The Impact of the Islamic Revolution on the Expansion and Development of the Culture of Resistance in the Middle East

Volume 9, Issue 4 - Serial Number 35
Winter 2026
Pages 247-272

Document Type : Original Independent Original Article

Author

Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Maragheh, Iran

Abstract
The culture of resistance, with its characteristics of flexibility, self-confidence, awakening, Islamism, independence, anti-oppression, anti-arrogance, and unity of the Islamic world, has its roots in God-centeredness and is one of the achievements of the Islamic Revolution. This culture, in the form of Islamic, jihadi, and liberation movements, has been a serious threat to the survival and interests of the colonizers. Therefore, the leaders of arrogance have always sought to destroy it by adopting various strategies and tactics. The present study, with a descriptive-analytical approach and inspired by the monotheistic vision of Imam Khomeini (RA), examines the impact of the Islamic Revolution on the expansion and development of the culture of resistance in the Middle East. The findings and results of the research show that understanding the culture of resistance means understanding the essence of the Islamic Revolution and understanding the depth of the constructive thinking of its leaders, who have always sought the unity and integrity of the Islamic world and the revival of Islamic civilization, and consider it an achievement that, by expanding and developing it, can defend the essence and geography of the Islamic world and force the enemies of the Islamic nation to surrender.

Keywords

Subjects
اسدی، حیدر؛ رجبی، هادی(1396). نقش فرهنگ مقاومت در امنیت داخلی جمهوری اسلامی ایران، سیاست، 4(16)، 104-87.
 افتخاری، اصغر؛ جانی­پور، محمد(1392). منابع قدرت نرم انقلاب ‌اسلامی  ایران. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 3(9). 23-46.
افتخاری، اصغر؛ حکیمی، محمد(1399). مختصات الگوی مقاومت اسلامی در منظومه فکری مقام معظم رهبری، پژوهش‌های سیاست اسلامی، 8(18)، 223- 201.
 انصاری، حمید(1385 ). توجه به خدا، حاکمیت ارزشها و بسط معنویت هدف نهایی امام خمینی (ره)، سایت اینترنتی: www.Imam Khomeini.
آبدار، اعظم(1403). واکاوی اربعین حسینی به عنوان نماد قدرت نرم در مفهوم مقاومت بر اساس آیات و روایات، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 225-249.
آگیدنز، آنتونی(1376). جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری،تهران، چ سوم، تهران: نشر نی.
بابی،سعید(1379). هراس بنیادین اروپامداری وظهور اسلام گرایی، ترجمه غلامرضا جمشیدی‌ها وموسی عنبری، تهران؛ دانشگاه تهران.
بیژنی، علی؛ یوسف­پور، احمد(1397). انقلاب ‌اسلامی  ایران، نقشه راه جهان گرایی در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، پژوهش­های راهبردی انقلاب اسلامی، 1(1)، 1-26.
  پالمر، مونتی(1372)، نگرش جدید به علم سیاست، ترجمه، منوچهر شجاعی، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.
توکلی، یعقوب(1388)، پژوهشی در تفکر و عملکرد جماعت اسلامی-اسلام‌گرایی در مصر، 
جعفرپیشه، مصطفی(1385)،امام خمینی و مبانی فکری حکومت اسلامی،  سایت اینترنتی: www.imam-khomeini.com/Maghalat/imam
