ناشر: انتشارات نگاه راهبردی با همکاری انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران فصلنامه علمی راهبرد سیاسی 2588-4565 10 1 2026 05 22 Sustainable Development, Environmental Crisis, and Water Resources in West Asia: Opportunities and Challenges توسعه پایدار، بحران زیست محیطی و منابع آب در غرب آسیا: فرصت ها و چالش 81 103 242928 FA کامران لطفی استادیار و عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران رحمان حریری استادیار و عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0000-0001-9799-8943 Journal Article 2025 10 22 Water resources management is one of the fundamental challenges in today's world, which has become increasingly complex due to climate change, population growth, and the expansion of industrial activities. Given the limited availability of freshwater resources (only 50 percent is available) and the intensification of water stress (720 million people live in critical areas), this research attempts to examine the dual role of artificial intelligence in water resources management and environmental sustainability, with an emphasis on arid and semi-arid regions such as West Asia; because artificial intelligence has become a useful tool in various fields, including environmental sciences. Therefore, artificial intelligence acts as a two-way technology. On the one hand, by providing smart solutions in water quality monitoring, drought prediction, irrigation optimization (30 percent reduction in agricultural water consumption), and leakage detection (prevention of 95 percent of urban waste), it plays a key role in achieving sustainable development goals such as clean water and climate action. On the other hand, the development of AI infrastructure, especially data centers, is exacerbating the resource crisis, consuming millions of liters of water for cooling annually and accounting for 1.5% of global electricity. Training large models such as Chat. مدیریت منابع آب یکی از چالشهای اساسی در جهان امروز است که بهدلیل تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و گسترش فعالیتهای صنعتی، پیچیدگی فزایندهای یافته است. با توجه به محدودیت منابع آب شیرین (تنها50 درصد قابل دسترس) و تشدید تنش آبی (زندگی ۷۲۰ میلیون نفر در مناطق بحرانی)، این پژوهش تلاش دارد تا به بررسی نقش دوگانه هوش مصنوعی در مدیریت منابع آب و پایداری زیست محیطی با تأکید بر مناطق خشک و نیمه خشک مانند نظیر غرب آسیا بپردازد؛ چراکه هوشمصنوعی بهابزاری سودمند در حوزههای مختلف از جمله علوم محیط زیست تبدیل شده است. از اینرو، هوشمصنوعی بهعنوان فناوری دوسویه عمل میکند از یکسو با ارائه راهکارهای هوشمند در پایش کیفیت آب، پیش بینی خشکسالی، بهینهسازی آبیاری (کاهش 30 درصد مصرف آب کشاورزی) و تشخیص نشت (جلوگیری از 95درصد هدررفت شهری)، نقشی کلیدی در تحقق اهداف توسعه پایدار مانند آب پاک و اقدامات اقلیمی ایفا میکند. از سوی دیگر، توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی بهویژه دیتاسنترها، با مصرف سالانه میلیونها لیتر آب برای خنک سازی و سهم ۱.۵ درصدی از برق جهانی، بحران منابع را تشدید میکند. آموزش مدلهای بزرگی مانند چت. جی. بی. تی معادل مصرف آب هزاران نفر است و پیشبینی میشود که مصرف آب دیتاسنترها تا سال ۲۰۲۷ به ۴.۲-۶.۶ میلیارد مترمکعب برسد. همچنین، تولید زبالههای الکترونیکی (پیش بینی ۱۲۰ میلیون تنی تا ۲۰۵۰) و تأثیرات اکولوژیک استقرار دیتاسنترها در مناطق کم برخوردار، چالشهای جدی ایجاد میکنند. نتایج پژوهش، راهکارهایی پیشنهادی شامل تدوین استانداردهای سبز برای دیتاسنترها (کاهش۹۰ درصد مصرف آب با فناوریهای غیرآبی)، توسعه الگوریتمهای کم مصرف، توزیع عادلانه، بار محاسباتی در مناطق پرآب و سیاستگذاری مبتنی بر شفافیت مصرف منابع است. این پژوهش از روش تحقیق کیفی بهرهگرفته و همگرایی نظریه توسعه پایدار با فناوری هوش مصنوعی، را مستلزم تعادل بین نوآوری و مسئولیتپذیری اکولوژیک میداند.

https://www.rahbordsyasi.ir/article_242928_8f56b9d83860cd434403ff98b17a0b2e.pdf