واکاوی مفهوم «خشونت» در نظریه‌های نوسازی و توسعه بر پایه روش شالوده شکنی ژاک دریدا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده
خشونت از اموری است که همواره در عالم واقع رخ می‌دهد و اشکال و گونه‌های متعددی دارد. این پدیده صرفا به خشونت آشکار یا خشونت فیزیکی و بدنی محدود نمی‌شود بلکه گونه‌های پنهانی نیز دارد که اساسا در زبان وکلام نهفته است. برای نمونه، تفکر و ذهنیت نوسازی و توسعه در نظر نخست حقیقتی مطلوب را بازمی‌نماید، با این حال در عالم اندیشه و تفکیک‌های حاصل از آن می‌توان رگه‌هایی از خشونت زبانی یا انتزاعی را در آن کشف کرد. از این منظر نوشتار پیش‌رو با بهره‌گیری از روش شالوده‌شکنی ژاک دریدا درپی واکاوی و فهم بنیان و منشاء خشونت در نظریات نوسازی و توسعه غربی است. دریدا با روش واسازی یا شالوده‌شکنی در پی بررسی دوگانگی‌ها و تقابل‌های نهفته در زبان است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با توجه به دترمینیسم هستی‌شناختی، معرفت‌شناسی و روش‌شناختی نظریات نوسازی و توسعه و همچنین تمایزها و تقابل‌های معنایی نهفته در مفاهیم ابداعی‌آنها مانند عقلانی/غیرعقلانی، سنت/مدرنیته، توسعه‌یافته/عقب‌مانده، وحشی/متمدن، بافرهنگ/بی‌فرهنگ، شهری/روستایی، فقیر/ متمول و ... این نظریات حامل خشونت انتزاعی و بنیادی یا همان خشونت اولیه دریدایی هستند که ظرفیت و قابلیت آن را دارند که در عمل به خشونت ثانوی یا همان خشونت عینی بدل گردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Concept of "Violence" in Modernization and Development Theories based on Jacques Derrida's method of Deconstruction

نویسندگان English

Alireza Samei esfahani 1
Nafiseh Allahdadi 2
1 Associate Professor, Yasuj University
2 Ph.D. Student in Political Sociology
چکیده English

Violence is something that always happens in the real world and has many forms and types. This phenomenon is not limited to overt violence or physical violence, but also has hidden forms that are essentially hidden in language and speech. For example, the thinking and mentality of modernization and development at first sight reveals a desirable truth, yet in the world of thought and the resulting divisions one can discover traces of verbal or abstract violence. From this perspective, the leading article seeks to explore and understand the origins and origins of violence in Western theories of modernization and development, using Jacques Derrida's method of deconstruction. Derrida seeks to examine the dichotomies and contrasts in language by deconstruction method. Findings show that according to ontological determinism, epistemology and methodology, theories of modernization and development, as well as semantic distinctions and contrasts in their innovative concepts such as rational / irrational, tradition / modernity, developed / backward, savage / civilized, cultured / uncultured, urban / rural, poor / rich, etc. These theories carry abstract and fundamental violence or the same primary violence that they have the capacity and ability to practice. Become secondary violence or objective violence.