حسینی زاده، ﺳﻴﺪﻣﺤﻤﺪ علی(1386). اﺳﻼم ﺳﻴﺎسی در اﻳﺮان، ﻗﻢ : داﻧﺸگاه ﻣﻔﻴﺪ.
خامنه ای، سیدعلی(1400). مقاومت اسلامی، 16 دیماه 1400، https://khamenei.ir
خامنه‌ای، 1399: https://www.tasnim.news
خامنه‌ای، سیدعلی(1390). بیانات و فرمایشات مقام معظم رهبری در اجلاس بین المللی بیداری اسلامی، تهران 16 شهریور 1390.
خامنه‌ای، سیدعلی،(1387)، بیانات و فرمایشات ایشان در دیدار با کارکنان و فرماندهان نیروی هوایی ارتش،19/11/1387.
خدوری، مجید(1369). گرایش‌های سیاسی در جهان عرب، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران، انتشارات،دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل.
خمینی (ره)- سید روح الله(1387). صحیفه نور (جلد 9)، تهران، موئسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
داودوندی، نصراله؛ زرگر، افشین؛ شیرزادی، رضا(1399). درآمدی تحلیلی بر انقلاب ‌اسلامی  ایران از منظر مدل جامع دولت- ملت سازی. مطالعات انقلاب اسلامی. 17(61). 59-82.
دبیری مهر، امیر(1392). مؤلّفه‌های فرهنگی مقاومت اسلامی در خاورمیانه، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، پژوهشکده باقرالعلوم.
درودیان،محمد،(1404). علت‌ و پیامدهای غافلگیری در جنگ ۱۲ روزه چه بود؟، فرارو،https://fararu.com.
دﻛﻤﺠﻴﺎن، هرایر(1377). ﺟﻨﺒﺶﻫﺎی اﺳﻼﻣی ﻣﻌﺎﺻﺮ در ﺟﻬﺎن ﻋﺮب، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﻤﻴﺪ اﺣﻤﺪی، ﺗﻬﺮان: ﻣﺆﺳﺴﻪ.ﻛﻴﻬﺎن.
دهشیری، محمدرضا(1382). امت سازی در پروژه انقلاب، زمانه، 2(17)، 135-105.
دهقانی، سیدجلال فیروزآبادی؛ شکری، مرتضی(1399). تحلیل ‌راهبرد ‌مقاومت‌ در ‌دیپلماسی ‌هسته‌ای جمهوری ‌اسلامی‌ ایران ‌بر ‌اساس ‌نظریه ‌فرهنگی ‌روابط‌ بین‌الملل، رهیافت‌های سیاسـی و بین‌المللی، دوره۱۲(1)، 42-13.
ذالنوری، مجتبی، اغتشاشات اخیر حاصل جنگ ادراکی دشمن و ضعف‌های اقتصادی داخل بود، خبرگزاری مهر، 5 بهمن 1404، www.mehrnews.com.
رکابیان، رشید و موسوی‌زاده، سید ابوالفضل(1403). «نظریه مقاومت» چارچوبی برای تحلیل گام دوم انقلاب اسلامی، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 35-60.
زارع، عباس( 1379). آخرین انقلاب قرن(مجموعه 25 گفتگو درباره انقلاب اسلامی)، قم، نشر معارف.
زکریایی، محمد علی(1389). فرهنگ مطهر،تهران، چ اول، انتشارات جامعه و فرهنگ.
ژیل، کپل(1366). پیامبر و فرعون،جنبش‌های نوین اسلامی در مصر، ترجمه حمید احمدی، تهران، نشر کیهان.
سالار، محمد(1391). غرب و بیداری اسلامی، بنیاد اندیشه اسلامی.
سایت خبری تسنیم(1400). اعتراضات و آشوب‌های آبان 98 ایران؛ غربی‌ها چگونه ماجرا را روایت کردند و چه حقایقی را پوشاندند؟، 29 آبان ماه 1400،com. Tasnimnews
سبحانی، جعفر(1385). ابعاد شخصیت حضرت امام خمینی (قدس سره)، سایت اینترنتی: www.Imam Khomeini
شفیعی­فر، محمد؛ خضری، احسان(1399). چارچوب تحلیلی انقلاب اسلامی؛ الگوی مفهومی چندعلیتی. پژوهش‌های انقلاب اسلامی. 9(32). 37-54.
صاحبی، محمدجواد(1370). اندیشه اصلاحی در نهضت های اسلامی، تهران انتشارات کهیان.
صفاتاج، مجید(1387). تحولات خاورمیانه پس از انقلاب اسلامی، انتشارات اردهال.
طاهری- سید مهدی(1388). مجموعه مقالات(بازخوانی تاثیرات انقلاب اسلامی ایران بر بیدای مسلمانان)، قم، انتشارات پژوهشگاه بین المللی المصطفی(ص).
طباطبائی، سیده سمیه( 1388). حزب الله، انتشارات روایت فتح.
عنایت، حمید(1362). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، تهران، انتشارات خوارزمی.
