The position of human knowledge in the administration of the Islamic system according to the methodology of jurisprudence with an emphasis on the opinions of Imam Khomeini (RA)

Volume 7, Issue 4 - Serial Number 27
Autumn 2023
Pages 109-133

Document Type : Original Independent Original Article

Author

Assistant Professor of Political Jurisprudence at Shahid Beheshti University and Professor of Jurisprudence

Abstract
One of the challenging issues after the Islamic revolution is the place of human knowledge and expertise in the administration of the Islamic system. Some consider jurisprudential management to be in contrast with scientific management, while others consider the consideration of society's interests and attention to human experience as the secularization of government. The purpose of this article is to explain the position of expertise in the administration of the Islamic system based on the methodology of jurisprudence with an emphasis on the opinions of Imam Khomeini (RA), and the claim of this article is that according to Imam Khomeini (RA), jurisprudential management is not in contrast with scientific management, and referring to reason and human experience in the administration of Islamic society does not mean the secularization of religion, but the necessity of Implementation of Sharia law.

To prove this claim, first by describing the opinions of the Scholars of principles of jurisprudence regarding the authority of human knowledge in this field; Then, by examining the areas of administration of the Islamic society, we have analyzed the essentials of these basics in the administration of the Islamic system.

Keywords

Subjects
ابن منظور، محمد بن مکرم(1414ق). لسان العرب(چاپ سوم). بیروت: دارالفکر.
آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین(1409ق). کفایة الأصول(چاپ اول). قم: آل‌البیت(ع).
استرآبادی، محمد امین و موسوی عاملی، سید نور الدین(1426ق). الفوائد المدنیة و بذیله الشواهد المکیة(چاپ دوم). قم: دفتر انتشارات اسلامى.
انصارى، مرتضى بن محمدامین(1415ق) کتاب المکاسب(چاپ اول). قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
انصارى، مرتضى بن محمدامین(1416ق). فرائد الاُصول(چاپ پنجم). قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
ایران(1386). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران(چاپ سوم). قم: حقوق اسلامی.
ایروانى، على بن عبد الحسین نجفى(1406ق). حاشیة المکاسب (چاپ اول). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
ایمان، محمدتقی(1391). فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی(چاپ اول). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
آینده بان(1396). گزارش آینده پژوهی ایران 1396، تهران: مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری و گروه تحقیقاتی آینده بان قابل دسترس در http://www.ayandeban.ir/iran1396
باباپور، محمدمهدی و جعفرزاده، علی(1393). تبیین و نقد انگاره «عدم کارآیی مدیریت فقهی در قبال مدیریت علمی» با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(‌س)، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 3(10)، 71-94.
بجنوردى، سید حسن بن آقا بزرگ موسوى(1419ق). القواعد الفقهیة(چاپ اول). قم: نشر الهادی.
بدرى، تحسین(1428ق). معجم مفردات أصول الفقه المقارن(چاپ اول). تهران: المشرق للثقافه و النشر.
پارسانیا، محمود(1389). روش‌شناسی انتقادی حکمت صدرایی(چاپ اول). قم: کتاب فردا.
جلالی اصل،‌ هادی(1400). روش‌شناسی علوم سیاسی بر اساس رابطه عقل و نقل(چاپ اول). قم: دانشگاه باقرالعلوم(‌ع).
جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود‌هاشمى شاهرودی(1426ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام(چاپ اول). قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت(ع).
جوادی آملی، عبدالله(1387). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی(چاپ سوم). قم: نشر اسراء.
حجاریان، سعید(1380). از شاهد قدسی تاشاهد بازاری(چاپ اول). تهران: طرح نو.
حرّ عاملى، محمد بن حسن(1403ق). الفوائد الطوسیة(چاپ اول). قم: چاپخانه علمیه.
حسینی شیرازی، سید محمد(1426ق). الوصول إلی کفایة الأصول(چاپ سوم). قم: انتشارات دارالحکمة.
حقیقت، سید صادق(1387). روش‌شناسی علوم سیاسی(چاپ دوم). قم: انتشارات دانشگاه مفید.
حکیم، محمد سعید طباطبایى(1428ق). الکافی فی أصول الفقه(چاپ چهارم). بیروت: دارالهلال.
حکیم، سید محسن طباطبایى(1416ق). مستمسک العروة الوثقى(چاپ اول). قم: مؤسسة دار التفسیر.
حکیم، محمد تقى بن محمد سعید(1418ق). الأصول العامة فی الفقه المقارن(چاپ دوم). قم: مجمع جهانی اهل بیت(ع).
خمینی، سید روح اللّه(1375). التعادل و التراجیح(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح اللّه(1376«الف»). الإجتهاد و التقلید(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح اللّه(1376«ب»). تنقیح الأصول. حسین تقوی اشتهاردی، مقرر. (چاپ اول). تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینی‏.
