ناشر: انتشارات نگاه راهبردی با همکاری انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران فصلنامه علمی راهبرد سیاسی 2588-4565 9 1 2025 05 22 Analytical study of the components of Islamic awakening from the perspective of the Supreme Leader بررسی تحلیلی مولفه های بیداری اسلامی از منظر مقام معظم رهبری 53 72 222489 FA سید علی محمد موسوی استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی (ره)، تهران، ایران 0009-0007-3543-2443 Journal Article 2025 05 10 This study aims to explore the fundamental components of the Islamic awakening discourse in the thought of the Supreme Leader, through content analysis of his statements and texts. The findings show that Islamic awakening in his intellectual system is a multidimensional discourse that is shaped around the central signifier of "revival of Islamic civilization" with a focus on rationality, science, and ethics. The key components of this discourse include: 1) revival of Islamic identity as the basis for the fight against modern colonialism, 2) resistance to cultural invasion and anti-arrogance, 3) religious democracy relying on the participation of elites and seminaries, and 4) software movement and production of science within the framework of religious values. From his perspective, the realization of this discourse requires the triple coordination of "intellectual elites", "religious institutions", and "people" at the domestic, regional, and global levels.Using Fairclough's critical discourse analysis method and Laclau and Mouffe's hegemony theory, the present study examines the challenges facing this discourse at two levels: internal damage (ideological weakness, leadership-people disconnect) and external threats (colonial strategies such as division and offering deviant alternatives). The results indicate that Islamic civilization depends on redefining concepts such as social justice, Mahdism, and این پژوهش با هدف واکاوی مولفه‌های بنیادین گفتمان بیداری اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری، از طریق تحلیل محتوای بیانات و متون ایشان انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد بیداری اسلامی در منظومه فکری ایشان، گفتمانی چندبُعدی است که حول دال مرکزی «احیای تمدن اسلامی» با محوریت عقلانیت، علم و اخلاق شکل می‌گیرد. مولفه‌های کلیدی این گفتمان شامل: ۱) احیای هویت اسلامی به‌مثابه پایه مبارزه با استعمار نوین، ۲) مقاومت در برابر تهاجم فرهنگی و استکبارستیزی، ۳) مردمسالاری دینی با تکیه بر مشارکت نخبگان و حوزه‌های علمیه، و ۴) جنبش نرم‌افزاری و تولید علم در چارچوب ارزش‌های دینی است. از منظر ایشان، تحقق این گفتمان نیازمند هماهنگی سه‌گانه «نخبگان فکری»، «نهادهای دینی» و «مردم» در سطوح داخلی، منطقه‌ای و جهانی است. پژوهش حاضر با روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف و نظریه هژمونی لاکلا و موفه، چالش‌های پیشِروی این گفتمان را در دو سطح آسیب‌های درونی (ضعف ایدئولوژیک، گسست رهبری-مردم) و تهدیدهای بیرونی (راهبردهای استعماری نظیر تفرقه‌افکنی و ارائه بدیل‌های انحرافی) مورد بررسی قرار داده است. نتایج حاکی از آن است که تمدن‌سازی اسلامی در گرو بازتعریف مفاهیمی چون عدالت اجتماعی، مهدویت و مقاومت فعال در پرتو تحولات ژئوپلیتیک معاصر است. https://www.rahbordsyasi.ir/article_222489_51a74b1c68842d5c0fc6da23a511d94a.pdf