نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده

دانشیار گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

موج خیزش های انقلابی در کشورهای عربی خاورمیانه از یک سو منجر به سرنگونی دولت های حاکم در تونس، مصر، لیبی و یمن شد و از سوی دیگر فضای شکل گیری جنگ داخلی در سوریه را فراهم ساخت. همزمان با گسترش حرکت های انقلابی در منطقه، روسیه با توجه به ترجیحات امنیتی، سیاسی و اقتصادی خویش از رویکرد حفظ وضع موجود پیروی کرد و استراتژی خود را در حمایت از دولت قانونی دمشق مبتنی ساخت. این امر زمینه تقابل و در برخی موارد همکاری گسترده با برخی بازیگران منطقه را فراهم آورد. مقاله پیش رو تلاش دارد تا با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی و بر مبنای نظریه "واقع گرایی تهاجمی"به تبیین اهمیت گسترش حضور روسیه در خاورمیانه به ویژه پس از خیزش های انقلابی بپردازد. یافته ها حاکی از آن است که سیاست روسیه بر مبنای ممانعت از تسری خیزش ها به منطقه اوراسیا و نیز ایفای نقش بیشتر در معادلات بین المللی به دنبال خلاء ناشی از حضور ایالات متحده در منطقه قرار دارد که این امر دلایل واگرایی و همگرایی مسکو با برخی بازیگران منطقه را نیز آشکار می سازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Russia's Middle East Policy after the Arab Revolutions: A Case Study of Syria

نویسنده [English]

  • seyed hasan mirfakhraee

Associate Professor, Department of International Relations, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The wave of revolutionary uprisings in the Arab countries of the Middle East, on the one hand, led to the overthrow of the ruling governments in Tunisia, Egypt, Libya, and Yemen, and on the other, provided the space for civil war in Syria. As the revolutionary movement in the region expanded, Russia pursued a status quo approach to its security, political and economic preferences and based its strategy on supporting the rule of law in Damascus. This provided the basis for, and in some cases extended cooperation with, some actors in the region. The present article attempts to explain the importance of expanding Russia's presence in the Middle East, especially after the revolutionary upheavals, using a descriptive-analytical approach based on the theory of "offensive realism". The findings suggest that Russia's policy is based on preventing the escalation of the upsurge in the Eurasian region and also playing a greater role in international equations following the vacuum caused by the US presence in the region, which is the reason for Moscow's divergence and convergence with some. The actors also reveal the area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arab revolutions
  • Russia
  • Middle East politics
  • Divergence
  • Convergence
اسدی، علی (1389). «واقع گرایی و رویکردهای رقیب به سیاست خارجی»، فصلنامه راهبرد، شماره 56، صص 252-223.
اطهری، اسداله؛ بهمن، شعیب (1390). «روسیه و خاورمیانه جدید، راهبردها و چالش­ها»، پژوهشنامه روابط بین­ الملل، دوره چهارم، شماره 17.
دهقانی فیروز‌آبادی، سیدجلال؛ محسنی، سعید (1391). «علل و عوامل بیداری اسلامی در خاورمیانه و شمال آفریقا (مطالعه موردی تونس، مصر، لیبی، یمن)»، مجله سیاست دفاعی، شماره 85، صص126-91.
کرمی، جهانگیر؛ نوری، علیرضا (1391). «روسیه، تحولات عربی و چالش سیستمی در خاورمیانه»، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 78، صص192-167.
گل­محمدی، احمد (1394). «پویایی­های امنیتی روابط روسیه و ترکیه2015-2001»، فصلنامه روابط خارجی، سال هفتم، شماره چهارم، ص 117-85.
گوهری مقدم، ابوذر (1391). «بیداری اسلامی یا انقلاب‌های عربی؟ رویکردی اجتماعی»، کتاب بیداری اسلامی در نظر و عمل به کوشش دکتر اصغر افتخاری، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق.
مشیر زاده، حمیرا (1389). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ پنجم.
یورونیوز (2015). «بمباران سوریه دفاع از حقوق مردم روسیه در مقابل تهدید تروریسم است»، وب سایت:
Bagdonas, A. (2014), "Russia's Interests in the Syrian Conflict: Power, Prestige, and Profit", European Journal of Economic and Political Studies, vol.5, No.2, P 21-75
Hassan, Y. (2012), “social policy in the Arab world and social justice”, (Available Date: Jun/2013). Website: http:// www.articlebase.com
Klein, M. (2012), "Russia and the Arab Spring", available at: SWP Comments, German Institute for International and Security Affairs, p 1-13.
Malashenko, A. (2013), "Russia and the Arab spring", Carnegie Moscow center. (Available Date: Aug/ 2014). Website: www.Carnegie.ru
Maloney, S. (2013), “The Economist pimension the price of freedom”. In the book: Arab Awakening America & the transformation of the Middle East, Bookings Institution pres, Washington D.C.
Mearsheimer, J. J. (2006), "Conversation in International Relations: Interview with John J.Mearsheimer" (Part1), International Relations, Vol 20(1), P 105- 123.
Nafeez M. (2011), “The Arab world’s tripe crisis”, European voice, (Available Date: Feb/2011). Website: http://www.project-syndicate.org/commentary/the-arab-world-s-triple-crisis?barrier=true
R.G. (2015), «Опрос: Россияне Изменили Свою Позицю по Сирии», Website: http://www.gazeta.ru/social/news/2015/10/08/n 7748405.shtml
Rose, G. (1998) "Neoclassical Realism and Theories of Foreign Policy", world politics, vol 50 (1), P 144-172.
Toft, P. (2005), "John J.Mearsheimer, An offensive Realist between Geopolitics & Power", Journal of International Relations and Development, V8, N4, P381-408
Trenin, D. (2013), Russia's Middle East Gambit, Washington D.C. Carnegie Foundation, P 23-52.
Trenin, D. (2016), " Russia in the Middle East: Moscow’s Objectives, Priorities, and Policy Drivers", Carnegie Moscow center. (Available Date: Jul/ 2016). Website: http://carnegie.ru/2016/04/05/russia-in-middle-east-moscow-s-objectives-priorities-and-policy-drivers/iwni
Zikibayeva, A. (2012), "What Does the Arab Spring Mean for Russia, Central Asia, and the Caucasus?", Report of the CSIS (Center for Strategic and International Studies), Russia and Eurasia Program, P1-15. available at website: www.csis.org
Onis, Z. & Suhnaz Y. (2015), "Turkey and Russia in a shifting global order: Co-operation, conflict and Asymmetric interdependence in a Turbulant region", Third World Quarterly
Rodkiewicz, W. & Kardaś S. (2015), "The consequences for Russia of the nuclear deal with Iran", OSW center, (Available Date: 17/Jun/2016). Web Site: http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-08-04/consequences-russia-nuclear-deal-iran