ناشر: انتشارات نگاه راهبردی با همکاری انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران فصلنامه علمی راهبرد سیاسی 2588-4565 10 1 2026 05 22 Palestinian right to self-determination Geopolitics Resistance to unilateralism حق تعیین سرنوشت فلسطین ژئوپلیتیک مقاومت در برابر یکجانبه گرایی 33 54 244397 FA مهدی حیدریان دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران علیرضا محرابی استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2026 02 10 especially in the context of the conflicts between Israel and Palestine. The concept of geopolitics of resistance is analyzed as a political and social strategy against occupation and inequalities. Then, emphasizing the history of political and social developments in this region, the role of physical and human geography in shaping the national identity and resistance of the Palestinians and Israel's defense strategies is examined. Within the theoretical framework of critical geopolitics and relying on the resistance-centered international law approach, it is argued that the right to self-determination has become, beyond a mere legal principle, a strategic tool in the hands of resistance actors through which they challenge the political legitimacy of the Israeli occupation, increase the international costs of Tel Aviv's unilateralism, and normalize the discourse of resistance. This research shows how the right to self-determination has transformed from a passive legal demand into an active tool of activism in the following areas: in the symbolic field by reviving the historical narrative of the right of return, in the institutional field by referring the issue to the International Court of Justice, and in the operational field by aligning the diplomacy of regional countries in condemning the violation of Palestinian rights. <span dir="RTL" lang="FA">این مقاله به بررسی تبیین ژئوپلیتیک جغرافیای مقاومت در خاورمیانه به ویژه در زمینه تضادهای میان اسرائیل و فلسطین می‌پردازد. در ابتدا مفهوم ژئوپلیتیک مقاومت به عنوان یک استراتژی سیاسی و اجتماعی در برابر اشغال و نابرابری‌ها تحلیل می‌شود. سپس با تاکید بر تاریخچه تحولات سیاسی و اجتماعی در این منطقه، به بررسی نقش جغرافیای فیزیکی و انسانی در شکل‌دهی به هویت ملی و مقاومت فلسطینیان و استراتژی های دفاعی اسرائیل پرداخته می شود. در چارچوب نظری ژئوپلیتیک انتقادی و با اتکا به رهیافت حقوق بین الملل مقاومت محور، استدلال می شود که حق تعیین سرنوشت فراتر از اصل حقوقی صرف به یک ابزار راهبردی در دستان بازیگران مقاومت تبدیل شده است که از طریق آن، مشروعیت سیاسی اشغالگری اسرائیل را به چالش کشیده، هزینه‌های بین‌المللی یکجانبه گرایی تل آویو را افزایش داده و گفتمان مقاومت را هنجارمند می‌سازند. این پژوهش نشان می دهد که چگونه حق تعیین سرنوشت از یک مطالبه حقوقی منفعل به یک ابزار کنشگری فعال در عرصه های زیر تبدیل شده است: در عرصه نمادین، با احیای روایت تاریخی حق بازگشت؛ در عرصه نهادی، با ارجاع موضوع به دیوان بین‌المللی دادگستری و شورای حقوق بشر و در عرصه عملیاتی، با همسو کردن دیپلماسی کشورهای منطقه در محکومیت نقض حقوق فلسطینیان می‌باشد. عوامل مختلفی از جمله تاریخ، سیاست، اقتصاد و دین در شکل گیری جغرافیای مقاومت موثر بوده‌اند. در این مقاله با تحلیل عوامل جغرافیایی، سیاسی و ایدئولوژیکی تاثیر جغرافیا بر شکل گیری، استراتژی‌ها و تحولات مقاومت فلسطینی مورد مطالعه قرار می دهد. بنابر این تداوم این روند، پروژه یکجانبه گرایی اسرائیل را در تناقضی پارادوکسیکال با اصول مسلم حقوق بین‌الملل قرار داده و آینده تحقق آرمان فلسطین را از گفتمان شکست به گفتمان امید و تاب آوری هدایت می‌کند</span> https://www.rahbordsyasi.ir/article_244397_023d7f0ae3430923c76f374ad95faab3.pdf