1383). حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم اسلامی دانشگاه ها (سمت)، چاپ اول.
امام خمینی (ره)، سید روح‌الله(1369). شئون و اختیارات ولی فقیه (ترجمه مبحث ولایت فقیه از کتاب البیع)، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ دوم.
امام خمینی (ره)، سید روح‌الله(بی‌تا). ولایت فقیه، کاوه.
بشیریه، حسین(1386). اندیشه‌های مارکسیستی (تاریخ اندیشه های سیاسی در قرن بیستم)، ج1، تهران: نشر نی، چاپ هفتم.
تافلر، الوین(1370). تغییر ماهیت قدرت، ترجمه حسین نورانی بیدخت و شاهرخ بهار، تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب، چاپ اول.
خدوری، مجید(1366). گرایش‌های سیاسی در جهان عرب، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، چاپ اول.
خلیلیان، دکتر سید خلیل(1368). حقوق بین‌الملل اسلامی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ سوم.
سبحانی، آیت‌الله جعفر(بی‌تا). فروغ ابدیت، ج1، قم: دارالتبلیغ اسلامی.
سلجوقی، دکتر محمود(1388). حقوق بین‌الملل خصوصی، ج1، تهران: بنیاد حقوق میزان، چاپ هفتم.
سید قطب، ابراهیم حسین (بی‌تا). آینده در قلمرو اسلام، ترجمه آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، قم: هجرت.
صدیقی، کلیم(1370). اندیشه و عمل سیاسی مسلمین، ترجمه سید هادی خسروشاهی، نشر خرم، چاپ اول.
طلاس، مصطفی(بی‌تا). رد شیطان، ترجمه سعید خاکرند، مطلع الفجر.
عنایت، حمید(1365). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهی، تهران: خوارزمی، چاپ دوم.
عنایت، حمید (1385). نهادها و اندیشه‌های سیاسی در ایران و اسلام، تهران: روزنه، چاپ چهارم.
فرانکل، پرفسور جوزف(1370). روابط بین‌الملل در جهان متغیر، ترجمه عبد الرحمن عالم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی.
فوزی، یحیی(1384). اندیشه سیاسی امام خمینی، قم: دفتر نشر معارف، چاپ دوم.
فوزی، یحیی(۱۳۸۵). تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران (۱۳۵۷-۱۳۸۰)، جلد اول، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
کشیشان سیرکی، گارینه(1399). تأثیر گفتمان امام خمینی بر بیداری اسلامی، مطالعات بیداری اسلامی،  9(17)، 199-233.
لک زایی، نجف(1385). سیر تطور تفکر سیاسی امام (ره)، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ چهارم.
مدنی، سید جلال الدین(1378). تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج1 و 2، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ نهم.
مرادپور دهنوی، امیر حسین(1399). درآمدی بر مراحل بیداری اسلامی در جهان اسلام، مطالعات بیداری اسلامی، 9(18)، 85-111.
معاونت فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی(1369). دسیسه آیات شیطانی، قم: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول.
مقتدر، هوشنگ(1385). حقوق بین‌الملل عمومی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، چاپ دوازدهم.
موسسه تنظیم و نشر آثار امام(1378). صحیفه امام، ج11، و ج21.
مهاجرانی، سید عطاء‌الله(1368). نقد توطئه آیات شیطانی، تهران: اطلاعات، چاپ دوم.
نصیری، محمد(1372). حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران: آگاه، چاپ دوم.