خمینی، سید روح اللّه(1376«ج»). جواهر الاصول، محمدحسن مرتضوی لنگرودی، مقرر. (چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح اللّه(1378). صحیفه امام(چاپ اول). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح اللّه(1379) تحریر الوسیلة(چاپ اول). قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلم.
خمینی، سید روح اللّه(1381). الإستصحاب(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح اللّه(1385). ولایت فقیه(چاپ سیزدهم). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خمینی، سید روح اللّه(1410ق). الرسائل(چاپ اول). قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان‏.
خمینی، سید روح اللّه(1418ق). کتاب البیع (تقریرات، للخرم‌آبادى) (چاپ اول). قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خمینی، سید روح اللّه(1421ق«الف»). کتاب البیع(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خمینی، سید روح اللّه(1421ق«ب»). کتاب الطهارة(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خمینی، سید روح اللّه(1430ق). محاضرات فی الأصول(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خویی، سید ابوالقاسم موسوی(1418‍ق). التنقیح فی شرح العروة الوثقى(چاپ اول). قم: تحت اشراف جناب آقاى لطفى.
خویی، سید ابوالقاسم موسوی(1418ق). موسوعة الإمام الخوئی(چاپ اول). قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
خویی، سید ابوالقاسم موسوی(1422ق). محاضرات فى أصول الفقه، محمد اسحاق فیاض(چاپ اول). قم: طبع موسسة احیاء آثار السید الخوئی.
خویی، سید ابوالقاسم موسوی(1422ق). مصباح الأصول، تقریرات محمد سرور واعظ حسینى بهسودى(چاپ اول). قم: موسسة إحیاء آثار السید الخوئی.
روحانى، محمد(1413ق). منتقى الأصول(چاپ اول). قم: دفتر آیت الله سید محمد حسینی روحانی‏.
روحانی، محمدصادق(1382). زبدة الأصول‏(چاپ دوم). تهران: حدیث دل‏.
سبحانی تبریزی، جعفر(1383). رسائل اصولیة(چاپ اول). قم: مؤسسه امام صادق(ع).
سروش، عبدالکریم(1368). جامه تهذیب بر تن احیا، فرهنگ، 3(4 و 5).
سروش، عبدالکریم(1374). خدمات و محسنات دین، کیان، 5(27).
سروش، عبدالکریم(1377). دین اقلی و اکثری، کیان، 8(41).
شهرکانی، ابراهیم اسماعیل(1430ق). معجم المصطلحات الفقهیة(چاپ اول). قم: ذوی القربی.
شیرازی، سید محمد حسینى(بی تا). إیصال الطالب إلى المکاسب(چاپ اول). منشورات اعلمى، تهران - ایران.
صاحب الجواهر(1404ق). محمد حسن نجفى، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام(چاپ هفتم). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
صالحى مازندارنى، اسماعیل(1382). شرح کفایة الأصول(چاپ اول). قم: صالحان.
صدر، سید محمدباقر(1417ق). بحوث فی علم الأصول‏، حسن عبدالساتر، مقرر ‏(چاپ اول). بیروت: الدارالإسلامیة.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم‌(1981م). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة(چاپ سوم). بیروت: دار إحیاء التراث العربی‌.
الطوسی، الخواجة نصیرالدین(1361). اساس الإقتباس(چاپ سوم). محمدتقی مدرسی رضوی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
علیدوست، ابوالقاسم(1388). فقه و عرف(چاپ چهارم). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و‌اندیشه اسلامی.
فراهیدی، خلیل بن احمد(1410ق). کتاب العین(چاپ دوم). قم: هجرت.
فکور، علی؛ شیرخانی، علی و ترابی، محمد(1400). نقد و بررسی مولفه‌های مدیریت فقهی، پژوهش‌های اعتقادی-کلامی، 11(44)، 199-226.
گلپایگانی، سید محمد رضا(1413ق). إرشاد السائل(چاپ دوم). بیروت: دارالصفوة.
لارى شیرازى، عبد الحسین(1418ق). التعلیقة على فرائد الأصول(چاپ اول). قم: اللجنه العلمیه للموتمر.
مجتهد شبستری، محمد(1400). چرا دوران علم اصول و اجتهاد سپری شده است، قابل دسترس در: http://mohammadmojtahedshabestari.com
مرکز اطلاعات و مدارک اسلامى(1389). فرهنگ نامه اصول فقه(چاپ اول). قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی‏.
مشکینى اردبیلى، علی(1374). اصطلاحات الأصول و معظم أبحاثها(چاپ ششم). قم: الهادی.
مشکانی سبزواری، عباسعلی؛ نیک‌بین، مهدی؛ رهدار، احمد و مشکانی، محمدرضا(1392). فقه حکومتی؛ نرم افزار نهایی مدیریت جامعه در فرایند تکاملی انقلاب اسلامی، اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 2(2)، 45-67.
مصباح یزدی، محمد تقی(1383).  آموزش فلسفه(چاپ ششم). تهران: انتشارات امیرکبیر.
مظفر، محمدرضا(1430ق).  أصول الفقه(چاپ پنجم). قم: موسسه النشر الاسلامی‏.
مظفر، محمدرضا(بی‌تا). حاشیة المظفر على المکاسب(چاپ اول). قم: حبیب.
مکارم شیرازی، ناصر(1380). بحوث فقهیة‌هامة(چاپ اول). قم: مدرسة الإمام علی بن أبی‌طالب ع.
منتظری نجف‌آبادى، حسین على(1384). مجمع الفوائد(چاپ اول). قم: نشر سایه‏.
میرزاى قمى، ابوالقاسم بن محمدحسن(1430ق). القوانین المحکمة فی الأصول(چاپ اول). قم: احیاء الکتب الاسلامیه‏.
نائینی، میرزا محمد حسین(1352). أجود التقریرات(چاپ اول). قم: مطبعة العرفان.
نائینی، میرزا محمد حسین(1376). فوائد الاُصول(چاپ اول). قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
یزدى، سید محمدکاظم طباطبایى(1418ق). العروة الوثقى مع تعلیقات السید مصطفى الخمینی(چاپ اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.