ازمصائب بزرگ بشری درطول تاریخ ، ظهور وبروزتفکرجبرگرایانه درامرحکومت وحاکمیت است که علت پیدایی ودر بسیاری موارد سبب پایایی حکومت های خودکامه شده است. سرّ بروز این رویکرد درجوامع بشری ، بطور کلی دوچیز است : یکی شبهه علمی آمیخته با تحجّر ، یعنی فهم ودرک نادرست وتفسیر وتاویل ناصواب وغیر منطقی از مفاهیم وآموزه های اصیل وبنیادین شریعت ودین است ودیگری شهوت عملی یعنی انگیزه حکمرانی ، تسلّط وتغّلب بر مردم باانتساب سلطنت وحکومت به اراده الهی وتقدیر وسرنوشت خداوندی . به عبارت دیگر راه ورسم همه حکومت های جبّار وفاسد این است که برای ادامه خود کامگی ، مردم را درسطح پایینی ازفکرواندیشه نگه دارند وبه طرق مختلف آنها را تحمیق کنند و پیوسته ازحقایق ، ارزشها واندیشه های اصیل دورنگه دارند. چراکه بیدارشدن ملّتها ، آگاهی ورشد فکری آنها، بزرگترین خطر برای حکومت های خودکامه است.استخفاف عقول به منظور استعمار فکری وعملی ملتها، روش حکومت ها وسلاطین خودکامه است که برای مردم در امر حکومت ، جایگاهی جز فرمانبری قائل نیستند.در این نوشتار به قرابت اندیشه جبرگرایانه ی چند تن از پیشقراولان در عالم غرب مسیحیّت وشرق اسلام ، در باب چگونگی ظهور وبروز حکومت ،حاکمیت وجایگاه مردم ، پرداخته می شود.