The Role of Administrative Dispute Resolution in Strengthening Political Stability in Iran and Iraq

Volume 9, Issue 2 - Serial Number 33
Summer 2025
Pages 329-358

Document Type : Original Article from Result of Thesis

Authors

1 PhD student, Department of Public Law, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.

2 Professor, Department of Law, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran

3 Assistant Professor, Department of Law, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran

Abstract
The role of administrative dispute resolution in strengthening political stability is very important and key. Administrative disputes usually arise from conflicts of interest, different interpretations of laws, or structural inefficiencies within government agencies, which, if not properly addressed, can lead to public dissatisfaction, reduced trust in the political system, and ultimately political instability. The author, using a descriptive-analytical method, has concluded that political stability in the societies of Iran and Iraq is achieved when the governmental institutions of these countries can meet the material, cultural, and political needs of society and, by resolving administrative disputes, create a space for dialogue and interaction based on trust and understanding. This process prevents the emergence of instability and reinforces stability not through coercion but through the consent and participation of the people. Therefore, the role of legal and institutional mechanisms in resolving administrative disputes in the laws of Iran and Iraq is considered one of the most important factors in maintaining and strengthening political stability.

Keywords

Subjects
احمدی، حسین و معیدفر، سعید(1394). دموکراسی و ثبات سیاسی. مسائل اجتماعی ایران، 06(01). 07-35.
البیاتی، احمدهادی‏کریم(1401).  نظارت قضایی بر کار کنترل اداری مطالعه تطبیقی بین قانون عراق و ایران.  پایان نامه کارشناسی  ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
الحسیناوی، زهراء جوید یاسین(1402). نقش دادگاه ها در حل و فصل اختلافات تجاری از طریق میانجی گری مطالعه تطبیقی حقوق عراق و لبنان. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق
الخزاعی، وجدی صباح محمود(1400). گستره کارآمدی سیاست جنایی عراق در مبارزه با فساد مالی و اداری؛ بررسی تطبیقی. رساله دکتری تخصصی، دانشگاه خوارزمی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
المحنه، محمد حاکم عزوز(1400). نظارت قضایی و اداری بر کاهش جرم رشوه در بین کارکنان دولت مطالعه تطبیقی بین قانون عراق و ایران. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق
براتی، امیرنظام(1398). حکمرانی خوب و مبارزه با مفاسد اقتصادی(بررسی حقوق ضد فساد در نظام ملی و بین‏المللی). تهران: انتشارات مجد.
بی نا(1403). بحران عمیق بی اعتمادی‌مردم به دولت اقلیم کردستان عراق. منتشر شده در کردپرس. قابل      مشاهده در: https://www.kurdpress.com/news/2770408/
 بی نا(1397). ایران و افکار عمومی عراق. شماره 4134 - یکشنبه 24 تیر1397. منتشر شده در روزنامه       اعتماد.  قابل مشاهده در: https://www.etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/105711/
پرتوی، اصغر، مرادی، عباس، رفیعی، ابوالفضل(1403). اولویت بندی مؤلفه های ساختاری فساد اداری در    ایران معاصر. فصلنامه مطالعات راهبردی، 27: 87-109.
تماره‏محمدعباس، عباس، تماره، شاهی، محمدشریف، السلطانی، جعفر ناصر عبدالرضا، رئیسی، لیلا(1404). پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، 07(03). 151-130.
جاسم الشمری، عماد طه(1400). بررسی تطبیقی تشکیلات دادگاه های اداری در حقوق عراق اردن و ایران. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
