نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 دانشیار روابط بین الملل دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه، تهران، ایران.

3 استادیار روابط بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق، تهران، ایران

چکیده

برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) یکی از اتفاقات حقوقی و بین المللی مهم در تاریخ روابط بین الملل در حوزه علوم و فناوری هسته‌ای محسوب می‌شود. در پی امضای این سند، قطعنامه 2231 شورای امنیت به تصویب رسید که بر اساس آن، تحریم‌های قبلی شورای امنیت لغو شد و کشورهای امضا کننده برجام، موظف به اجرای کامل تعهدات مندرج در آن شدند. اما طولی نکشید که ریاست جمهوری جدید آمریکا دونالد ترامپ علی رغم پایبندی اروپایی‌ها به برجام ناسازگاری خود با توافق چند جانبه بین المللی هسته‌ای ایران را آشکار ساخت و در نهایت در 18 اردیبهشت ماه 1397 دولت ایالات متحده آمریکا رسماً از برجام خارج و بازگشت تحریم‌ها به صورت گذشته را اعلام نمود. از این رو این پژوهش در صدد است تا به این پرسش پاسخ دهد که تبعات سیاسی- حقوقی خروج آمریکا از برجام چیست؟ در پاسخ به این پرسش این فرضیه مورد آزمون قرار می‌گیرد که علی رغم این که دولت ایالات متحده آمریکا اصرار دارد که برجام یک معاهده بین المللی نیست متعاقب تصویب قطعنامه 2231 شورای امنیت سند برجام یک موافقت نامه بین المللی است و خروج آمریکا از برجام هرچند باتوجه به ماهیت حقوقی آن تحت عنوان موافقت نامه چند جانبه، پیامد حقوقی الزام آوری ندارد ولی به لحاظ سیاسی اعتبار و جایگاه آمریکا را در نظام بین الملل کاهش می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The legal-political Nature of the United States Exit of the Joint Comprehensive Plan of Action

نویسندگان [English]

  • akram salehi 1
  • mohammadreza dehshiri 2
  • rahmat hajimineh 3

1 PhD student in International Relations, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran

2 Associate Professor of International Relations, Faculty of International Relations, Ministry of Foreign Affairs, Tehran, Iran.

3 Assistant Professor of International Relations, Islamic Azad University, East Tehran Branch, Tehran, Iran

چکیده [English]

Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) is one of the important legal and international events in the international relations history in the field of nuclear science and technology. This international agreement, which was the result of two years formal and intensive negotiations, was signed between Iran and 5+1 countries on July 14, 2015 in Vienna and was enforced on January 16, 2016. Following the signing of this document, the Security Council resolution 2231legislated. According to this resolution, previous Security Council sanctions have been canceled and JCPOA signatory countries were forced to implement the commitments which were inserted on it. However, it did not take long time that the new president of America, Donald Trump, revealed his incompatibility with Iran's multilateral international nuclear agreement, in spite of the European commitment to JCPOA. Finally on May 8, 2018 the United States government officially gets out of the Joint Comprehensive Plan of Action and announced the resumption of sanctions like before. Therefore, this study tries to answer this question that, what are the legal-political consequences of the US exit from the Joint Comprehensive Plan of Action? In order to answer this question this hypothesis examined that in spite of the United States government insists that the Joint Comprehensive Plan of Action is not an international treaty, following the ratification the Security Council resolution 2231l the Joint Comprehensive Plan of Action is an international agreement. Although the US exit of the JCPOA due to its legal nature named the multilateral agreement, has no legal consequence. However, politically, it decreases the credit and position of the United States in the international system. The research method will be in this study descriptive-analytic with a legal approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA)
  • International Law
  • United Nations Security Council Resolution 2231
  • Political agreement
  • Donald Trump
خبرگزاری تسنیم (21/7/1394). متن طرح اقدام متناسب دولت در اجرای برجام.
خبرگزاری تسنیم (29/1/1395). متن کامل اولین گزارش وزارت امور خارجه به مجلس درباره اجرای برجام.
خبرگزاری تسنیم (26/5/1395). متن کامل اولین گزارش وزارت امور خارجه به مجلس درباره اجرای برجام.
دپارتمان حقوقی(1397). منشور سازمان ملل متحد– اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری، بابلسر: کتاب آوا.
دلخوش، علیرضا (1390). مقابله با جرائم بین المللی، تعهد دولتها به همکاری، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
دلخوش، علیرضا (1396). «برجام و پسا برجام از دیدگاه حقوق بین الملل»، فصلنامه سیاست خارجی، سال سی و یکم، شماره 1.
رضایی پیش رباط، صالح (1395). دستاوردهای حقوقی برجام،  برجام: سیاست ها دستاوردها و الزامات، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
سادات میدانی، حسین (1394). «برجام سندی داوطلبانه و غیرالزام آور»، دیپلماسی ایرانی، یکشنبه 15 شهریور.
سند برجام (برنامه جامع اقدام مشترک)
فتاحی زفرقندی، علی (1394). بررسی ابعاد حقوقی برجام در نظام جمهوری اسلامی ایران، پژوهشکده شورای نگهبان، 10/6/94.
عابدینی، عبدالله (1395). «مقایسه تحریم تسلیحاتی علیه ایران در قطعنامه 2231 و قطعنامه های پیش از آن» ،فصلنامه مطالعات راهبردی، سال نوزده، شماره دوم.
گزارش راهبردی، شماره 319، مرکز تحریمهای اتحادیه اروپا علیه ایران: ابعاد، دلایل و پیامدها.
ملأ کریمی، امید؛ جلالی، محمود؛ رئیسی، لیلا (1396). «تحلیل حقوقی قطعنامه 2231 شورای امنیت و بررسی رابطه آن با برجام»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 47، شماره 4.
ملأ کریمی، امید؛ جلالی، محمود (1394). «ماهیت برجام از منظر حقوق بین الملل»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 47، شماره 1.
نصری، محسن (1394). شکوه ملی در فن آوری هسته ایی، اصفهان: حدیث راه عشق.
Center of Science and Education.
Implementation  of  the  NPT  Safeguards  Agreement  and  relevant  provisions  of Security  Council  resolutions in  the  Islamic  Republic  of  Iran  Report  by  the Director General, GOV/2011/65Date: 8 November 2011
Instruments”, Journal of Politics and Law, Vol. 9, No. 3, Published by Canadian
Mardani,  N.  &  Hooshmand,  M.M  (2016)  “JCPOA:  A  Dialectical  Paradigm  of  Treaty and other International Nader Marandi & Mohammad Mehdi Hooshmand, (2016), "JCPOA; A Dialectical Paradigm of Treaty and other International Instruments", Journal of Politics and Law,  Vol.9,  No.  3,  Published  by  Canadian  Center  of  Science  and  Education, 2016.3.ICJ,4102New York Times, 14 July
http://iuvmpress.com/fa/2093
http://www.irna.ir/fa/News/82924945
https://article.tebyan.net/423264
https://donya-e-eqtesad.com
https://www.boulevard-exterieur.com/Trump-l-Iran-l-Europe-la-revolte-des-agneaux.html
https://www.ifri.org/sites/default/files/atoms/files/gomart_et_al_l_amerique_ne_se_resume_pas_a_trump_2018.pd
https://www.tsa-algerie.com/iran-gaza-commerce-leurope-et-les-etats-unis-au-bord-de-la-rupture/.)
Statement  by  France,  Germany,  United  Kingdom,  United  States  and  the  High Representative of the European Union for Foreign Affairs and Security Policy on Post-JCPOA Business with Iran", Bruxelles, 19/05/2016,
https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/ 2788_en
https://www.eghtesadnews.com
http://qodsna.com/fa/313455
http://fa.alalam.ir/news
https://ir.sputniknews.com/world/2018
http://fa.euronews.com/2018/07/18/iran-international-court-of-justice-instituted-proceedings-against-the-united-states-nucl
https://www.isna.ir/news/97071106566/