فهیمی، فاطمه (1390). بیداری اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری، به کوشش مهدی یزدان پناه، «مجموعه مقالات کوتاه دانشجویی»، تهران، انتشارات دفتر مطالعات فرهنگی و برنامه ریزی اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
الفی، محمدرضا (1389). مبانی اعتقادی اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) درباره تشکیل حکومت اسلامی،مجموعه مقالات همایش ملی مبانی نظری توسعه فرهنگی از دیدگاه امام خمینی(ره)، انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین- پیشوا.
الفی، محمدرضا(1390). پایداری و تداوم انقلاب ‌اسلامی  ایران در مواجهه با جنگ نرم آمریکا، مجموعه مقالات همایش داخلی هفته پژوهش، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه.
الفی، محمدرضا(1392). سیاست های راهبردی جمهوری اسلامی ایران در پایداری و پویایی بیداری اسلامی، همایش ملی بیداری اسلامی و افق های آینده،قم، انتشارات نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها - معاونت پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی.
الفی، محمدرضا(1392). نقش مدیران فرهنگی دانشگاه‌ها در مقابله با جنگ نرم، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 2(5).
الفی، محمدرضا(1396). تأثیرگذاری انقلاب اسلامی ایران در پایداری و پویایی فرآیند تکاملی بیداری اسلامی و تغییر معادلات قدرت در خاورمیانه، راهبرد سیاسی، 1(3)، 43-67.
الفی، محمدرضا؛ ساعدی، حجت الله(1387). اصول و مبانی علم سیاست، تبریز، انتشارات اختر.
قاسمی، بهزاد(1397). ژئوپلیتیک محور مقاومت و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بر اساس گفتمان انقلاب اسلامی، آفاق امنیت، 11(38)، 33-5.
قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران.
قنبری مله، زهرا(1403). تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر جبهه مقاومت و نقش آنان در شکوفایی تمدن اسلامی، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(2)، 200-219.
محجوب، مصباح(1391). حزب الله و رهبری سیدحسن نصرالله، ترجمه محمدرضا میرزاجان،  انتشارات موسسه فرهنگی هنری قدر ولایت.
محسنی، منوچهر.(1371). جامعه شناسی عمومی،چ یازدهم، تهران، انشتارات طهوری.
مطهری، مرتضی(1375). بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، چ بیست و یکم، انتشارات صدرا.
مهرداد، هرمز(1376). زمینه های جامعه شناسی سیاسی: جامعه پذیری سیاسی، تهران، شرکت انتشارات پاژنگ.
میر قادری، سید فضل الله؛ کیانی، حسین(1391). بن مایه‌های ادبیات مقاومت در قرآن، ادبیات دینی، 1(1)، 97-69.
نادری چلاو,محمد و جعفری,علی اکبر . (1403). حضور منطقه ای جمهوری اسلامی ایران و ارتقای منافع ملی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی, 5(4), 371-392.
ناظمی اردکانی، مهدی؛ خالدیان، صفرعلی(1397). مؤلفه های فرهنگی گفتمان مقاومت اسلامی در جهان اسلام، مطالعات سیاسی جهان اسلام، 7(26)، 86- 59.
نائینی سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، جنگ ۱۲ روزه، یک «جنگ فناورانه، موشکی و هوایی» تمام‌عیار بود، روز 26 آبان ماه 1404، https://www.mashreghnews.ir
نصیری، سوناز(1403). گفتمان انقلاب اسلامی و تأثیر آن بر محور مقاومت و شیعیان سوریه (2024- 2011)، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 395-410.
نوروزپور، مرتضی(1389). تحلیل اعتراض های سیاسی دی‌ماه 1396، پژوهشنامه علوم سیاسی، 14(4)، 220- 185.
یوسفی مقدم، محمدصادق(1399). جایگاه و اهداف مقاومت اسلامی از دیدگاه مفسران؛ با تاکید بر آیات جهاد، علوم سیاسی، 23(91)، 76-59.