جواد جواد، حمزه کاظم(1402). مشروعیت قرارداد اداری و مبانی حقوقی آن، مطالعه تطبیقی حقوق عراق و ایران. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
جهانگیری، سعید(1402). تبیین نقش ثبات سیاسی در نظریه حکمرانی خوب. منتشر شده در پایگاه مقالات سیویلیکا، قابل دسترسی در: https://civilica.com/note/2197
چوخاچی‏زاده‏مقدم، محمدباقر، علی‏نژاد، مهدی، امینی، داود(1392). ژئوپلیتیک قومی- مذهبی عراق و تاثیرآن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی. جغرافیا، 37(01). 88-101.
چمنیشورابی، سمیه(1398). سازوکار حل اختلاف در قراردادهای اداری. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه شیراز، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
خندان، عباس(1395). فساد سیاسی و اداری: تاثیرات متقابل و نقش عوامل اجتماعی. اقتصاد مقداری،13(04). 19-44.
حسینی احمدوندی، سیدپیام(1401). نگاهی حقوقی به حل اختلافات ناشی از قراردادهای اداری. پژوهش‏های حقوقی قانون یار، 05(18). 21-44.
خزایی، لیلا و پروین، خیرالله(1401). چگونگی مشروعیت قدرت و تأثیر آن بر رعایت حقوق شهروندی. مطالعات حقوقی، 07(17). 01-19.
خواجهسروی، غلامرضا(1388).  چارچوبی برای تحلیل رقابت و ثبات سیاسی با نگاهی به تجربه جمهوری اسلامی ایران. دانشگاه امام صادق (ع)، 18-19: 01-19.
رحمت الهی، حسین(1382). مشروعیت حکومت از دیدگاه اسلام و ماکس وبر. حقوق خصوصی، 01         (05).01-36.
زغیرعیدان، بتول، پورخاقان شاهرضایی، زینب، رویعی، محمد سالم کریم، شاهی، محمد شریف(1404). نقش            فساد اداری و سیاسی در افزایش جرایم کارکنان دولت در حقوق ایران و عراق. تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران، 04(02). 278-250.
سیمبر، رضا، فاضلی، سامان، رضاپور، دانیال(1400). منابع قدرت هوشمند جمهوری اسلامی ایران در عراق   پساداعش و تهدیدهای پیش‌ رو. دانش سیاسی، 34(01). 383-406.
ضیول، حیدر(1402). شفافیت و پاسخگویی در تصمیمات اداری، بررسی حقوقی رویه های نظارتی نوین، مطالعه تطبیقی حقوق عراق و ایران. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه قم، دانشکده حقوق.
عباسی، صدیقه(1402). موانع وجود شفافیت اداری در نظام حقوقی ایران. مطالعات حقوق آپادانا، 01(01). 20-34.
عبدعبد، ضیاءحمادی(1401). جایگاه حقوقی داور در قراردادهای اداری بررسی تطبیقی حقوق عراق و ایران. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
عبدالمحسن‏عبدالمحسن، علی شاکر(1402). نقش اصل شفافیت اداری در پیشگیری از فساد اداری مطالعه تحقیقی بین حقوق عراق و ایران. کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
عیسی‏بازید، ناجح، نیکخواه‏سرنقی، رضا، جعفرزاده، سیامک(1404). ابعاد اخلاقی فساد اداری و ارزیابی       چالش‏های فراروی سیاست جنایی تقنینی ایران و عراق در قبال آن. اخلاق در علوم و فناوری، (۲۰) :۷۰-۷۹.
فاضل‏فاضل، مصعب عبدالکریم(1402). سازماندهی فکری و حقوقی عناصر حکمرانی خوب در کشورهای اسلامی و غیراسلامی از منظر حقوق عمومی مطالعه تطبیقی بین عراق، ایران و انگلستان به عنوان الگو. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
فلاح‌زاده، علی‌محمد و علیدادزاده، روح‌اله(1398). نظارت قضایی بر آرای مراجع اختصاصی دادرسی اداری در ایران و لبنان. حقوق تطبیقی، 10(02). 639-644.
فلاحتی، سما، باباپور، محمد، نیکوند، شکرالله(1403). بررسی صلاحیت اتاق بازرگانی ایران و عراق در حل اختلافات غیر تجاری از دیدگاه فقه و حقوق اسلامی. آموزه‎‏های فقه و حقوق جزاء، 03(03). 99-136.
فقیه‏حبیبی، علی، محسنی، وجیهه، سرحان، هاشم محمد(1403). بررسی ساختار و حدود صلاحیت اداری استانداران با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و عراق. پژوهش های نوین حقوق اداری، 06(19). 01-29.
قاسم‏الدلام، حازم‏حمید(1400). اختلاف در قراردادهای اداری بین‏المللی و راه حل آنها در حقوق عراق و الجزایر. پایان نامه کارشناسی‏ارشد، پایان نامه کارشناسی‏ارشد دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق.