کلیدواژه‌ها English

  • Modernization
  • Development
  • Semantic Differentiation and Confrontation
  • Derrida
  • Linguistic Violence
 اسملسر، نیل(1355). نوسازی و روابط اجتماعی، ترجمةرحمت­الله مراغه­ای (از مجموعه نوسازی و جامعه مایرون وینر)، تهران: نشر سهامی.
اعتباریان خوراسگانی، اکبر و فرید قلی‌پورمقدم(1396). مرور تطبیقی نظریه‌های توسعه سیاسی، رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 1(3)، 139-126.
برتران بدیع(1376)، توسعه سیاسی، ترجمۀ احمد نقیب زاده، تهران: نشر قومس.
بشیریه، حسین(1375). جامعه‌شناسی تجدد، نقد و نظر، 3(9)، 379- 354.
پیت، ریچارد و الین هارت ویک(1379). نظریه‌های توسعه، ترجمه مصطفی ازکیا و دیگران، چاپ اول، تهران: لویه.
تاجیک، محمدرضا و نگین نعمت‌اللهی(1395). کیفیت بازنمایی خشونت کلامی در چارچوب منطق هویتی گفتمان نوبنیادگرایی؛ مطالعه موردی: داعش و بوکوحرام، مطالعات سیاسی، 9(33)، 56- 27.
 تاجیک، محمدرضا(1388). فرانوگرایی، غیریت و جنبش‌های نوین اجتماعی، گفتمان، 1(1)، 106- 89.
  توانا، محمدعلی و نفیسه اله‌دادی(1396الف). خشونت در وضع مدنی هابز: بازخوانی لویاتان، سیاست نظری، دوره جدید، (22)، 27- 1.
 دبیری‌مهر، امیر(1393). گونه‌شناسی مطالعات توسعه سیاسی از نظریه‌های جامعه‌محور تا نظریه‌های دولت‌گرا، راهبرد، 23(70)، 209- 179.
دریدا، ژاک(1380). نامه‌ای به یک دوست ژاپنی، زیبا شناخت، ترجمه فرزان سجودی، 13(4)، 200- 195.
ربانی‌خوراسگانی، علی و مرتضی خوش‌آمدی(1388). مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی زبان «پیر بوردیو»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 16(88)، 186- 155.
رحیمی، حسن و نجف شیخ‌سرایی(1394). خشونت نمادین در فراروایت غربی بنیادگرایی اسلامی، علوم سیاسی، 18(72)، 42- 23.
ژیژک، اسلاوی(1392). خشونت، پنج نگته زیرچشمی، ترجمه علی‌رضا پاکنهاد، چاپ چهارم، تهران: نی.
ساعی، احمد(1394). مسائل سیاسی- اقتصادی جهان سوم، چاپ شانزدهم، تهران: سمت.
سعید، ادوارد(1382). فرهنگ و امپریالیسم، ترجمه اکبر افسری، تهران: قومس.
شهبازی‌مقدم، ناهید و سارا وظیفه‌شناس(1395). ساختار بنیادی خشونت در زبان و تأثیر آن بر خشونت و تجاوز علیه زنان از دیدگاهی غربی، غرب‌شناسی بنیادی، 7(1)، 67- 45.
 فدوی، روح‌الله(1384). پراگماتیسم، حکمت رضوی (فروغ اندیشه)، 2( 12و13)، 93-86.
فوکو، میشل(1392). مراقبت و تنبیه: تولد زندان، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، چاپ یازدهم، تهران: نی.
 قاضی‌مرادی، حسن(1397). گذار به دموکراسی (تاریخچه پنجاه سال پژوهش‌های دموکراسی‌سازی)، تهران: اختران.
قزلسفلی، محمدتقی(1376). پست مدرنیسم و فروپاشی ذهنیت توسعه، اطّلاعات سیاسی اقتصادی، 12(122-121)، 63-50.
 قزلسفلی، محمدتقی(1398). نقد فرانظریه‌ای پسامدرن و فروپاشی ذهنیت توسعه، مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، 2(2)، 558-532.
کازرونی، سیدمصطفی(1394). بررسی تطبیقی انسان‌شناسی قرآنی با انسان‌شناسی غربی با توجه به مبانی اعتقادی شیعه، حسنا، 7(25)، 210- 170.
 لهسائی‌زاده، عبدالعلی(1368). دیدگاه‌های نظری جامعه‌شناسی توسعه، علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 8، 68- 45.
ماتیوز، اریک (1387). فلسفه‌ی فرانسه در قرن بیستم، ترجمه محسن حکیمی، چاپ اول، تهران: ققنوس.
محمدرضایی، محمدرضا و عظیم عابدینی(1391). تبیین ضرورت دین، قبسات، 19(74)،  32- 5.
 نجومیان، امیرعلی(1382). منطق پارادوکسی اندیشه ژاک دریدا، شناخت، 10(39 و 40)، 128- 119.
نجومیان، امیرعلی(1385). تاریخ، زبان و روایت، پژوهشنامه علوم انسانی، 7(18)، 82- 59.
نجومیان، امیرعلی(1385). مفهوم دیگری در اندیشه ژاک دریدا، همایش ادبیات تطبیقی خودی از نگاه دیگری: دانشگاه تهران.
وینر، مایرون(1354). نوسازی جامعه، ترجمه مقدم مراغه‌ای، تهران: فرانکلین.
هانتینگتون، ساموئل(1375). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ اول، تهران: علم.
هتنه، بیورن(1392). تئوری توسعه و سه جهان، مترجم احمد موثقی، تهران: نشر قومس.
اله‌دادی، نفیسه و محمدعلی توانا(1396). خشونت در وضع طبیعی هابز: بازنمایی انواع خشونت در لویاتان، پژوهشنامه علوم سیاسی، 12(3)، 32-7.
الهی، همایون(1396). شناخت ماهیت و عملکرد امپریالیسم، تهران: نشر قومس.
Derrida, J (1974).Of Grammatology, trans. Gayatri Spivak, Baltimore: Johnd Hopkins University Press.
Derrida, J (1973). Speech and Phenomena, Northwestern University Press.
Derrida, J (1981). Positions, Trans. A, Bass, Chicago, University of Chicago Press.
Edwards, Ian (2003). Derrida s (Ir) Religion: A Theolory (of Difference), Duquesne University.
Snyder, David (1978) “Collective Violence: A Research Agenda and some strategic considerations”, The Journal of Conflict Resolution, Vol.22. pp. 499- 534.
Rostow, W. W. (1960). The stages of economic growth: A non-communist manifesto. Cambridge: Cambridge University Press.
Nedervin J, Pieters (2010), Development theory, reconstructions/deconstructions; SAGE: London.