گرجی، علی اکبر(1389). عدالت رویه ای و تحول گرایی در لایحه آیین دادرسی دیوان عدالت اداری. پژوهش حقوق عمومی، 12(29). 351-386.
گودرزی، محسن، مبینی‎‏دهکردی، عبدالله، معظمی‏گودرزی، محمد(1401). تبیین پیشران های کلیدی آینده     روابط ایران و عراق در افق1410. آینده پژوهی انقلاب اسلامی، 08(30). 11-40.
مبارکی، مصطفی، عمادزاده، محمدکاظم، مسعود، غلامحسین(1398). شیوه‌های غیرترافعی حل اختلاف اداری در نظام‌های حقوقی معاصر. مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، 49(01). 39-56.
منتی، ایوب و هادیان، ناصر(1398). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال عراق از منظر موازنه تهدید(2018-2003). جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام، 07(15). 139-164.
محسنی، سیدمحمد، اشرفی، احمد، محمدزاده، علی(1401). بررسی مسئله ثبات سیاسی در کشور عراق طی سال های 2003 تا 2021( با ارائه راهکارهای رسانهای). پژوهشنامه رسانه بین‏الملل، 07(01). 261-283.
مرادی، جهانبخش و سهرابیان، اعظم(1401). دیپلماسی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در عراق جدید. مطالعات سیاست بین‏الملل، 02(03). 01-36.
موثقی، سید احمد و کرم‏زاده، مسلم(1390). بررسی تاثیر ثبات سیاسی بر توسعه. فصلنامه‏سیاست، 41(03). 321-340.
نوازنی، بهرام، عبادی، زهرا(1396). بررسی تأثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بر اهداف و منافع راهبردی آمریکا در عراق نوین. مطالعات راهبردی سیاست بین‏الملل، 01(01). 101-118.
وحیدبینش، محمد(1403). مؤلفه‌های ثبات سیاسی در جوامع توسعه‌نیافته. مطالعات سیاسی و روابط بین‌الملل، 01(02). 01-24.
أحمد، خلف(2016). القضاء الإداری. بغداد: مکتبة یادکار.
البنان، حسن محمد علی(2014). مبدا قابلیة قواعد المرافق العامة للتغییر والتطویر. بیروت: الناشر المرکز القومی للإصدارات القانونیة.
الجبوری، محمود خلف(2014). القضاء الاداری فی العراق وفق احدث التطورات التشریعیة والقضائیة. بغداد: دار المرتضی.
الشرنة، سعید(2008). ظاهرة غسیل الاموال وآلیا ت مکافحتها - دراسة حالة الجزائر، رسالة ماجستیر، کلیة     العلوم الاقتصادیة وعلم التسییر، جامعة الجزائر.
الطباخ، شریف احمد(2012). اثر الفساد الحکومی فی انتشار الجریمة، بغداد: دارالفکر الجامعی.
العنزی، عوض خلف، الصالح، بسماة محمد(2018). إثر القیم و الأخلاقیات الوظیفیاة علی أداء الموظف العام فی بعض المنظمات العامة فی الکویت. بغداد: مطبعة الرشاد.
العیساوی، عبدالأمیرکاظم‏عماش(2012). السیاسة الجنائیة لجرائم الفساد الاداری و المالی فی القانون العراقی(دراسة مقارنة). رسالة ماجستیر مقدمة الی کلیة القانون. جامعة بابل.
الفتلاوی، امجدناظم‏صاحب(2010). اختصاص هیئة النزاهة فی التحری و التحقیق فی قضایا الفساد الحکومی. رسالة ماجستیر مقدمة الی کلیة القانون، جامعة بابل.
بطیخ، رمضان و العجارمة، نوفان(2012). مبادئ القانون الإداری فی المملکة الأردنیة الهاشمیة. الکتاب الأول، عمان: دارإثراء للنشر والتوزیع.
خلیفة، عبد العزیز(2016). أصول اجراءات الاثبات فی الخصومة الاداریة. القاهرة: دار القانون.
سلمان، تغرید داؤد(2015). الفساد الإداری والمالی فی العراق وأثره الاقتصادی والاجتماعی. بحث منشور فی مجلة الغری للعلوم الاقتصادیة والإداریة کلیة الإدارة، 10(3). 23-34.
صفاء، جبار الدیری(2015). جریمة الکسب غیر المشروع فی التشریع العراقی. رسالة ماجستیر، جامعة کربلا.
عبدالرحمن، احمد شوقی محمد(2018). عقود المعاوضة وعقود التبرع. القاهرة: دار النهضة العربیة.
عبدالطیف، سامر مؤید(2014). نحو استراتیجیة فاعلة لمکافحة الفساد الإداری فی العراق. مجلة رسالة الحقوق، 01: 116-130.
عودة، لحیف هیثم(2016). الفساد وآلیات الوقایة منه فی إطار الاتفاقیات الدولیة والقانون العراقی و المقارن. أطروحة دکتوراه، جامعة الموصل.
غیدان، إسماعیل صعصاع(2012). الإدارة اللامرکزیة الإقلیمیة فی القانون العراقی. بحث منشور فی مجلة القادسیة للقانون والعلوم السیاسیة، 4(5). 21-23. 11.
لیلو، مازن راضی(2015).  القضاء الإداری، دراسة لأسس ومبادئ القضاء الإداری فی العراق. بغداد: المؤسسة الحدیثة للکتاب.